Nederland

Nederland heeft bijna 18 miljoen inwoners. Volgens statistiekbureau CBS groeide de bevolking van Nederland in het eerste kwartaal van 2024 met bijna 20.000 mensen naar 17,97 miljoen inwoners. De Nederlandse economie is ondanks de bevolkingsgroei verder verslechterd. Door de krappe arbeidsmarkt en aanhoudende vergrijzing staan het onderwijs en de gezondheidszorg onder druk. De ouderenzorg kost nu al ruim 18 miljard euro per jaar en dat wordt met alle immigratie alleen maar meer. In januari namen de bedrijfsinvesteringen al met 4,4 procent af. De Nederlandse export daalt al sinds juni 2023 met gemiddeld 4% per maand , met als absolute uitschieter een krimp van 7,5 % in oktober. De internationale handel deed het in 2023, maar ook in het 1e kwartaal van 2024 slecht. Zowel de export als de import kromp. Het volume van de goederenimport was in februari 2024 al 4,2 procent kleiner dan in februari 2023. Dat was vooral toe te schrijven aan machines en aardolieproducten. De afzetprijzen van de Nederlandse industrie waren in maart gemiddeld 0,9 procent lager dan in maart 2023. Al negen maanden lang neemt de productie van de Nederlandse industrie af en kromp in maart met 6 procent ten opzichte van dezelfde maand in 2023. De omzet is nu vier kwartalen op rij gedaald, blijkt uit cijfers van het CBS. In het eerste kwartaal van dit jaar bedroeg de omzetdaling 5,5 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. De omzet daalde het meest in het buitenland.

In 2023 waren er 270 faillissementen in de industriesector. Het hoogste aantal in vijf jaar. De Algemene Rekenkamer heeft vastgesteld dat het kabinet-Rutte IV vorig jaar bijna 21 miljard euro heeft uitgegeven zonder dat daar vooraf toestemming voor was gevraagd aan de Eerste en Tweede Kamer. Ook in het 1e kwartaal van 2024 gingen er miljarden uit naar oorlogsvoering en immigratie. Bedrijven hebben in februari 2,8 procent minder geïnvesteerd dan een jaar eerder en gaven minder uit aan gebouwen en machines, maar wel meer aan personenauto’s. De Nederlandse economie is in het eerste kwartaal van dit jaar dan ook gekrompen. Volgens het CBS ging het om een krimp van 0,1 procent vergeleken met het voorgaande kwartaal – waarin de economie nog uit een recessie kwam. Het volume van de goederenexport was in maart 5,9 procent kleiner dan in maart 2023. Vooral de uitvoer van voedings- en genotmiddelen, chemische producten, elektrotechnische producten en machines was lager dan een jaar eerder. Het volume van de goederenimport was in maart 0,3 procent kleiner dan in maart 2023. Dat is vooral toe te schrijven aan de invoer van aardolie en aardgas, voeding- en genotmiddelen, chemische producten, elektrotechnische apparaten en machines. Nederland ging enorme financiële verplichtingen aan om Griekenland te redden omdat het bankensysteem, de Euro en de EU een dergelijke situatie niet zouden overleven.

Onder de Overheid vallen 12 ministeries, 21 waterschappen, 12 provincies, 342 gemeentes, het UWV, de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en de politie. Ook particuliere instellingen met een overheidstaak, zoals de Stichting Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR), vallen onder overheidsorganisaties. Nederland telt circa circa 18 miljoen inwoners, De Nederlandse regering is onderverdeeld in 12 ministeries:

  • Ministerie van Algemene Zaken
  • Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
  • Ministerie van Buitenlandse Zaken
  • Ministerie van Defensie
  • Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
  • Ministerie van Financiën
  • Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
  • Ministerie van Justitie en Veiligheid
  • Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
  • Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
  • Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
  • Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Politiek

De grote landelijke politieke partijen deden het bij de verkiezingen erg slecht. De kiezers waren de enorme migratie, de extreem hoge energieprijzen, accijnzen, btw en extreme provinciale en gemeentelijke heffingen en de extreme prijzen voor bouwvergunningen duidelijk meer dan zat.  Boeren en vissers werden door de beleidskeuzes en de opgelegde verplichtingen vanuit de EU in een hoek gedraven en waren niet meer zeker van hun bestaan. Zowel het wanbeleid op Gemeentelijk als op landelijk niveau werd door kiezers afgestraft met “blanco- en niet stemmers” en veel proteststemmen op BBB en PVV Het kabinet Rutte maakte op 7 juli een einde aan de coalitie en premier Rutte stapte op en liet het land in deplorabele toestand achter. Zijn “verplichte” demissionaire status geeft hij binnenkort op voor een hogere ambitie nl de functie van Secretaris Generaal van de NAVO.  Een Roemeense tegenkandidatuur en een protesterend Hongarije en Slowakije zijn echter voor hem nog te nemen hobbels. De Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken laat weten dat de Rutte voor de regering in Boedapest niet aanvaardbaar is als nieuwe NAVO-chef, vanwege zijn jarenlange harde opstelling tegen Hongarije. Turkije die eerst ook nog tegen de benoeming was werd privé bezocht door Rutte en was daarna snel om. Welke toezeggingen hiervoor zijn gedaan blijft nog even onbekend, maar wellicht dat Turkije nu wat sneller de EU in kan.

Ruttes erfenis bestaat uit een provincie Groningen waar huizen verwoest werden door ongebreidelde gaswinning ten behoeve van export naar Duitsland en de hierdoor ontstane aardbevingen, Bijna 70 duizend ouders die failliet of mentaal ten onder gingen door de jarenlang slepende toeslagenaffaire en kinderen die hierdoor onnodig uit huis geplaatst werden, een overvloed aan toegelaten immigranten waardoor huisvesting van het Nederlandse volk onbereikbaar werd en de onrust en paniek onder boeren en vissers die vanwege het milieu moeten stoppen, een vervuild klimaat vanwege het toestaan van chemische lozingen en het in stand houden van Chemours en  Tata steel die geen strobreed in de weg werden gelegd als het om milieuvervuiling en het produceren en verspreiden van ziekmakende kankerverwekkende stoffen ging, donaties van in totaal 10 miljard euro aan Oekraïne voor een niet te winnen oorlog tegen Rusland, een enorme inflatie en abnormaal stijgende energiekosten die voor veel bedrijven de nekslag was, een teruglopende zorg met lange wachtlijsten, een jarenlang durend onderzoek naar de neergeschoten MH17, een veroordeling in zijn periode als staatssecretaris van Sociale Zaken voor rassendiscriminatie in 2007, etc, etc.

Overheidsinstellingen waren volgens een enquêtecommissie jarenlang blind voor mens en recht, waardoor burgers werden vermorzeld. Kabinet en parlement hebben jarenlang gefaald, uitvoeringsorganisaties hebben onrechtmatig gehandeld en de rechtspraak bood geen bescherming aan mensen. Duizenden tot jarenlange celstraf veroordeelde delinquenten lopen vrij rond door personeelsgebrek bij de penitentiaire inrichtingen en duizenden strafzaken lopen, of hopeloos achter, of kunnen niet eens worden behandeld en worden geseponeerd.

De grote problemen op de Nederlandse woningmarkt werden veroorzaakt door verkeerde beleidskeuzes van de kabinetten Rutte en niet alleen door de komst van de vele migranten en asielzoekers. Het Kabinet viel uiteindelijk om vanwege de tegenstand van de VVD om te komen met een Spreidingswet voor het huisvesten vluchtelingen en het toestaan van gezinshereniging.  In de 1e Kamer kreeg de Spreidingswet dankzij de VVD alsnog een meerderheid waardoor het Kabinet feitelijk voor niets is afgetreden. De VVD in de 1e Kamer voerde hiermee een ander beleid dan de VVD in de 2e Kamer en daardoor werd bij de formatie van een nieuw Kabinet Yeşilgöz-Zegerius (VVD) al meteen niet langer als geloofwaardig en betrouwbaar beschouwd.  De druk op snel formeren werd echter opgevoerd door het komende vertrek van Rutte en Kaag en de keuzes die moeten worden gemaakt voor migratie en defensie. 

Demissionair vice premier Carola Schouten (CU), demissionair minister van Financiën Sigrid Kaag (D66) en Demissionair minister van Volksgezondheid Ernst Kuipers zijn spoorslags vertrokken. Ernst Kuipers voor een functie aan de Nanyang Technological University in Singapore. Ook de Kamervoorzitter, SGP leider van der Staaij, Staatssecretaris Gunay Uslu en 44 Kamerleden stapten op. Voor Sigrid Kaag was de veiligheid van haar gezin de reden van het vertrek. Het kabinet werd volgens haar niet onder onder een gunstig gesternte geboren. “Het had te lang geduurd, het was heel moeilijk en eigenlijk waren we al bijna moe en bijna uitgeput voordat we aan het kabinet begonnen” verklaarde ze. Haar drastische milieumaatregelen konden op weinig steun rekenen en boeren die hun bedrijf ten gronde zagen gaan hebben het haar niet in dank afgenomen en stemden bij de Provinciale Staten verkiezingen massaal op de BBB en later bij de landsverkiezingen op de PVV. Bij haar vertrek liet ze de Nederlandse staatskas achter met de hoogste staatsschuld aller tijden (500 miljard euro). Tijdens haar ministerschap nam de staatsschuld toe met ruim 50 miljard euro.

22 november 2023 waren er nieuwe verkiezingen waarbij BBB Mona Keijzer naar voren schoof als toekomstige premier, D66 Rob Jetten en de VVD Dilan Yeşilgöz-Zegerius. Alleen Pieter Omtzigt kwam nog niet met een potentiële premier. Geert Wilders met zijn PVV won de verkiezingen met een ruime meerderheid van 37 zetels en staat tijdens de formatie in peilingen zelfs op 52 zetels. De andere grote partijen hebben Wilders gecanceld vanwege zijn financieel onuitvoerbare en voor hen onwenselijke en ongrondwettelijke verkiezingsprogramma. Zetelverdeling na verkiezingen: PVV: 37, Groenlinks-PvdA: 25, VVD: 24 en NSC: 20.

Plasterk werd benoemd tot verkenner en later tot informateur, waarbij gekozen werd voor een kabinet op afstand. Geen van de deelnemende partijen wilde Geert Wilders als minister President. Het formeren stopte na ruim twee maanden op 6 februari omdat Omtzigt onverwachts vertrok, nadat 21 (vertrouwelijke) brieven over  de deplorabele financiën vanuit de diverse ministeries Plasterk een week lang werden achtergehouden en deels pas op het laatste moment met Omtzigt werden gedeeld. Ook het CPB kwam enkele weken later met een waarschuwing voor de te verwachte financiële tekorten. Omtzigt liet per app weten dat hij was vertrokken en niet meer terug zou komen. Hij was al een aantal keer huilend weggelopen en wilde ondanks dringende verzoeken daarna ook niet meer aan tafel met Plasterk en de coalitiegenoten. Omtzigt zou zich vreemd hebben gedragen bij de formatiegesprekken. Hij had regelmatig huilbuien en verhefde zijn stem. Op momenten dat er gevraagd werd om stelling te nemen over een onderwerp verliet hij dan heel vaak en onverwacht de vergadering. Hij had op 10 januari aan PVV, VVD en BBB al te kennen had gegeven dat hij niet in een meerderheidskabinet wilden stappen, omdat de ’rechtstatelijke afstand tot de PVV te groot zou zijn maar daar had hij later geen problemen meer mee. De kabinetsformatie stond hierdoor enige tijd onder druk. Vooral omdat Omtzigt er uit stapte nadat hij inzage kreeg in de deplorabele staat van de Overheidsfinanciën die daarna ook door het CPB erkend werd. Hij kreeg een  overzicht van lasten die niet specifiek of als pm kosten in de begroting waren opgenomen zoals u in het staatje onderin kunt lezen. Naast deze hoge te verwachte kosten heeft de Nederlandse Staat ook te maken met forse garanties die zijn afgegeven aan onder ander Griekenland. Om meer grip te krijgen op de overheidsfinanciën, wil Omtzigt dat er naar Amerikaans model een speciaal begrotingsbureau komt die toezicht houdt op de inkomsten en uitgaven van de overheid.

PVV-leider Wilders stelde per motie Kim Putters per 15 februari 2024 aan als nieuwe informateur. De opdracht aan Putters, voorzitter van de Sociaal-Economische Raad en PvdA-lid, was het formeren van een extraparlementair kabinet onder leiding van de 4 partijen, waarbij geen van de 4 partijen de minister president levert. Putters kwam 14 maart met het officiële eindrapport. Vanuit de bevolking werden ondertussen nieuwe verkiezingen geëist. Het onderwerp was meteen trending op X (Twitter). Elbert Dijkgraaf (SGP) en Richard van Zwol (CDA) werden de nieuwe informateurs die met de vier partijen over de inhoud en een hoofdakkoord moesten gaan praten. Wilders gaf aan dat de tijd dat hij ging weggeven voorbij was. De CDA, PvdA/Groen Links, SP en D66 waren lichtelijk in paniek over de positieve vooruitgang voor “Wilders 1” en probeerden in het debat van 20 maart de constructie te ondermijnen en de 4 partijen tegenover elkaar uit te spelen. Ook spraken ze onderling af en uit om geen partijleden te leveren voor een kabinet met Wilders en lieten in de media van zich horen. Het AD blunderde met een bericht dat oud-VVD-minister van Financiën en Volksgezondheid Hans Hoogervorst wel premier wilde worden, maar een andere persoon bleek zich voor hem te hebben uitgegeven.

De PVV pleitte niet langer voor een vertrek van Nederland uit de Europese Unie. Eerder werd ook zijn omstreden anti-islamwetsvoorstellen, de militaire steun aan Oekraïne en zijn premierschap in de ijskast gezet. Voor zijn verdere plannen zoals het verlagen van de AOW leeftijd en het afschaffen van het eigenrisico bij de zorg bleek elke financiële ruimte te ontbreken. BBB stemde ondertussen tegen de verhoging van de minimum inkomen en tegen het versneld uitkopen van boeren die in de knel zitten. Op 15 mei kwam er na 175 dagen een nieuw extraparlementair kabinet tot stand met PVV, VVD, NSC en BBB inclusief een hoofdlijnenakkoord en een bezuinigingsplan van zo’n 17 miljard euro. Ronald Plasterk werd door Wilders voorgedragen, als minister president. Tegen (hoogleraar) Plasterk liep nog wel een onderzoek door het Amsterdam UMC (AUMC) of hij met zijn Frame Therapeutics terecht het alleenrecht heeft gekregen op patenten voor een kankertherapie waarmee hij miljoenen euro’s binnenhaalde. Het AUMC wil samen met Plasterk evalueren of AUMC-wetenschapper Jan Koster alsnog erkend moet worden als (mede)uitvinder. In 2022 verkocht Plasterk zijn bedrijf voor 32 miljoen euro aan CureVac, inclusief de omstreden patentaanvragen. Informateurs Dijgraaf en Van Zwol zullen het akkoord naar verwachting 15 mei laat in de avond presenteren. Plasterk werd in PvdA kringen door zijn hulp aan Wilders als Judas beschouwd. Sinds zijn studententijd was hij  namelijk PvdA lid geweest. De Amsterdamse advocaat Henri Sarolea deed ondertussen aangifte tegen Plasterk die  zich volgens hem schuldig zou hebben gemaakt aan economische delicten en valsheid in geschrifte. Sarolea ontdekte dat jaarrekeningen van het farmaceutische bedrijf van Plasterk niet klopten. Zo zou Plasterk zijn bedrijf Frame Therapeutics in 2022 ten onrechte een micro-onderneming hebben genoemd. Voor een bedrijf is dat gunstig, omdat het dan minder administratieve lasten heeft. Maar daar zijn wel voorwaarden aan verbonden, zoals een beperking van de omzet en de winst. Plasterks bedrijf zou niet aan die voorwaarden hebben voldaan. Daarmee is Plasterk volgens Sarolea schuldig aan een economisch delict. Plasterk haakte daarop af en Wilders moest op zoek naar een nieuwe premier. Vooralsnog leek Mona Keijzer een voor de hand liggende keuze. De Volendamse heeft een universitaire opleiding en was voorheen raadslid en wethouder en in het kabinet-Rutte III staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat van 26 oktober 2017 tot en met 25 september 2021. Ze schreef mee aan het CDA-programma voor de Europese verkiezingen komend voorjaar. Toen ze zich destijds publiekelijk keerde tegen het coronatoegangsbewijs vond ze dit  ‘niet meer logisch uit te leggen’, en vertrok ze nadat ze door premier Mark Rutte uit het kabinet was gezet, een unicum sinds de jaren zeventig. Wel bleef ze lid van het CDA.

Geert Wilders (PVV), Dilan Yesilgöz (VVD), Pieter Omtzigt (NSC) en Caroline van der Plas (BBB) hebben na 175 dagen onderhandelen een programhoofdlijnenakkoord gesloten. Formateur Van Zwol is de komende “vier a vijf weken” bezig met het verder formeren van een kabinet. Dan is de officiële start van het kabinet niet eerder te verwachten dan eind juni, in de week van 24 tot 30 juni. Van Zwol benadrukt dat het zogenoemde programkabinet van de vier partijen “een bijzonder karakter heeft”. Van Zwol was met Elbert Dijkgraaf de afgelopen acht weken informateur. Wilders koos echter voor topambtenaar Dick Schoof als beoogd premier. Schoof was tot enkele jaren terug 30 jaar lang lid van de PvdA. Sinds 1 maart 2020 is Schoof secretaris-generaal van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Van 18 november 2018 tot 1 mei 2020 was hij directeur-generaal van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en van 1 maart 2013 tot 18 november 2018 was hij Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Ook op deze premier kandidaat is commentaar en bezwaar gemaakt door andere partijen en zou hij erom bekendstaan  de grenzen van de rechtsstaat op te zoeken en te overschrijden door binnen zijn huidige functie burgers af te laten luisteren en gebruik te maken van online nepaccounts zonder juridische grondslag. Ook zou hij zich intensief bemoeid hebben met het MH17 onderzoek en journalisten hebben geronseld en was hij bevriend met de destijds van kindermisbruik verdachte Demmink

Het nieuwe kabinet heeft een hoofdlijnenakkoord met de volgende 10 hoofdpunten:

1. Bestaanszekerheid en koopkracht
2.Grip op asiel en migratie
3.Wonen en volkshuisvesting, infrastructuur, openbaar vervoer en luchtvaart; elke regio telt
4.Een goede toekomst voor landbouw en visserij, voor voedselzekerheid, voor natuur
5.Energie, leveringszekerheid en klimaatadaptatie
6.Toegankelijke publieke voorzieningen; zorg en onderwijs
7.Goed bestuur en een sterke rechtsstaat
8.Nationale veiligheid
9.Internationale veiligheid
10.Solide overheidsfinanciën, economie en vestigingsklimaat

De nieuwe coalitie wil nog voor de nieuwe verkiezingen een nieuw kiesstelsel voor de Tweede Kamer, die de regionale band tussen kiezers en gekozenen” moet versterken. Verder moeten stappen worden gezet voor een grondwetsherziening zodat wetten getoetst kunnen worden aan de Grondwet. En in het verlengde daarvan moet er ook een aanzet worden gemaakt voor de vorming van een constitutioneel hof, dat de toetsing aan de grondwet kan uitvoeren. Een enkele fout mag een burger niet meer diep in de problemen duwen”, vindt de nieuwe coalitie en daarom gaan aanmanings- en incassokosten van de overheid fors omlaag. Ook moet er gesnoeid worden in het aantal ambtenaren en consultants bij de overheid en is er een bezuiniging ingeboekt van honderd miljoen euro op de publieke omroep. De coalitie wil het vestigingsklimaat verbeteren en recente lastenverzwaringen voor ondernemers deels terugdraaien. Het gaat onder meer om verhoging van de energiebelasting.  De formerende partijen hebben afgesproken om uiteindelijk 14,7 miljard euro per jaar te bezuinigen. Daar staan eenzelfde bedrag aan extra uitgaven (lastenverlichtingen en investeringen) tegenover. Per saldo gaan de uitgaven volgens hen uiteindelijk met 4,7 miljard euro per jaar omlaag. Zo is de coalitie voornemens om een vijfde van het ambtenarenapparaat te ontslaan, hetgeen in de praktijk onmogelijk is. De belastingdienst kampt zelfs met een groot capaciteitsprobleem, waardoor er eerder mensen bij moeten dan er weg zouden kunnen. Bovendien zijn er veel onvoorziene miljarden niet in de Rijksbegroting opgenomen kosten te verwachten. (zie onder)

Het begrotingstekort van Nederland zou voor 2024 uitkomen op 2,9 procent van het bbp en de staatsschuld op 47,3 procent van het bbp. Met de nog steeds oplopende rente en het oplopen boven de 3% liggen noodzakelijke bezuinigingen op de loer evenals tientallen miljarden aan extra onkosten buiten de begroting om (zie onder) waardoor het begrotingskort feitelijk tot ruim 6% kan oplopen. Het begrotingstekort zou naar verwachting in 2028 pas op lopen naar 3,3 procent en voor 2032  uitkomen op 4,6 procent. De EMU-schuld in 2023 was € 480,7 miljard, ofwel 46,5% van het bbp. 

In het laatste kwartaal van 2023 gingen diverse grote retailers failliet en werden er duizenden mensen werkloos. Het aantal werklozen is in de afgelopen drie maanden verder toegenomen, met gemiddeld 7000 per maand. In februari waren er 379.000 mensen werkloos. Dat is het hoogste aantal in bijna anderhalf jaar. De productieomvang gaat nog steeds omlaag en het vertrouwen van producenten neemt steeds verder af. Het producentenvertrouwen en het consumentenvertrouwen ligt ver onder het gemiddelde van de afgelopen twintig jaar en zal op termijn sterk verslechteren. De klimaat- en stikstoffondsen drukken op de overheidsfinanciën, net als duurdere zorg, sociale zekerheid, asiel en tekorten bij defensie. Door de gestegen rente moet Nederland ook miljarden per jaar meer betalen over de staatsschuld.  De Europese afgesproken grens is 3 procent. Grote beleidswijzigingen zijn nodig om het begrotingstekort van ruim 5 miljard euro niet tot boven de Europese norm op te laten lopen maar de extreme uitgaven voor defensie beletten dit. Defensie heeft het afgelopen jaar zo’n € 2,4 miljard meer uitgegeven dan het jaar ervoor. Daar komen nog extra kosten bij nu dat oorlogsschip Zr.Ms. Tromp zal worden ingezet in de Rode Zee om daar een bijdrage te leveren aan de veilige en vrije doorvaart. Daarnaast onderzoekt het kabinet of het Joint Logistic Support Ship Zr.Ms. Karel Doorman de komende maanden ook kan worden ingezet in het gebied. Voor 2024 bedragen de totale uitgaven voor Defensie 21,4 miljard. Er blijft dus minder geld over voor zorg, het onderwijs en welzijn. 

De Europese Investerings Bank financierde in 2023 2,1 miljard euro aan leningen verspreid over zestien projecten. Daarnaast financierde het Europees Investeringsfonds (EIF), dat zich richt op het mkb, 548 miljoen aan equity en garanties ter ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf.

De stijgende rente heeft een flinke impact op de financiële huishouding van DNB. Door 460 miljoen euro uit de reserves te halen (waar ruim elf miljard op staat), kon het nettoresultaat nog op nul uitkomen, maar de Nederlandse Staat kan voorlopig geen dividend meer verwachten. Voor de  komende jaren worden miljardenverliezen verwacht en het afgelopen jaar had DNB voor het eerst sinds 1931 een verlies van bijna een half miljard euro. Dit jaar wordt een enorm verlies van ruim 3 miljard euro verwacht. DNB verwacht zelf dat de verliezen aanhouden tot 2028. De kans dat DNB met een negatief financieel vermogen komt te zitten is zeker aanwezig en als de huidige buffer van 11 miljard euro niet voldoende blijkt, moet de Nederlandse Staat financieel bijspringen. DNB denk zelf dat het te verwachten verlies de komende jaren kan oplopen tot wel 10 miljard. De verliezen zijn het gevolg van verslechterde economische omstandigheden, de gevolgen van de oorlog in Oekraïne en de pandemie

Staatsschuld

De Nederlandse staatsschuld bedroeg in 2023 49,5% bbp, wat neerkomt op circa 500 miljard euro. De totale uitgaven van het Rijk bedroegen 395  miljard euro en voor 2024 is dit 433,6 miljard. De inkomsten worden naar verwachting 402,9 miljard. Nederland betaalde in 2022 al 2,7 miljard euro meer aan de Europese Unie (EU) dan het ontving en moet nu opnieuw 3 miljard extra bijbetalen voor de verdere uitbreiding met meer lidstaten. De grootse kostenposten zijn de bijdrage aan de EU, de oplopende rente van de Staatsschuld, de immigratie, de energietransitie, de oorlog in Oekraïne en Israël, de vergrijzing, en de maatregelen ten behoeve van stikstof beperking. Door de afname van de overheidsschuld is de zogeheten schuldquote gezakt tot 45,9 procent. Dat betekent dat de omvang van de staatsschuld nu minder dan 46 procent bedraagt van de totale omvang van de Nederlandse economie. Daarmee voldoet Nederland nu nog ruimschoots aan de Europese normen die een maximale schuld van 60 procent van het bruto binnenlands product (bbp) voorschrijven.

Migratie is met 8 miljard euro opnieuw de grootste kostenpost, 4 miljard er van gaat naar het COA

In 2023 was de Nederlandse Overheid 860 miljoen euro meer kwijt aan rente-uitgaven. Dit loopt daarna verder op tot 1,6 miljard in 2024 en 2,3 miljard in 2025. En ook in de jaren daarna zullen de rentelasten verder stijgen. De lange rente stijgt volgens een raming van het CPB verder naar 2,7% in 2023 en 2024. Een steeds groter deel van de overheidsschuld moet daardoor tegen hogere rentetarieven worden geherfinancierd. De extra uitgaven voor de energiecrisis passen niet binnen de lopende begroting en bleken zelfs verkeerd berekend. Het twee maal uitkeren van 190 euro in november en december kostte de Overheid 3,15 miljard in plaats van de eerder berekende 2,6 miljard. Het kabinet kwam met een steunplan voor het mkb van rond de 3 miljard euro. Er moet 4 miljard euro naar infrastructuurprojecten als onderdeel van 7,5 miljard euro dat moest worden vrijgemaakt om nieuwe woonwijken bereikbaar te maken. De rest gaat naar investeringen in de infrastructuur voor auto’s (2,7 miljard euro) en fietsers (780 miljoen euro). In 2022 immigreerden 403.108 personen en emigreerden 179.310 personen uit Nederland. Om asielzoekers te plaatsen werden gemeenten overgehaald met 2.500 euro voor elke asielzoeker die vijf jaar lang geplaatst wordt. Asielzoekers die vrijwillig vertrekken ontvangen 5.000 euro. Er is een enorme corona-belastingschuld die in vijf tot zeven jaar tijd moet worden terugbetaald aan de fiscus. Zo’n 1700 bedrijven staan al op de rol voor mogelijke schuldsanering en daar komen er meer bij. Er worden dan ook veel faillissementen en opheffingen verwacht.

De Algemene Rekenkamer vindt dat sommige passages in het begrotingswijzigingsvoorstel (BBV) opnieuw onvoldoende duidelijk zijn en dat de rechtmatigheidsverantwoording, die besturen van decentrale overheden moeten afleggen onvoldoende is uitgewerkt. Het niet of onvoldoende verwerken van de aandachtspunten zou kunnen leiden tot een structurele onzekerheid over de rechtmatigheid van specifieke uitkeringen. De Algemene Rekenkamer moet mogelijk opnieuw een kanttekening bij de Rijksrekening maken. In 2020 werd er door de ministeries onder Rutte 9,1 miljard onrechtmatig uitgegeven. Van dat geld is niet goed duidelijk gemaakt hoe het is besteed. Daarmee werd de “tolerantiegrens van 1 procent fouten en onzekerheden’ die de Algemene Rekenkamer hanteert, fors overschreden. Het ministerie van Volksgezondheid (Hugo de Jonge) heeft hiervan alleen al onrechtmatig 5,1 miljard euro uitgegeven voor mondkapjes, beademingsapparatuur en testen ten behoeve van  Corona. Voor een deel van de spullen kon niet worden aangetoond wat ermee is gebeurd. Het onderzoek naar de mondkapjesdeal van Sywert van Lienden waarbij ook minister Hugo de Jonge verantwoordelijk was, kostte de Nederlandse Staat ruim 5 miljoen. In 2021 werd maar liefst opnieuw ruim 15 miljard euro aan kabinetsuitgaven gedaan die volgens de rekenkamer niet op orde waren. Het gevonden percentage van betalingen waarmee fouten zijn gemaakt is volgens de Rekenkamer toegenomen van 2,7 procent naar 3 procent. De auditors signaleerden ook risico’s met betrekking tot de EU-middelen die beschikbaar zijn gesteld in reactie op de coronacrisis en de aanvalsoorlog in Oekraïne. Gemeenten wacht een onzekere financiële toekomst met structurele tekorten die kunnen oplopen tot meer dan 1 miljard euro, daarvoor waarschuwt accountantsorganisatie BDO in een jaarlijkse analyse van de jaarrekeningen en begrotingen van de ongeveer 350 gemeenten in Nederland. De gemeente Amsterdam heeft een schuld van ruim 7,5 miljard euro opgebouwd en ook Amersfoort, Capelle aan den IJssel en Heerlen zaten in geldnood. Twaalf gemeenten staan zelfs onder curatele van de provincie, omdat ze tot 2024 geen enkel begrotingsjaar sluitend kunnen krijgen. Dat zijn er drie meer dan vorig jaar. De belastingdienst blijkt ook nog eens te hebben gefraudeerd en gediscrimineerd en bij veel Gemeentes maar ook bij de Rijksoverheid zijn de financiën niet op orde. De belastingdienst komt 400 werknemers tekort om achterstallige belasting te innen en is zwaar overbelast. Om Nederland aantrekkelijk te houden voor internationale bedrijven hebben ambtenaren van Financiën een manier bedacht om de extra kosten van de minimumbelasting voor sommige multinationals teniet te doen. In 2022 werd  41,7 miljard euro uitgegeven aan zaken die niet door de 2e kamer werden goedgekeurd. 23 miljard hiervan werd door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat uitgegeven. De uitgaven werden gedaan op grond van artikel 2.27 Comptabiliteitswet. Het ministerie van Financiën experimenteert nog steeds met manieren om de toeslagenaffaire af te handelen. De kosten hiervoor werden bijna vier jaar geleden begroot op 310 miljoen, maar inmiddels is de 7,2 miljard euro gepasseerd en het einde is nog niet in zicht want er worden nog een ruim 1,5 miljard aan kosten verwacht.  De overheid nam voor 887 miljoen euro aan schulden en betalingsachterstanden van toeslagenouders over of scholden deze kwijt. Ook hebben bijna 84.000 gedupeerde jongeren “een financieel steuntje in de rug ontvangen. Om de tekorten te dekken willen de grote Gemeentes het verkeersboeteverdienmodel van de Overheid overnemen en willen nu ook zelf flitspalen plaatsen en overtreders beboeten.

Corona/Covid

Ondernemers kregen gedurende de coronacrisis zo’n 8 miljard euro aan tegemoetkoming in de vaste lasten uitgekeerd. Door stagnatie in toeleveringen, gedwongen sluitingen vanwege besmettingen onder het personeel kwamen veel bedrijven in financiële nood te verkeren. Sinds het begin van de coronacrisis hebben banken in Nederland aan ruim 161.000 ondernemers 23,7 miljard euro leningen of kredietruimte verstrekt. Het gaat in totaal om 32.000 leningen ter waarde van 20,7 miljard euro en om 129.000 bedrijven die uitstel van betaling hebben gekregen. Ruim 650.000 bedrijven hebben vanwege de pandemie een beroep gedaan op een of meer steunmaatregelen. Dat is 34,8 procent van alle bedrijven  in Nederland. 15,1 % van de bedrijven vroeg om het uitstellen van belastingbetaling voor een bedrag van 20,8 miljard euro. De twee jaar durende steunmaatregelen liep van maart 2020 tot en met juni 2022. De meest aangevraagde regeling was de TOZO, inkomenssteun die vooral werd gebruikt door kleine zelfstandige ondernemers zoals zzp’ers. Voor 18,1% van de zzp’ers die de steun ontvingen kostte dit 3,5 miljard euro, TOGS of TVL (tegemoetkoming in schade of vaste lasten)kregen 12,9% van de bedrijven en dat kostte 10,1 miljard euro. De loonkostensteun NOW vroegen 7,3% van de bedrijven aan en kostte de Staat 23,9 miljard euro. Wanneer de steun onterecht is ontvangen moet deze worden terugbetaald. De ondernemers die gebruik maakten van belastinguitstel moeten nu binnen 5 tot 7 jaar met rente terug gaan betalen. Dit gaat een hoop faillissementen opleveren. Zo’n 1700 bedrijven staan al op de rol voor mogelijke schuldsanering Veel bedrijven waaronder De Thermen in Rosmalen gingen al failliet. Zelfs grote ketens als ICI Paris, Adidas, Deichmann, H&M, Mediamarkt, BCC en Big Bazar konden door de Corona crisis de huur niet langer betalen en hadden Overheidssteun nodig. Nederlandse banken verleenden sinds maart 2020 negentien miljard euro aan steun in de vorm van extra leningen of uitstel van aflossingen aan 161.000 ondernemers en bijna 34.000 particulieren. De Corona pandemie kostte de Nederlandse Overheid zo’n 92 miljard euro en het begrotingstekort voor 2023 liep op naar 49,2 procent. Op het ministerie van Volksgezondheid was ten tijde van minister Hugo de Jonge (CDA) de administratie slecht op orde. De coronacrisis verergerde de boekhoudkundige chaos op het ministerie, omdat in grote haast medische spullen gekocht moesten worden. Van een bedrag van 5,1 miljard euro is onduidelijk of het wel goed is besteed. 

Industrie

De Tata Group waartoe ook de voormalige Hoogovens in IJmuiden toe behoren kampt met onverantwoord hoge verliezen en schulden. Dat geldt ook voor Tata Motors en voor de hotel- , energie- en telecomactiviteiten van het concern. In 2019 werd een verlies geleden van 925 miljoen euro en naar aanleiding daarvan wordt gereorganiseerd en worden er in Nederland circa 850 banen geschrapt. Grondstoffenhandelaar Trafigura had ook slechte resultaten en British Steel is met een schuld van circa 880 miljoen pond insolvent verklaard en met behulp van de bank en de Overheid naarstig op zoek naar een Chinese koper. Een rechter heeft de op een na grootste staalproducent van Groot-Brittannië in een procedure van “gedwongen liquidatie” geplaatst. Het bedrijf werd in 2016 door investeerder Greybull voor 1 pond overgenomen van het Indiase Tata Steel, dat af wilde van de verlieslatende tak. De Europese Commissie heeft maatregelen moeten nemen om de staalindustrie in Europa te beschermen tegen de concurrentie uit China en dat gaf korte tijd enige verlichting. Tata Steel, Thyssenkrupp en Salzgitter smeekten bij Brussel om meer importbeperking vanuit China en de VS en verwachten duizenden ontslagen. Begin 2019 moesten bij Arcelor Mittal ook al tweeduizend werknemers vertrekken. Chemieconcern Chemours staat op de nominatie om gesloten te worden. Zuivelcoöperatie FrieslandCampina, een coöperatie met 15.000 melkveehouders als lid bekend van onder meer de merken Campina, Chocomel, Friesche Vlag en Valess vleesvervangers sloot in maart 2019 al haar Duitse fabriek in Gütersloh om de winstgevendheid in Duitsland te verbeteren. Door de sluiting verloren 231 werknemers hun baan. FrieslandCampina hakt nu ook in Nederland in het personeelsbestand om kosten te besparen. De komende twee jaar wordt het aantal arbeidsplaatsen van 22.000 met 1800 (8%)verminderd, waarvan 1200 al in 2024. Bij FrieslandCampina werken 13.000 werknemers (fte).  

Automarkt

Al sinds 2020 worden er in Nederland jaarlijks minder dan 400.000 auto’s verkocht. Ondanks de goede cijfers en een omzetstijging van 15,7 procen in 2023 ontsloeg Jaguar Land Rover ruim 4000 werknemers en schrapte Nissan wereldwijd zeker 5.200 banen naast de 4.800 ontslagen die ze eerder al bekend maakten. Ook Daimler leed zwaar verlies en schrapte 1100 managementfuncties. Renault schrapte wereldwijd 14.600 banen. BMW haalde de productie weg bij VDL/Nedcar om de productie in eigen hand te nemen. Daarmee is de ontmanteling van het bedrijf, waar zo’n vijf jaar geleden nog ongeveer 7.000 mensen werkte op 16 februari 2024 compleet. De vraag naar vrachtwagens en zware bestelauto’s stortte in net als de vraag naar elektrische auto’s. Scania liet 5000 banen vervallen, waarvan maximaal 1000 op het hoofdkantoor in Zweden. Daimler Benz, een van de economische steunpilaren van Duitsland wordt langzaam maar zeker overgenomen door China. (Een belang van  7,5 miljard euro). China is inmiddels de grootste leverancier van meest verkochte auto’s (Lynk) en het Chinese Zhejiang Geely is de grootste aandeelhouder geworden van het Zweedse Volvo en van de Britse sportwagenfabrikant Lotus. Honda zal in 2021 de Honda Civic fabriek in de Engelse stad Swindon sluiten en zo’n 3.500 banen schrappen. De auto-industrie legt onder druk de focus geheel op de productie en verkoop van elektrische voertuigen, zelfs nu blijkt dat de energietransitie niet lijkt te gaan lukken. Dankzij de levering van goedkopere modellen uit China trekt de handel in auto’s enigszins aan. De auto-industrie is goed voor 6 procent van de totale productie in de EU. Met bijna 950 duizend bedrijven biedt de auto-industrie werk aan 6,5 miljoen mensen. Ook is de sector als innovatiehub de grootste investeerder in research & development in de EU (bijna 73 miljard euro in 2022). Zonder interventie vanuit Brussel is de autosector ten opzichte van China de grote verliezer.

Bouw

De grote bouwbedrijven hebben inmiddels een of meerdere aandelenemissies moeten doen om het hoofd boven water te houden. De aangescherpte normen voor PFAS. PFAS (ruim 6000 chemische stoffen (poly- en perfluoralkylstoffen)) belemmeren de bouw. De giftige stoffen komen voor in de bodem, in het grondwater, in sloten en rivieren. De hele vastgoedsector stort langzaam maar zeker in. 

Scheepvaart

Orders voor nieuwe containerschepen bereikten een nieuw dieptepunt. Twee grote rederijen gingen binnen een maand failliet. Flinter Barendrecht met 31 schepen en Abis met 21 schepen. Bertram Rickmers heeft een deel van zijn scheepvaartimperium moeten redden via een samenwerking met Zeaborn. Bij scheepswerf Keppel Verolme verdwenen bijna 100 van de 350 banen. Ook rederij Vroon in De Central Industry Group (CIG) in Groningen moest door investeringsmaatschappij Nimbus worden gered. Het bekendste CIG-bedrijf Centraalstaal in Groningen, dat voorgevormde staalplaten voor schepen levert moest met reorganisaties het aantal werknemers terugbrengen van 120 naar 50. Het bedrijf ging failliet en werd in tweeën geknipt voortgezet door de scheepswerf Ferus Smit en CIG Architecture.  Ook Wolfard & Wessels Werktuigbouw in Hoogezand, actief in de offshore, kwam in de problemen. Het maakte na een faillissement een doorstart met de helft van de 104 werknemers. De Nederlandse Overheid stelde om de sector van de ondergang te redden vijf miljoen euro beschikbaar via de Subsidieregeling Duurzame Scheepsbouw (SDS) waardoor rederij Van Oord ondanks de malaise alsnog een nieuw kraanschip (op aardgas) kon bestellen bij scheepswerf Neptune die met de winst de opgelegde last onder dwangsom voor milieuvervuiling kon betalen. De ChristenUnie stond niet alleen aan de basis van het creëren van de subsidie maar was ook van doorslaggevende betekenis bij de toestemming voor de wijziging van het bestemmingsplan en een ruimere milieuvergunning ten behoeve van nieuwbouwplannen van de scheepswerf Neptune Shipyards. Ook het noodlijdende Royal IHC mocht met geld van SDS zo’n schip op gas bouwen. In juni 2015 moesten bij IHC Merwede 500 honderd banen verdwijnen vanwege reorganisatie door teruggelopen orders. IHC is eigendom van Parkland N.V. van Cees de Bruin van investeringsfonds Indofin (62.10%), Stichting Administratiekantoor Management en Personeel IHC (27.89%) en Rabo Capital B.V. (10.01%). Norddeutsche Landesbank (Nord/LB) heeft in 2016 een nettoverlies van 1,9 miljard euro geleden. Er moest vorig jaar 2,9 miljard euro opzij gezet worden voor de extreme verliezen in de scheepvaart.  Polen, Tsjechen, Bulgaren en Roemenen houden de Nederlandse binnenvaart nog enigszins draaiende. Zo’n 30% van de banen op de schepen wordt ingenomen door buitenlandse matrozen, schippers en kapiteins. Niet het Nederlandse Damen Shipyards mag voor defensie vier onderzeeërs bouwen voor de Koninklijke Marine, maar de Franse scheepsbouwer Naval Group. Het ziet er naar uit dat Damen deze mega-order van 4 tot 6 miljard euro misloopt. Voor een aantal Nederlandse provincies de aanleiding om een brandbrief te sturen aan het kabinet. Het brandje, ook in de 2e Kamer, wordt geblust met de opdracht aan Damen voor het bouwen van 4 oorlogsfregatten voor 2,5 miljard euro. Bijna 75 procent van de capaciteit van de containerterminal in de Rotterdamse haven is in handen van bedrijven uit China en Hong Kong. 

Boeren

Het is crisis in de melkveehouderij en sluiting van een paar duizend melkveebedrijven dreigt, waardoor de Nederlandse economie onnodig bijna een miljard aan netto toegevoegde waarde kwijt kan raken en volgens Milieudefensie hangt er zelfs een prijskaartje van 2,1 miljard euro aan vast. Zo’n 8000 zeldzame koeien die een onderdeel zijn van ons culturele erfgoed dreigen op termijn te verdwijnen vanwege het stikstofprobleem. Een crisistop met banken (ABN Amro, Rabobank), diervoederproducenten en boerenorganisaties leidde er toe dat er 7,4 miljard euro werd uitgetrokken om de melkveestapel te reduceren. Voor 2030 moeten er van de EU uiteindelijk circa 500.000 koeien verdwijnen om Nederland aan de regels en akkoorden te laten voldoen. Dat is ongeveer een kwart van de melkveestapel. Het klimaatfonds kost Nederland 35 miljard euro in de komende 10 jaar. In 2023 is dit voor warmtenetten 200 miljoen euro, wind op zee 180 miljoen euro, waterstof 145 miljoen euro. Het kabinet trekt in 2024 ruim 9 miljard euro uit om van Nederland hét knooppunt voor groene waterstof in Europa te maken. Het transitiefonds landelijk gebied en natuur kost zo’n 24 miljard euro. Zo’n 3000 boerenbedrijven  zijn door het kabinet als piekbelaster gekwalificeerd en krijgen tot begin 2-24 de tijd om te beslissen of ze in ruil voor 120 procent van de bedrijfswaarde willen stoppen met hun bedrijf. In totaal is daar bijna een miljard euro voor uitgetrokken. Ook voor de land- en tuinbouw is het einde nabij. Vanwege de benodigde migranten, het stroomverbruik, en het oppervlaktegebruik zijn ze niet langer gewild door onder andere de Nederlands Bank en de diverse overheden.  Naast de vestigingssteun komt er ook een andere subsidie uit het GLB speciaal voor aankomende jonge boeren en tuinders. Er is voor de periode 2023-2027 1,25 miljoen euro beschikbaar voor ‘Samenwerken aan generatievernieuwing’. Deze regeling is voor jonge landbouwers en zij-instromers die geïnteresseerd zijn om (eventueel samen) een boerenbedrijf te starten. Samenwerkingsverbanden kunnen subsidie aanvragen voor projecten waarin gewerkt wordt aan het uittesten van vernieuwende concepten die landbouwgrond en het agrarisch ondernemerschap toegankelijker maken voor (potentiële) jonge landbouwers.

Visserij

Het Europees Parlement stopte met de pulsvisserij in Europa, waar miljoenen in zijn geïnvesteerd. Pulsvissen is een moderne vistechniek waarbij gebruik wordt gemaakt van een visnet dat stroomstootjes afgeeft. Het Europees Parlement stemde op Frans initiatief voor een verbod op deze manier van vissen omdat deze techniek slecht zou zijn voor de natuur.  Slechts 22 van de oorspronkelijke 84 pulsontheffingen mochten in 2020 nog gebruikt worden. en een derde van de kotters gaat naar de sloop, door de Brexit viel ook een deel van de visgronden weg, de stikstofuitstoot van garnalenvissers moet omlaag en de garnalenvissers mogen als het aan de Europese Commissie ligt straks helemaal niet meer vissen in beschermde gebieden. De resterende visserij gaat nu ten onder aan de hoge brandstofprijzen.

Sier- en fruitteelt

Door de sancties tegen Rusland, die sinds 2014 zijn ingesteld, zijn de fruittelers een belangrijke afzetmarkt kwijtgeraakt. Nieuwe afnemers zijn er niet door het overaanbod van appels en peren uit Oost-Europa, waar de teelt met subsidie uit Brussel wordt gesteund. Vanwege de Coronacrisis kregen bloementelers en aardappelboeren 650 miljoen steun. (70 procent van de omzetderving). De torenhoge energiekosten vormen een extra aanslag op de sector en veel telers zijn al gestopt.

Detailhandel

Gemiddeld daalde het aantal winkels met 4,4% in tien jaar tijd tot 95.630 en in  januari 2022 waren er nog 83,8 duizend fysieke winkelvestigingen in Nederland over. In 2022 is het Nederlandse winkelbestand met nog eens 1.278 winkels afgenomen. Er zijn vooral minder winkels in dvd’s en cd’s, fotocamera’s en baby- en kinderkleding. Het aantal fysieke speelgoedzaken in Nederland is de afgelopen vijf jaar gedaald van 1214 (2015) naar 832 (2019), terwijl het aantal online speelgoedwinkels toenam van 670 naar 1398. Het aantal online winkels steeg naar 32.000 vooral in kleding. Van fysieke kledingwinkels zijn er 6% minder. Zalando had zelfs 1 miljard bezoekers en het aantal klanten groeide, met 17,5 procent, tot 29,5 miljoen. De omzet kwam uit op 1,5 miljard euro, een stijging van 26,7 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Tussen de zestig en zeventig procent van de zelfstandige winkeliers lijdt echter verlies en leeft onder de armoedegrens. Grote ketens met in totaal meer dan 3.000 vestigingen zijn in korte tijd failliet gegaan, doorgestart of werden opgekocht door veelal buitenlandse investeerders of bedrijvendokters, die bedrijven leeg trekken door het onroerend goed te verkopen en de opbrengsten te besteden aan bonussen of deze weg te sluizen naar belastingparadijzen. 281.850 gebouwen (3%) staan inmiddels leeg, waarvan er 20.000 winkels waren.

Handel en industrie

Door de sluiting van horeca tijdens de Coronapandemie daalde de winst van 2,5 miljard euro in 2019 naar 1,2 miljard euro in 2020. Het kabinet moet 1,73 miljard euro investeren om chipmachinefabrikant ASML in Nederland te houden Onder meer de technologiebedrijven ASML en NXP krijgen onder de noemer ‘Project Beethoven’ een omvangrijk pakket maatregelen. Voor deze maatregelen voor onderwijs, kennis en de ruimtelijke infrastructuur wordt € 2,51 miljard euro uitgetrokken. Van de totale bijdrage van Rijk en regio van € 2,51 miljard, wordt door het Rijk € 1,73 miljard bijgedragen. Daarvan komt € 1,28 miljard uit het budget van het Nationaal Groeifonds en de rest onder andere uit het Mobiliteitsfonds. Het chiptekort zorgde er eerder voor dat de verkoop en levering van nieuwe auto’s stagneerde en dat elektrisch rijden op de helling kwam te staan. 

Rechtspraak

Het Openbaar Ministerie (OM) Oost-Nederland liet ongeveer vijftienhonderd strafzaken niet meer voor de rechter komen vanwege een tekort aan personeel bij de rechtbank Gelderland. En om in alle drukte ruimte te houden voor “urgentere zaken” vroeg het OM eind november 2022 aan de rechtbank opnieuw om zaken te schrappen die gaan om eenvoudige mishandeling, eenvoudige diefstal, belediging, bedreiging, maar ook lichte drugszaken en verkeerszaken.  Recent werden ook nog ruim 50 zaken in Den Haag geschrapt. Het gaat om zaken die meer dan anderhalf jaar wachten op behandeling door een politierechter. Die behandelt strafzaken waarin maximaal één jaar celstraf kan worden opgelegd. Het gaat in dit geval om eenvoudige misdrijven, zoals diefstallen, verkeerszaken en bezit van hennep. Een aantal zaken werd geseponeerd, andere werden afgedaan met een strafbeschikking. Eventuele slachtoffers die het niet eens zijn met de afhandeling van hun aangifte of beslissing in hun zaak, kunnen een klacht indienen bij het gerechtshof. Tijdens de coronaperiode is er een forse achterstand ontstaan. Het Openbaar Ministerie komt 104 voltijds officieren van justitie tekort. Ook is er een tekort aan zeker 50 rechters. Om de capaciteitsproblemen bij de rechtspraak op te lossen wordt er de komende jaren 155 miljoen euro per jaar extra uitgetrokken voor het aantrekken van nieuwe rechters en rechtbankpersoneel. Het ministerie heeft er ook voor gekozen om 1800 veroordeelden voorlopig niet op te sluiten vanwege personeel- en plaatsgebrek.

Gevangenissen

De gevangenissen die nog over zijn kampen met een personeelstekort waardoor delinquenten moeten wachten op hun straf. De situatie in de gevangenissen is zo nijpend dat het demissionaire kabinet heeft besloten dat mensen die een celstraf tot twee maanden hebben openstaan, hun straf op een later moment mogen uitzitten. Die termijn bleek echter tekort en in de praktijk worden nu ook langgestraften vrijgelaten. Zelf een gedetineerde met 4,5 cel loopt vrij rond. Bij dergelijke lange gevangenisstraffen gaat het om overvallers, verkrachters, drugscriminelen en plofkrakers. Voor 2400 gestraften is er geen plaats in de gevangenis. Naast het uitstellen van deze celstraffen mogen gedetineerden soms al op vrijdag naar huis als hun straf eigenlijk pas in het weekend of op maandag verloopt. De noodmaatregelen gelden sowieso voor de komende maanden.  Zo’n 2.655 mensen zijn veroordeeld tot celstraffen, maar zitten niet in een cel vanwege personeelstekort. 90 procent van de bewaarders vindt dat het werk zwaarder is geworden. De helft van het personeel zegt dat het ook steeds onveiliger wordt. Mensen worden bedreigd, gewurgd, krijgen stront over zich heen, worden uitgescholden of van de trap gegooid. Soms zie je dat bewaarders door andere gedetineerden moeten worden gered. De verantwoordelijk minister Weerwind van D66 loog eerder tegen de 2e kamer toen hij zei dat het alleen om gedetineerden ging die een licht vergrijp hadden gepleegd. De 2e Kamer verkeerd of bewust fout informeren betekent dat deze zal moeten aftreden. Ook bij de reclassering is er onvoldoende personeel om vrijgelaten criminelen op het rechte pad te houden. Vrijwel alle toezicht bij jonge draaideurcriminelen ontbreekt. Er werden echter geen Kamervragen aan minister Weerwind gesteld over het verkeerd of bewust fout informeren over de vrijlating van langer gestrafte gedetineerden. Sinds 2021 kwamen gedetineerden niet meer automatisch vervroegd vrij en werden ook het verlof en de proeftijd minder vrijblijvend. Van de tien zelfmelders met de langst opgelegde straffen is het merendeel veroordeeld voor drugsgerelateerde delicten op basis van de Opiumwet, waarvan één zaak in georganiseerd verband.2 Onder deze tien zaken is één
veroordeling voor een Wegenverkeerswetdelict, namelijk het onder invloed veroorzaken van een ernstig verkeersongeval met dodelijke slachtoffers.
Daarnaast is er sprake van een zaak met oplichting in georganiseerd verband en een met vervalsing. Alle tien de veroordeelden hebben een buitenlandse veroordeling met een opgelegde
strafduur tussen circa 3,5 jaar en 4,5 jaar.

Van 91 dagen t/m 180 dagen 167
Van 181 dagen t/m 365 dagen 86
Van 366 dagen t/m 730 dagen (1–2 jaar) 61
Van 731 t/m 1.095 dagen (2–3 jaar) 16
Vanaf 1096 t/m 1.617 dagen (>3 jaar, hoogste strafduur is circa 4,5 jaar) 12

Energie

TenneT, de beheerder van het hoogspanningsnet in Nederland en een groot deel in Duitsland is nu nog volledig in handen van de Nederlandse Staat. Het demissionair kabinet heeft besloten om een tijdelijke lening van 25 miljard euro aan netbeheerder Tennet te verstrekken. Het energienet heeft te maken met capaciteitstekorten onder andere door het snel willen invoeren van groen vervoer en het behalen van milieu normen. Met het Klimaatakkoord en het Klimaatplan zet Nederland de transitie in naar de Klimaatdoelen zoals die zijn vastgelegd in de Klimaatwet. Dit houdt in dat het energiesysteem nagenoeg emissievrij dient te zijn in 2050. De transitie vergt investeringen in het energiesysteem (levering en productie, infra, gebruik) die per saldo gepaard gaan met hoge kosten voor burgers en bedrijven. In de afgelopen jaren is een aandeelhouderschap door de Duitse Staat onderzocht. Uit gesprekken is gebleken dat ook de Duitse Staat een toegevoegde waarde ziet om de mogelijkheden voor een investering in TenneT en dit heeft geleid tot een intentieverklaring (‘joint declaration of intent’, ‘JDI’). Op basis van deze JDI zijn de onderhandelingen gestart over de voorwaarden voor een investering door de Duitse Staat. te onderzoeken. In de komende maanden zal met Duitsland gekeken worden hoe het aandeelhouderschap uitgewerkt kan worden. Tijdens de verdere onderhandelingen is duidelijk geworden dat Duitsland een meerderheidsaandeelhouder wil worden in het Duitse deel van TenneT. TenneT schat haar huidige investeringsagenda voor de periode 2020-2029 in op een bedrag tussen de €40 tot €50 miljard. Hiervan is het benodigde extra eigen vermogen dat door de aandeelhouders moet worden opgebracht geschat op 5,3 miljard euro.  70% van het investeringsbedrag zou nodig zijn voor het Duitse elektriciteitsnet. De benodigde meer investeringen in de energietransitie bedragen in de periode tussen 2015 en 2050 ruim 350 miljard euro. Daarvan is al ongeveer 20 miljard euro uitgegeven tussen 2015 en 2020. En er dient dus nog 100 miljard euro te worden geïnvesteerd tussen 2020 en 2030. TenneT is sinds december 2006 al wettelijk verplicht om alle offshore windparken in de Duitse Noordzee aan te sluiten op het elektriciteitsnet. Naast planning en ontwerp is TenneT Offshore ook verantwoordelijk voor de aanleg en de daaropvolgende exploitatie van netaansluitingen op zee tot aan het punt op het land waar de energie aan het Duitse elektriciteitsnet wordt geleverd. Naast uitbreiding en versterking van de netten om aan de groeiende capaciteitsvraag te voldoen, ligt er ook een grote onderhoudsopgave voor TenneT. Een aanzienlijk deel van het hoogspanningsnet bereikt het einde van de technische levensduur en dient te worden vervangen en gemoderniseerd. Tegelijkertijd ligt er een significante onderhoudsopgave om het bestaande netwerk nu en in de toekomst betrouwbaar te houden. Op het elektriciteitsnet in Friesland, Gelderland en Noord-Holland zijn nieuwe knelpunten ontstaan. Op deze punten is de maximale capaciteit van het net bereikt. Om dit uit het slop te trekken, wordt er 500 miljoen euro geïnvesteerd in een netwerkbedrijf. Stedin heeft vorig jaar ruim 700 miljoen euro geïnvesteerd in het netwerk. Er volgen naar verwachting meer investeringen ter waarde van zeker 8 miljard tot 2030. Met de bijdrage van 500 miljoen wordt de Staat voor 11,9 procent aandeelhouder.  Zo’n 6600 bedrijven kunnen niet functioneren, omdat ze wachten op aansluiting op het net. Hetzelfde lot wachten bedrijven voor de drinkwatervoorziening. Van de tien drinkwaterbedrijven balanceert ruim de helft op de rand van hun reserves. Bedrijven moeten 10 procent van de vraag van hun klanten aan reserve achter de hand hebben. Zeven bedrijven halen deze grens niet. De winning van olie en gas wordt zwaarder belast en  energiebedrijven moeten in 2023 twee miljard euro extra belasting betalen. Rijkswaterstaat  had 270 miljoen euro uitgetrokken voor schoner water in Gelderland en Overijssel, maar de kosten blijken maar liefst 438 miljoen euro te bedragen.

Delfstoffen en (kern)energie

Decennia lang werd de Nederlandse gasvoorraad voor een appel en een ei verkocht aan het buitenland. Het aanleggen van een extra eigen voorraad werd achterwege gelaten, met als gevolg dat er binnen een week na de sancties tegen Rusland al prijsverhogingen moesten worden doorgevoerd en vloeibaar gas per boot vanuit de Verenigde Staten moest worden geïmporteerd. Nu de Duitse Staat de Duitse tak van Gazprom heeft genationaliseerd, hoefden Nederlandse publieke instellingen hun gascontract met dat bedrijf niet op te zeggen. Tientallen gemeenten en andere instellingen deden dat, omdat het ministerie van Economische Zaken daarop stond. Dit kost de staat dit jaar tientallen miljoenen aan compensatie. Het kabinet wil twee nieuwe kerncentrales bouwen en daar is 3 tot 9,5 mrd meer nodig dan de vijf miljard euro die al was gereserveerd. Daarnaast trok het kabinet eind 2022 zo’n 783,5 miljoen euro uit voor financiële steun aan waterstofprojecten en in 2023 nog een s 250 miljoen. Bij de Voorjaarsbesluitvorming 2023 is een bedrag van € 65 miljoen gereserveerd voor het SMR-programma, tot en met 2030. Bij de EZK-begrotingsbehandeling voor 2024 is per amendement het uitgavenbedrag voor 2024 verhoogd naar € 10 miljoen en de resterende beschikkingsruimte volledig gereserveerd. Dit zijn slechts de voorbereidingskosten voor een visie op kernenergie.

Sinds 2018 is Nederland netto-importeur van aardgas en dat kost Nederland miljarden. Vanaf 2014 werd de eigen gaswinning onder druk van de bevolking stapsgewijs verminderd om het aantal aardbevingen in de provincie Groningen terug te dringen. Minister Wiebes (Economische Zaken) sloot met Shell en ExxonMobil een deal voor de financiële afwikkeling van het dichtdraaien van de gaskraan in Groningen. De gasdeal kostte de Nederlandse Staat bijna 3 miljard euro. Na aftrek van de winstbelasting kwam dat neer op een bedrag van netto 1,6 miljard euro. In 2022 volgde een parlementaire enquête over de kwestie en daaruit kwam de conclusie dat de Staat en oliebedrijven Shell en ExxonMobil zes decennia lang honderden miljarden hebben verdiend aan de gaswinning ten koste van schade en pijn bij de lokale bevolking. In 2023 is er 10 miljard euro extra nodig om de schade in Groningen versneld te herstellen. Een uitgebreid pakket aan maatregelen is nodig om de ‘ereschuld’ aan Groningen en Noord-Drenthe in te lossen. Het IMG is van plan om in de toekomst ook twee andere vergoedingen in Drenthe uit te rollen. Dat gaat om een vergoeding van maximaal 60.000 euro voor het daadwerkelijke herstel van schade en de vergoeding voor maatwerk. Er is in totaal ruim 22 miljard euro gereserveerd voor het oplossen van de problemen als gevolg van de gaswinning. Daarvan is 8,7 miljard voor bestaande plannen en 13,5 miljard ‘nieuw geld’. Inwoners van Drenthe met schade door aardbevingen in het Groningse gaswinningsgebied kunnen eenmalig een vaste vergoeding van 10.000 euro krijgen. Het stopzetten van de gaswinning in Groningen werd nog even door de 1e Kamer tegengehouden. BBB, VVD, PVV, JA21 en 50Plus willen eerst meer duidelijkheid en zekerheid om geen deur op een kier te houden. De Eerste Kamer heeft 16 april 2024 alsnog ingestemd met de wet die officieel een einde maakt aan de gaswinning in het bevingsgebied.

Multinationals

Multinationals worden uitverkocht aan Buitenlandse investeerders. Zo werd Frisdranken bottelaar Refresco  overgenomen door Franse en Canadese investeerders voor 1,6 miljard euro, het Enschedese IT-bedrijf Caase.com door de Amerikaanse multinational Insight EMEA en Vanderlande Industries voor 1,2 miljard aan Toyota Industries. Ook Ziggo (Liberty Global), Kruidvat (A.S. Watson Group), de Ruyter, Douwe Egberts (Sara Lee), Grolsch (Asahi), Gansewinkel (Shanks), Connexxion (Transdev), Numico (Danone), Hoogovens (Tata steel, Van Leer(Amerikaanse concern Greif) VNU, TMG, KLM, DSM, Océ, IAI, Stork, Liteq en Reaal zijn allemaal al in Buitenlandse handen gevallen. Akzo Nobel (Amerikaanse investeringsmaatschappij Carlyle en het Singaporese investeringsmaatschappij GIC). Na Essent (Innogy), Nuon (Vattenfall) werd ook Eneco aan Mitsubishi en Chubi Electric Power verkwanselt. Verf– en coatingfabrikant AkzoNobel maakt in juni 2024 bekend welke fabrieken het gaat sluiten. Het bedrijf achter onder meer de merken Flexa en Sikkens kondigde afgelopen jaar een herstructureringsprogramma aan.

Overheidsuitgaven

Er moet 111,3 miljard naar de zorg, 110,9 miljard naar de sociale zekerheid, 50 miljard naar onderwijs, cultuur en wetenschap, 47,5 miljard naar Provincies, Gemeentes en btw compensatiefonds, 21,3 miljard naar justitie en veiligheid, 21,48 miljard naar defensie, 14,5 miljard naar infrastructuur en waterstaat, 14,4 miljard naar Buitenlandse Zaken en en internationale samenwerking, 10,8 miljard naar Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, 7,9 miljard naar economische Zaken en klimaat, 7,8 miljard naar rentelasten, 3,1 naar Financiën, 2,7 naar Landbouw en natuur en tot slot 11,6 naar overige posten. De totale uitgaven van het Rijk zouden in 2024 dan technisch gezien 433,6 miljard moeten zijn, maar de begroting wordt met minimaal 15% fors overschreden vanwege extra uitgaven en tegenvallers. Dit betekent dat in de huidige begroting voor 2024 in totaal minimaal 8,5 miljard en voor 2025  en 7,3 miljard euro aan onderuitputting gerealiseerd moest worden om de aanvullende onderuitputting en in=uittaakstelling geheel in te kunnen vullen. Heel veel uitgaven moesten over de begrotingen van de komende jaren vooruitgeschoven worden om de boel sluitend te krijgen en worden daarom opgenomen als “pm posten”.

De belangrijkste kostenposten zijn:

  • 111 miljard euro naar de zorg
  • 110 miljard euro naar sociale zekerheid
  • 50 miljard euro naar het onderwijs. Het kabinet investeert 160,5 miljoen euro hiervan in zeven grote onderzoeksprojecten van Nederlandse universiteiten
  • 47,5 miljard euro naar Provincies, Gemeentes en btw compensatiefonds
  • 22,35 miljard euro naar de gevolgen van de gaswinning waarvan 8,8 miljard euro naar de hoge herstelkosten van de verzakte huizen in Groningen
  • 21,4 miljard euro naar defensie
  • 21,3 miljard euro naar justitie en veiligheid
  • 14,5 miljard euro naar infrastructuur en waterstaat
  • 14,4 miljard euro naar Buitenlandse Zaken en en internationale samenwerking
  • 14 miljard euro naar het oplossen van de toeslagenaffaire
  • 11 miljard euro naar een derde noodsteunpakket. De overheid moet 84 miljoen euro steken in het Tijdelijk Noodfonds Energie. Al meer dan 85.000 mensen hebben steun aangevraagd omdat ze een laag inkomen (max 3.200 euro) en een hoge energierekening (8 tot 10%)hebben. Energieleveranciers steken 8 miljoen euro in het fonds. Lagere inkomens kregen in 2022 en 2023 een energietoeslag van 1300 euro. De ingreep kostte 2 miljard euro
  • 9,7 miljard euro structureel naar de EU afdracht, (over 2021 moest nog eens circa 320 miljoen euro extra worden afgedragen). Het gaat om een extra afdracht omdat het bruto nationaal inkomen van Nederland hoger is dan eerst gedacht. Het nationale inkomen val hoger uit, doordat de verwachtingen tijdens de coronacrisis voorzichtiger waren ingeschat. De begroting van Buitenlandse Zaken stijgt in 2024 met 5,7 miljard euro omdat de EU-afdrachten stijgen, waarbij ook een deel van btw inkomsten wordt afgedragen. Omdat door de Corona epidemie  de economie wat achter loopt is er voor 2022 ongeveer 215 miljoen teveel afgedragen. Andere lidstaten zoals Duitsland deden het wel goed en betaalden te weinig waardoor er 341 miljoen extra terugkomt in 2024. In totaal scheelt het de schatkist 556 miljoen euro in het jaar 2024. Van de 18,9 miljard euro aan Overheidspersoneel ging 2,6 miljard naar freelancers of uitzendkrachten, 700 miljoen meer dan de bedoeling is. Nederland draagt meer bij aan de EU dan het ontvangt en miljarden aan winsten van bedrijven in Nederland stromen voor een groter deel dan gedacht weg naar het buitenland omdat het aantal bedrijven in buitenlandse handen erg groot is
  • 8,5 miljard euro naar de achterstallige pensioenen van militairen 
  • 7,9 miljard euro naar economische Zaken en klimaat
  • 7,8 miljard euro rente op staatsschuld
  • 5,7 miljard euro voor oninbare vorderingen achterstallige belastingbetalingen 
  • 5,3 miljard euro in 2023 naar de ondersteuning van Oekraïne
  • 4,6 miljard euro naar het permanente noodfonds ESM naast de 41 miljard euro aan garanties die is afgegeven. Dat levert in de toekomst, als het fout gaat, een kostenpost op van minimaal 77,8 miljard euro
  • 4 miljard euro naar COA voor de onhoudbare instroom van vluchtelingen
  • 4 miljard euro vijf jaar lang naar projecten binnen het onderwijs, onderzoek en ontwikkeling, verduurzaming en infrastructuur om zo de economie te versterken
  • 4 miljard euro naar verbetering van de asielprocedure. Met dit geld wil het kabinet onder andere: stapsgewijs de vaste capaciteit van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers  (COA) naar 41.000 opvangplekken uitbreiden, gemeenten helpen om opvangplekken te realiseren, terugkeer naar het land van herkomst bevorderen als iemand niet in Nederland mag blijven. (door, intensieve begeleiding bij terugkeer, aanscherping van de meldplicht), het maken van afspraken met herkomstlanden en legale migratie te verbeteren (bijvoorbeeld door arbeids- en kennismigratie meer te structureren)
  • 3,6 miljard euro naar buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking
  • 3,37 miljard euro de opvang en begeleiding en zorg voor Oekraïners die in Nederland verblijven. In 2025 neemt dit toe met 2,7 miljard euro. In 2026 is de toename 717 miljoen euro
  • 3 miljard euro naar de aanpak van de stikstofcrisis. Bijna 1,3 miljard euro wordt uitgetrokken voor de plannen die provincies hebben ingediend. Ook wil het demissionaire kabinet 1,45 miljard euro uittrekken voor de vrijwillige opkoopregeling van veehouders. Zowel de Tweede als de Eerste Kamer moet instemmen met het voorstel voor de miljardeninvestering. Greenpeace procedeert tegen de Staat over de stikstofaanpak. De kosten kunnen bij een negatieve uitspraak voor de Staat oplopen tot wel  15 miljard euro.
  • 3,2 miljard euro naast de al verstrekte 16 miljard euro aan bijdragen en garanties gestoken in de noodfondsen aan Griekenland
  • 3,2 miljard euro naar gemeenten voor compensatie van onder andere hun noodopvangplekken voor vluchtelingen uit Oekraïne
  • 3, 2 miljard euro extra naar de NAVO ( er wordt nl nog eens 100 miljard euro extra gevraagd aan de 32 lidstaten)
  • 3,1 miljard euro naar Financiën
  • 2,8 miljard euro extra naar COA voor instroom van vluchtelingen
  • 2,7 miljard euro naar Landbouw en natuur
  • 2 miljard euro extra per jaar naar ondersteuning van kwetsbare huishoudens
  • 1,73 miljard euro naar chipmachinefabrikant ASML  voor huizen, onderwijs en infrastructuur. In 2023 ging er ook al 230 miljoen euro naar ASML
  • 1,6 miljard euro extra naar uitkeringsinstantie UWV die verwacht dat de totale som aan uitkeringen dit jaar zal stijgen.  De lasten voor uitkeringen stijgen vooral door de grote aantallen migranten. In Nederland wonen ruim 17,9 miljoen mensen, waarvan zo’n 13 miljoen van 15 tot 75 jaar. Er wordt ruim 193,5 miljard euro uitgegeven aan sociale uitkeringen  en deze zijn dan ook goed voor 48 procent van de overheidsuitgaven. Ruim 7.300 remigranten krijgen een uitkering in het buitenland. Dit kost de Nederlandse Staat jaarlijks structureel 33,9 miljoen euro.  Vanuit de EU gaat er 4,5  miljard euro per jaar naar Turkije, Griekenland en de de ander Zuid-Europese landen om daar de toenemende stroom vluchtelingen tegen te houden. Door de Brexit zal Nederland ruim 400 miljoen euro per jaar meer af moeten dragen aan de Europese Unie. De EU kost Nederland toch al zo’n 2,5 miljard euro netto per jaar en de Brexit nog eens een kleine 3 miljard euro. Het onlangs afgesloten pensioenakkoord kost de schatkist ruim een miljard euro. Voor het aanpakken van ondermijnende criminaliteit wordt al vanaf 2021 zo’n 150 miljoen euro per jaar begroot. Het budget voor het ministerie van Justitie en Veiligheid werd in 2021 al verhoogd met 316 miljoen euro. Voor ouders die moeten worden gecompenseerd voor de toeslagenaffaire moet ruim 8,5 miljard euro worden uitgetrokken en 11,5 miljard euro voor de problemen in Groningen. Vooralsnog is er sprake van minimaal 17 miljard euro aan bezuinigingen, maar dat zal bij lange na niet voldoende zijn. De kinderopvangtoeslag werd verlaagd en de accijnzen verhoogd
  • 1,5 miljard euro extra naar boeren die moeten worden uitgekocht, Adema kwam daarbovenop met nog een ‘miljardenpakket’ voor het mestprobleem
  • 1 miljard euro structureel naar een groot funderingsprobleem. 425.000 gebouwen verzakken nu al of binnen tien jaar. Als alle adviezen worden opgevolgd, kost dat de komende twaalf jaar in totaal 12,5 miljard euro. De schade kan anders oplopen tot 54 miljard euro
  • 0,5 tot 2 miljard euro subsidie voor de vergroeningsplannen tot 2030 van Tata Steel. Als de verduurzaming sneller moet gaan, komt daar nog maximaal 50 procent bij.
  • miljarden extra naar de belastingdienst voor een personeelstekort vanwege de toeslagaffaires en het kunnen innen van uitgestelde (Corona) belastingbetalingen
  • tientallen miljarden euro’s structureel naar fondsen buiten de begroting. Het Toekomstfonds, het Defensiematerieelbegrotingsfonds, het Nationaal Groeifonds,  binnenkort ook het Klimaatfonds en het Transitiefonds Landelijk Gebied en Natuur (ook wel stikstoffonds).  Er zijn inmiddels ruim 26 fondsen in allerlei vormen en maten. Hoeveel fondsen er precies zijn en hoeveel geld hierin zit weet niemand. Aan het warmtefonds wordt vanaf 2025 jaarlijks 35 miljoen euro extra toegevoegd vanuit het Klimaatfonds,
  • Tientallen miljarden euro’s extra naar defensie en Oekraïne. Bovenop de 2 miljard euro die voor 2024 is aangekondigd5
    aan militaire steun, heeft het kabinet besloten om voor de periode 2024-2026 aanvullend 4 miljard euro beschikbaar te stellen. Daarmee ondersteunt Nederland sinds het uitbreken van de oorlog Oekraïne met circa 10 miljard euro. Binnen het ministerie van defensie gaan stemmen op om het defensiebudget te verdubbelen van 21 naar 40 miljard euro structureel.  Het ministerie van Defensie moest erkennen dat de Nederlandse vloot last heeft van “materieelproblemen”. De vier luchtverdedigings- en commandofregatten van de Nederlandse vloot kunnen niet behoorlijk worden ingezet vanwege technische problemen en onderdelen schaarste. Nederland zit met een aandeel van 1,35 procent onder het NAVO-gemiddelde van 1,47 procent. De Verenigde Staten eist in Brussel bij  de NAVO top een behoorlijk hogere bijdrage tot wel 4 procent en wil dat achterstallige betalingen worden ingelost. Nederland wil ondertussen ook nog vier onderzeeërs laten bouwen voor de Koninklijke Marine voor 4 tot 6 miljard euro, 6 amfibische transportschepen voor 1 tot 2,5 miljard euro  en ook nog eens 4 fregatten die bewapend en al 5 miljard gaan kosten. Aangezien de Staatskas hierin niet zal kunnen voorzien vanwege de vele andere tegenvallers en lijken in de kast wordt er nu voor de financiering een beroep gedaan en druk uitgeoefend op de pensioenfondsen. De oorlogsfinanciering door Nederland gaat ook naar  Soedan waar Oekraïne voor naar dictator Omar-al-Bashir spart met de Russen
  • tientallen miljarden euro’s extra naar achterstallig onderhoud aan bruggen, tunnels en viaducten en dijkverzwaring. Er is ontzettend veel achterstallig onderhoud aan de 141.000 km aan wegen, 5.700 km aan vaarwegen, 7000 km aan spoor en de tienduizenden bruggen, tunnels en viaducten. Er moeten honderden sluizen, bruggen en viaducten gerenoveerd worden. Een groot deel daarvan is kort na 1950 gebouwd en dringend aan onderhoud en renovatie toe. Onderzoeksinstituut TNO verwacht dat de kosten van de 347 miljard euro kostende operatie zullen oplopen van 2,4 miljard tot 3,7 miljard euro per jaar richting het jaar 2100. De totale kosten van de vernieuwing bedragen zo’n 260 miljard euro. Hiervoor dragen voor meer dan de helft de Gemeenten en bouwbedrijven op waar dan de kosten verdubbelen naar 1,3 miljard euro per jaar tot 1,8 miljard vanaf 2031.  Dit jaar dreigen al rijstroken dicht te moeten wegens instortingsgevaar, Gemeentes eisen honderden miljoenen euro’s extra voor wegen en infrastructuur
  • tientallen miljarden extra naar het stroomnetwerk vanwege de energietransitie
  • Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne in 2022 is door Nederland al rechtstreeks circa 4.1 miljard euro beschikbaar gesteld, met name voor munitieleveringen en wapensystemen, 24 F-16 toestellen, tanks en Patriot raketten, en bijbehorende reserveonderdelen en munitie  voor 150 miljoen euro . Verder maakt het kabinet 200 miljoen euro vrij voor de aanschaf van drones voor verkenningsmissies. Tot nu toe heeft Nederland voor zo’n 3 miljard euro aan militaire goederen voor Oekraïne gekocht
  • De netto-uitgaven voor Sociale Zekerheid nemen toe met circa 8 miljard euro tussen 2024 en 2029. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door de verwachte stijging van de uitgaven aan de AOW en de Werkloosheidswet met respectievelijk circa 4,5 en 1,5 miljard euro.
  • 900 miljoen euro naar gedupeerde beleggers van genationaliseerd SNS REAAL
  • 900 miljoen euro naar verduurzaming gebouwde omgeving
  • 843,6 miljoen euro naar de renovatie en verbouwing van het Binnenhof in Den Haag (hele operatie gaat 2 miljard euro kosten). Een deel van het geld komt uit de Investeringsimpuls Verkeersveiligheid, waarmee het Rijk 500 miljoen euro beschikbaar heeft gesteld tussen 2020 en 2030. Het Binnenhof heeft een oppervlakte van bijna 90.000 m2 en bevat 4000 kamers en is een verzameling van historische, maar ook vervallen gebouwen, waarvan de oudste dateren uit de 14de eeuw. Het water van de Hofvijver stroomt op sommige plekken de Eerste Kamer binnen en er is veel meer asbest aangetroffen dan verwacht
  • 770 miljoen euro extra voor de komende 10 jaar naar restauraties van rijksmonumenten als kerken, kloosters, molens, vuurtorens en boerderijen met een cultuur-historische waarde
  • 300 miljoen euro naar de Europese Commissie vanwege  te lage afdracht van invoerheffingen bij zonnepanelen uit Taiwan en Maleisië en om textiel en schoenen uit China
  • 250 miljoen euro subsidie voor zeven waterstofprojecten
  • 243 miljoen euro  in 3 delen naar Europees Nederland, het Caribisch deel van het Koninkrijk,en Suriname voor slavernijverleden
  • 237,65 miljoen euro steun naar jonge boeren (deel van EU geld)
  • 230 miljoen euro naar de kwijtschelding van publieke schulden door medeoverheden, in verband met de gevolgen van de kinderopvangtoeslag affaire. Voor 2024 bedraagt het budget 160 miljoen euro
  • 210 miljoen euro voor de leefbaarheid in de regio’s waar de elektriciteit van zonneparken op zee aan land komt
  • 166 miljoen euro  naar onkosten bij alle betrokken overheidsdiensten en instanties nadat vliegtuig MH17 met een Russische Buk-raket boven Oekraïne in 2014 is neergehaald. Kosten van burgers en bedrijven zijn hierin niet meegenomen
  • 148 miljoen euro (2024) en 252 miljoen euro (2025) vanuit de generale middelen naar de BHOS-begroting voor niet-militaire steun aan Oekraïne
  • 141 miljoen euro aan subsidiëring rode diesel
  • 140 miljoen euro structureel  naar hogere uitgaven voor apotheekzorg
  • 120 miljoen euro naar Curaçao, Aruba en Sint-Maarten voor hervormingen in de publieke sector. De begroting van Ontwikkelingssamenwerking wordt opgehoogd met 70 miljoen euro en is bedoeld voor klimaatadaptatie in landen die (extra) getroffen worden door klimaatverandering, voor humanitaire hulp en onderwijs voor vluchtelingenkinderen. Er is voor St Maarten  30 miljoen dollar beschikbaar gesteld om het gevangeniswezen te verbeteren, 4 miljoen is bedoeld voor een nieuwe gevangenis.
  • 100 miljoen euro naar het elektrificeren van de treinverbindingen in Overijssel en Gelderland
  • 100 miljoen euro naar de armoede in Nederland, 1900 scholen krijgen een maaltijdregeling voor scholieren
  • 100 miljoen euro  naar de beveiliging van lokale politici 
  • 75 miljoen euro naar het organiseren van de NAVO top in Nederland
  • 68,4 miljoen euro per jaar naar kenniscentrum Delta Climate Center
  • 66 miljoen euro naar de verhoging van de huurtoeslag
  • 66 miljoen euro extra naar huurtoeslagen. Er is dringend reparatie van de koopkracht nodig voor de laagste inkomens omdat er voor 2024 een fout is gemaakt in de berekening hiervan
  • 44 miljoen euro naar een aanvullende coulanceregeling waterschade Limburg. De regeling is voor 2024 en 2025
  • 43 miljoen euro naar jeugdbescherming, ten behoeve van verlaging van de werkdruk voor professionals in de jeugdbescherming en het aantrekken van meer nieuw personeel  en huidig personeel behouden. Vanaf 2025 trekt het kabinet jaarlijks structureel 50 miljoen euro uit voor de jeugdbescherming
  • 30 miljoen euro naar de Subsidieregeling Regeneratief Geneeskundige Onderzoeksprojecten (SRGO)
  • 30 miljoen euro naar subsidies voor politieke partijen
  • 30 miljoen euro naar dwangsommen asielzoekers
  • 26 miljoen euro naar de locomotieven die ter vervanging werden gebruikt van de mislukte hogesnelheidstreinen. De rekening  ging naar het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, die ook de schade voor de jaren na 2019 moet betalen, totdat de gewraakte locomotief niet meer gebruikt wordt. Dit bedrag wordt door Infraspeed op 24 miljoen euro geraamd
  • 22,4 miljoen euro naar de subsidieregeling verduurzaming en onderhoud huurwoningen (SVOH) 
  • 20 miljoen euro naar onder meer de VNG en het invoeren van een BSN-nummer in Caribisch Nederland
  • 19 miljoen euro per jaar naar Rijksuitgaven Caribisch Nederland
  • 18 miljoen euro voor uitvoering taken Bonaire, Saba en Sint Eustatius, 5 miljoen meer dan eerder was begroot
  • 16 miljoen euro naar de pilot Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV)
  • 15 miljoen euro (geschonken door demissionair premier Mark Rutte) naar het nieuwe klimaatschadefonds van de klimaattop in Dubai. De 15 miljoen euro is slechts bedoeld als startkapitaal om het fonds mee op te zetten. Daarna zal Nederland weer verder kijken en komt het boven op de 900 miljoen euro die Nederland  vanaf 2025 stopt in klimaatfinanciering
  • 12 miljoen euro  jaarlijks naar de NAVO voor het lidmaatschap
  • 10 miljoen euro extra beschikbaar naar noodhulp in Soedan. Het geld is bestemd voor voedselhulp aan de Soedanese bevolking en gaat naar het Wereldvoedselprogramma
  • 10 miljoen euro extra naar verhoging subsidie aan Vluchtelingenwerk Nederland 
  • 10 miljoen euro voor voedselhulp over zee voor Gaza en nog een enkele miljoenen naar  de Koninklijke Luchtmacht die een helikopterdetachement en een 120-koppig detachement plus drie Chinook-helikopters plus twee marineschepen (Zr.Ms. Karel Doorman en Zr. Ms. Tromp)  stuurt naar de Rode Zee en het Suez kanaal
  • 8 miljoen euro naar eenmalige inrichtingskosten voor de nieuwe regeringslocatie in 2024
  • 6 miljoen euro in 2024 aflopend naar 4 miljoen euro in 2026 naar ICT-project AZ-next en voor beheer en onderhoud van het nieuwe documentmanagementsysteem (DMS), extra voorzieningen bij het datacenter en verdere professionalisering van de ICT-infrastructuur
  • 4 miljoen euro naar Moldavië  voor de Nederlandse ondersteuning van de European Union Partnership Mission 
  • 3 miljoen euro naar een verhoogde bijdrage aan de internationale anti-terrorisme-academie in Abidjan (Ivoorkust) voor de komende 3 jaar om hiermee de strijd tegen terrorisme in West-Afrika te ondersteunen. Het afblazen van de nieuwbouwplannen  voor het samenvoegen van de AIVD en MIVD in Den Haag kostte de Staat 36 miljoen euro. Op 16 november 2023 hebben de diensthoofden MIVD en AIVD bij de SG’en DEF en BZK aangegeven dat de verwachte investeringskosten voor het projectprogramma Samenwonen AIVD en MIVD (SAM) met 86% zou worden overschreden. Naar aanleiding hiervan hebben beide SG’en besloten te stoppen met dit project. Het onderzoek naar alternatieve huisvesting wordt door DEF in maart 2024 afgerond
  • 2 miljoen euro per jaar naar de terug verhuizing naar het Binnenhof
  • 1,5 miljoen euro naar slachtoffers uit Gaza in Egypte  voor het inkopen van medische hulpmiddelen bij leveranciers in de geografische regio van Egypte
  • Er moeten miljoenen naar de financiële compensatie van Shell en ExxonMobil vanwege een op handen zijnde arbitragezaak tegen de Nederlandse staat

Van elk lid NAVO wordt verwacht dat er minimaal 2% van het bruto binnenlands product aan defensie wordt besteed, maar dit is slechts een doelstelling en “richtlijn ”  Feitelijk vereist de richtlijn helemaal geen betalingen aan de NAVO of de VS. De VS zelf is zelf nu verantwoordelijk voor ongeveer 16% van de directe bijdragen aan de NAVO, net als Duitsland
Het minimumloon en uitkeringen, zoals de AOW en de bijstand werden per 1 januari 2023 met 10 procent verhoogd, de verhoging van 2024 werd door de 1e Kamer (BBB) verworpen, hierdoor komt 1,5 miljard euro vrij.
Nederland heeft een sterk oplopendeEMU schuld van 512,9 miljard euro in 2024 naar 721,2 miljard in 2029

Het ministerie van Financiën huurt steeds meer schijnzelfstandigen in, die hetzelfde werk doen als mensen in loondienst. Daarmee gaat het ministerie tegen haar eigen regels in. In 2023 ging het om ruim duizend schijnzelfstandigen die door het ministerie, de Belastingdienst en de dienst Toeslagen werden ingehuurd. De Rekenkamer oordeelde hard over dat beleid en gaf het ministerie en de twee diensten een waarschuwing.

Nederland trekt ruim 200 miljoen euro uit voor extra artilleriemunitie en luchtverdediging in Oekraïne. Dat heeft demissionair minister Ollongren van Defensie bekendgemaakt. Er moet ook 148 miljoen euro (2024) en 252 miljoen euro (2025) vanuit de generale middelen naar de BHOS-begroting voor niet-militaire steun aan Oekraïne, Er moet zo’n 3, 2 miljard euro extra naar de NAVO ( er wordt nl nog eens 100 miljard euro extra gevraagd aan de 32 lidstaten), tientallen miljarden extra naar defensie en Oekraïne. Bovenop de 2 miljard euro die voor 2024 is aangekondigd aan militaire steun, heeft het kabinet besloten om voor de periode 2024-2026 aanvullend 4 miljard euro beschikbaar te stellen. Daarmee ondersteunt Nederland sinds het uitbreken van de oorlog Oekraïne met circa 10 miljard euro. Binnen het ministerie van defensie gaan stemmen op om het defensiebudget te verdubbelen van 21 naar 40 miljard euro structureel.  Het ministerie van Defensie moest erkennen dat de Nederlandse vloot last heeft van “materieelproblemen”. De vier luchtverdedigings- en commandofregatten van de Nederlandse vloot kunnen niet behoorlijk worden ingezet vanwege technische problemen en onderdelen schaarste. Nederland zit met een aandeel van 1,35 procent onder het NAVO-gemiddelde van 1,47 procent. De Verenigde Staten eist in Brussel bij  de NAVO top een behoorlijk hogere bijdrage tot wel 4 procent en wil dat achterstallige betalingen worden ingelost. Nederland wil ondertussen ook nog vier onderzeeërs laten bouwen voor de Koninklijke Marine voor 4 tot 6 miljard euro, 6 amfibische transportschepen voor 1 tot 2,5 miljard euro  en ook nog eens 4 fregatten die bewapend en al 5 miljard gaan kosten. 


Overheidsinkomsten

In 2024 komt naar verwachting 403 miljard euro binnen. (Loon- en inkomstenbelasting 90,8 miljard, omzetbelasting 79,5 miljard, zorgpremies 56 miljard, vennootschapsbelasting 46,2 miljard, premies volksverzekering 35 miljard, accijnzen 13,9 miljard, milieu belastingen 8,2 miljard, overdracht- en assurantiebelasting 7,6 miljard, dividendbelasting 6,5 miljard, invoerrechten 5 miljard, wegenbelasting 6,8 miljard, schenk en erfbelasting 3 miljard, bpm 1,5 miljard, bankbelasting 0,5 miljard en overig 2,3 miljard). Meerjarig dalen de inkomsten structureel met circa 5 miljard euro. Dit is voornamelijk het gevolg vang minder verwachte loongroei na 2024 met bijbehorende lagere inkomsten voor loon- en inkomstenbelasting

De Overheid haalt steeds meer geld op met de verkoop van CO2 uitstootrechten. In 2022 werd voor het eerst meer dan 1 miljard euro binnengehaald met de verkoop van CO2-rechten. Nederland veilde iets meer dan veertien miljoen zogeheten emissierechten voor ruim 1,13 miljard euro.  Aan Co2 heffingen komt over 2024 ruim 1,5 miljard euro binnen (ruim 74 euro per ton) Jetten van D66 wil de heffing voor ondernemingen die meer dan 50 kiloton CO2 per jaar uitstoten verhogen van 145 euro per kiloton naar 185 euro.

De verkoop van de voormalige SNS-vastgoedtak Propertize leverde de Staat ruim 3 miljard euro op. 317 miljoen euro kwam van de verkoop van verwant vastgoed. Een kleine 1 miljard daarvan moet naar gedupeerde beleggers van SNS REAAL.

De verkoop van de aandelen ABN AMRO leverde 900 miljoen op  De totale waarde voor de verkoop was circa 8,7 miljard euro waard. De overheid verkleinde het belang tot iets onder de 50 procent

De verkoop van vastgoed leverde tientallen miljoen op. De staat verkocht naast ruim vijftig gebouwen ook Paleis Soestdijk (1,7 miljoen euro), vier gevangenissen, tien kantoren en vier rechtbanken. Voor het verhuren van gebouwen en grond werd 138 miljoen euro ontvangen, onder andere aan 125 plekken voor windmolens. Zo’n 2400 mensen zijn veroordeeld tot celstraffen, maar zitten niet in een cel.

De veiling van huurrechten van tankstations langs snelwegen leverde 27 miljoen euro op en de verkoop van zand, grind en schelpen was goed voor 19 miljoen euro. 

De megaschikking van ING wegens anti witwas beleid leverde bijna 800 miljoen euro op

De verhoging van de AOW leeftijd lever structureel zo’n 2 miljard per jaar op. In 2011 werd wettelijk bepaald dat de AOW-leeftijd in 2025 naar 67 jaar zou gaan en in 2013 en 2015 werd de verhoging verder naar voren gehaald. Door de verhoging van de AOW-leeftijd van 65 jaar naar 65 en 9 maanden, verdiende de overheid in 2017 1,7 miljard. De AOW-leeftijd ligt in 2024 op 66 jaar en 10 maanden.  In 2011 werd wettelijk bepaald dat de AOW-leeftijd in 2025 naar 67 jaar zou gaan en in 2013 en 2015 werd de verhoging verder naar voren gehaald. De AOW-leeftijd ligt in 2024 op 66 jaar en 10 maanden. Ook de kinderopvangtoeslag werd verlaagd en de accijnzen verhoogd. Er komt mogelijk een einde aan de regeling voor kinderopvangtoeslag. Ouders ontvangen straks niet langer meer een voorschot, maar dat wordt direct aan kinderopvangorganisaties betaald. Ouders betalen dan alleen een eigen bijdrage.

De energiebelastingen van Nederland zijn de hoogste van heel Europa.

De gasinkomsten van Groningen zijn weggevallen evenals de handel met Rusland.

De kansspelbelasting wordt verhoogd met 1%. Het tarief in de kansspelbelasting wordt verhoogd van 29,5% naar 30,5%

Nederland maakt in 2024 tot en met 2026 aanspraak op 5,4 miljard euro uit de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit van de EU. Dit zorgt voor een verlaging van de netto-uitgaven

De belasting- en premieontvangsten groeien in 2024 met 16,5 miljard euro

Vanaf 7 mei zal de politie in Nederland geen boetes meer uitdelen voor kleine overtredingen uit protest tegen het uitblijven van een nieuwe VUT-regeling. De actie heeft tot doel werkgevers en politici te laten zien dat politiewerk veeleisend is en dat een goede VUT-regeling een teken is van respect en waardering. Voorbeelden van kleine overtredingen zijn onder meer fietsen zonder licht en openbaar urineren, maar de beslissing om een ​​boete op te leggen blijft ter beoordeling van de ter plaatse ambtenaar. Deze actie begint op 7 mei, dezelfde dag als de geplande onderhandelingen over een nieuwe regeling voor vervroegde uittreding. Personen die na deze datum kleine overtredingen begaan, krijgen een waarschuwing. In plaats van boetes zal de politie ‘actievouchers’ uitreiken om informatie te geven over het protest. De politievakbonden zijn van plan deze actie voort te zetten totdat er een bevredigend resultaat in de onderhandelingen is bereikt. Als er geen vooruitgang wordt geboekt, overwegen de vakbonden hardere maatregelen die zullen worden voortgezet totdat er een “fatsoenlijke regeling voor vervroegde uittreding” is ingevoerd.

In 2023 stierven er nog 3.000 patiënten aan Covid. In totaal stierven er 169.000 mensen en dat zijn er 12.700 meer dan gemiddeld. Hierdoor houden de Staat, de zorgverzekeraars en de pensioenfondsen veel extra geld over. Dat (premie) geld (zo’n 200 miljoen euro) zou feitelijk moeten worden besteed uit de ouderen die het overleefden door bijvoorbeeld de AOW leeftijd en pensioenpremies te verlagen, maar in de praktijk gaat het geld naar andere doelen. De gemiddelde levensverwachting is daarbij ook nog eens met circa 6 maanden gedaald.


Gemeenten

Gemeenten hebben de lokale lasten de laatste jaren harder laten stijgen dan de inflatie. Parkeren kostte de automobilist in 2023 1,2 miljard euro. Daarvan kwam bijna een derde op de conto van de gemeente Amsterdam. De gemeentelijke belastingen werden in 2022 al overal verhoogd. In totaal ging het om 11,5 miljard euro, 180 miljoen euro meer dan in 2021. En voor 2023 werdt maar liefst 12,2 miljard euro begroot.  Ook zijn er hogere opbrengsten uit de toeristenbelasting, zo’n 377 miljoen euro waar vooral de gemeente Amsterdam  het meest aan verdiend. (135 miljoen euro). Gemiddeld moeten Nederlandse huishoudens jaarlijks zo’n 900 euro afdragen aan afvalstoffenheffing, rioolzuiveringsheffing en de onroerend zaak belasting (OZB). In totaal verwachten de gemeenten dit jaar 14 miljard euro te ontvangen uit de nog op te leggen heffingen OZB. Het leven in Nederland is de laatste twintig jaar maar liefst 32 procent duurder geworden. De OZB, de rioolheffing, de afvalstoffenheffing en de parkeergelden waren in 2023 goed voor 86% van de totale heffingen. Voor 2023 wordt zelfs 5,1 miljard euro begroot en dat is een stijging van 7,4% ten opzichte van 2022. De afvalstoffenheffingen stijgen in 2023 ook nog eens met zo’n 5,3% en de rioolheffingen met 4,5%. Naast de Rijksbijdrage wordt er gemiddeld en structureel ruim 1 miljard euro verwacht voor elke Gemeente. Gemeenten verwachten in 2024 13,3 miljard euro te innen uit heffingen. Dat is 8,5 procent meer dan voor 2023 werd begroot en de grootste toename sinds 2007. Voor de jaren 2025 tot en met 2030 hebben de Gemeenten 5,9 miljard euro nodig en dat is 45 procent meer dan uit een eerdere advies kwam.


Willem van Oranje

Willem (Dillenburg24 april 1533 – Delft10 juli 1584), Prins van Oranje, graaf van Nassau-Dillenburg, beter bekend als Willem van Oranje of onder zijn postume bijnaam Willem de Zwijger, 

Frederik Hendrik van Oranje

Frederik Hendrik werd geboren op 29 januari 1584 in Delft. Zijn vader Willem van Oranje, werd vermoord op 10 juli 1584

Willem I

Willem (Dillenburg24 april 1533 – Delft10 juli 1584), Prins van Oranje, graaf van Nassau-Dillenburg, beter bekend als Willem van Oranje of onder zijn postume bijnaam Willem de Zwijger,   trouwde op 14-jarige leeftijd met de negenjarige Maria Henriëtte Stuart, de oudste dochter van koning Karel I van Engeland.

Willem II 

Na de troonsafstand in 1840 werd  Willem III de prins van Oranje.  Na een jachtpartij op de Veluwe, kreeg de prins koorts. Hij bleek aan pokken te lijden en op 6 november stierf hij op 24-jarige leeftijd. Acht dagen later werd zijn erfgenaam geboren, de latere stadhouder Willem III.

Willem III en Emma 

Willem Alexander Paul Frederik Lodewijk (Brussel19 februari 1817 – Apeldoorn23 november 1890), Prins van Oranje-Nassau, was koning der Nederlanden en groothertog van Luxemburg van 17 maart 1849 tot zijn dood in 1890. Willem was de oudste zoon  van koning Willem II der Nederlanden en koningin Anna Paulowna. Willem trouwde in 1839 met zijn volle nicht prinses Sophie van Württemberg. Zij kregen drie zonen, die allemaal eerder stierven dan hun vader: WillemMaurits en Alexander. Na de dood van zijn vrouw hertrouwde hij in 1879 met de Duitse prinses Emma zu Waldeck und Pyrmont. Zij kregen één dochter, Wilhelmina, die hem opvolgde.

Wilhelmina en Hendrik

Op 10 jarige leeftijd werd prinses Wilhelmina Helena Pauline Maria (1880), door het overlijden van haar vader koning Willem III, koningin der Nederlanden. Koning Willem III zou feitelijk niet de vader van Wilhelmina zijn maar de Duitser  Sebastiaan Mattheus Sigismund de Ranitz. Tot haar achttiende verjaardag nam haar moeder Emma als regentes het koningschap waar. Na haar officiële inhuldiging in 1898 huwde ze op 7 februari 1901 met de Duitse hertog Heinrich zu Mecklenburg-Schwerin in Paleis Noordeinde. Heinrich heette vanaf die dag Hendrik. Heinrich waren overigens een achterneef van Wilhelmina. De Russische tsaar Paul I en zijn vrouw Maria Fjodorovna waren zowel Wilhelmina’s overgrootouders als de betovergrootouders van Heinrich. In april 1902 bleek Wilhelmina tyfus te hebben. De twee kregen in 1909  Juliana, die, wellicht door het incest na drie miskramen werd geboren. Het is dan ook allerminst zeker of Juliana wel van Hendrik is. Gedurende hun huwelijk ging het dan ook al snel mis. Het voortdurende geldgebrek van Hendrik en zijn dure hobby’s kosten veel geld en hij voorzag zijn arme Duitse familie van Nederlands geld. Ook gaf hij veel geld uit zijn maîtresses en aan de buitenechtelijke kinderen die hij bij hen verwekte. Het lukte hem niet om zijn uitgaven onder controle te krijgen en hij ging lening na lening aan om aan zijn verplichtingen te kunnen voldoen. Vanaf het einde van de Eerste Wereldoorlog leefden zij dan ook vrijwel gescheiden. Voor het Nederlandse volk werd de schijn opgehouden van een gelukkig huwelijk. Wilhelmina vluchtte bij aanvang van de 2e wereldoorlog met haar gezin in een Engelse torpedojager naar Engeland. Juliana en de kinderen Beatrix en Irene reisden een maand later door naar Canada, teneinde de dynastie veilig te stellen. Wilhelmina hield tijdens haar ballingschap in Londen slechts dertig radiotoespraken voor Radio Oranje. Al die keren noemde ze de Joden slechts driemaal. Na de oorlog kwamen ze terug Wilhelmina kreeg bij de landelijke verkiezingen van 1946 een teleurstelling te verwerken met betrekking tot de vernieuwing die haar voor ogen stond; de oude politieke partijen en hun zuilen kwamen terug. De Nederlanders wilden echter niets van haar vernieuwingsplannen weten en haar gezondheid ging achteruit. Wilhelmina was vijfendertig jaar onder invloed van Sadhoe Sundar Singh, een goeroe uit het toenmalige Brits-Indië, die behoorde tot de sekte van de Sikhs, maar zich tot het christendom bekeerd had. Wilhelmina gebruikte ondertussen pervetine, een middel dat tegenwoordig bekendstaat als crystal meth en vluchtte toen de 2e wereldoorlog uitbrak met een lading goud naar het Verenigd Koninkrijk. Dat meldt rechtshistoricus Marcel Verburg in zijn boek Geschiedenis van het Ministerie van Justitie 1940-1945. Volgens de historicus had het drugsgebruik grote invloed op het handelen van de vorstin. Na een ambtsperiode van bijna 50 jaar deed zij op 4 september 1948 troonsafstand. Twee dagen later vond de inhuldiging van koningin Juliana plaats.  In de nacht van 27 op 28 november 1962 overleed zij in Paleis Het Loo aan de gevolgen van een hartaandoening. Zij werd 82 jaar.

Juliana en Bernhard

Prinses Juliana werd op 30 april 1909 te Den Haag geboren als dochter van Koningin Wilhelmina en Prins Hendrik. In 1936 verloofde ,de ook al arme, Bernhard zich met prinses Juliana en 7 januari 1937 geven zij elkaar het jawoord in Den Haag. Samen gingen ze maandenlang  op een decadente huwelijksreis terwijl het volk in crisis leefde. “Ik was nooit een nazi”, verklaarde de zelfverklaarde verzetsheld prins Bernhard ((1911))kort voor zijn dood in 2004. Hij kon dat met zijn hand op de bijbel beloven, zei de prins stellig in een interview met de Volkskrant. Hij zou geen partijcontributie betaald hebben en naar eigen zeggen ook niet in het bezit zijn geweest van een kaart. Op 11 maart 2005 was al bekend dat Bernhard lid was van de NSDAP en zijn originele lidmaatschapskaart van de NSDAP werd later ook gevonden. Hiermee werd onomstotelijk bewezen dat hij lid was van de nazipartij van Adolf Hitler in de jaren 1930. Bernhard, die in Duitsland opgroeide, bleef zijn Nazi verleden ontkennen tot zijn dood in 2004. De NSDAP werd in 1920 opgericht en had een ideologie van extreem nationalisme en racisme. Een paar jaar voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in 1936, gaf Bernhard zijn lidmaatschap op. Toen Hitler Nederland binnenviel zou hij Duitse luftwaffe hebben beschoten. Juliana vluchtte naar Canada en Wilhelmina en Bernhard vluchtten naar Londen om van daar uit  verbindingsman te worden. Ondertussen waren de Joden vogelvrij en op transport gezet, zonder dat Wilhelmina iets kon doen. Ze vertrok naar de VS om daar om hulp te vragen. Bernhard begon in Londen ondertussen een affaire. Tijdens de bevrijding door de geallieerden manifesteerde Bernhard zich als mede- bevrijder en reed mee met de geallieerden naar bevrijde dorpen en steden. Als dank voor zijn vlucht naar Londen kreeg hij 13 september 1945 de functie van Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht (IGK) en van 1954 tot 1976 werd hij voorzitter van de Bilderbergconferenties. In 1956 werd bekend dat Juliana beïnvloed werd door een gebedsgenezeres Hofman die zelfs enige tijd in Paleis Soestdijk woonde. Bernhard vond echter dat Hofmans met haar pacifistische ideeën te veel invloed had op zijn vrouw en bracht het feit in de publiciteit, in de hoop dat Hofmans het paleis zou verlaten. Greet Hofmans werd notabene in 1948 op initiatief van Prins Bernhard zelf geïntroduceerd aan het koninklijke hof, om de oogziekte van zijn dochter, prinses Christina, te behandelen. Juliana bezocht  Hofman ook zelf in Amsterdam (Bosboom Toussaintstraat) heimelijk bezocht. In dat jaar trad ze ook af. Bernhard was Juliana ook bepaald nog steeds niet trouw. Bij een Duitse pilote verwekte hij Alicia de Bielefeld en bij zijn Franse maîtresse Hélène Grinda verwekte hij Alexia Grinda. In 2011 werd bekend dat Bernhard waarschijnlijk een derde buitenechtelijke dochter had, namelijk de Nederlandse Mildred Zijlstra. Slechts met kunst en vliegwerk werd een echtscheiding en een crisis van de monarchie voorkomen. Juliana wilde in de jaren vijftig tot twee keer toe scheiden van Bernhard. Maar Bernhard wilde dat voorkomen en vroeg de regering om hulp. Een echtscheiding zou de monarchie ernstig aan het wankelen brengen, zo vreesde ook minister-president Willem Drees. Op het verlovingsfeest brachten Duitse gasten de Hitlergroet. Er was grote ophef in Nederland in 1976, nadat bekend werd dat prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld begin jaren zestig 1,1 miljoen US-dollar aan steekpenningen ontving van de Amerikaanse vliegtuigbouwer Lockheed. Met dat geld kocht hij voor zijn zoon ICT bedrijven, Amsterdamse vastgoed en het race circuit van Zandvoort. 

In een uitzending van ‘Ongehoord Nieuws’ op 25 april 2024 herhaalde De Roy van Zuydewijn tal van (eerdere) klachten tegen het Koninklijk Huis en in het bijzonder tegen Prins Bernhard sr. Hij vertelde dat een uitspraak van hem in de Tv-uitzending over zijn afwezigheid bij het huwelijk van Prins Willem Alexander en Maxima hem uiteindelijk de kop kostte en financieel te gronde had gericht. Zuydewijn werd na zijn huwelijk met prinses Margarita de Bourbon de Parme, de oudste dochter van prinses Irene en prins Carlos Hugo van Bourbon-Parma jarenlang, buiten weten van de regering om achtervolgd, afgeluisterd, bankroet en dakloos gemaakt. Zijn succesvolle softwarebedrijf met 13 werknemers werd volgens hem ten gronde gericht. Zelf noemt hij het karaktermoord. Hij werd later volledig van alle beschuldigingen en aanklachten vrijgesproken. Tweederde (63%) van de Nederlanders zijn inmiddels geen voorstander meer van het in stand houden van het Koningshuis. GroenLinks-PvdA ging nog een stap verder en stemde voor afschaffing van het Koningshuis. Sinds de zomer van 2020 gaat het al bergafwaarts nadat de Oranjes fouten maakten tijdens de coronaperiode. Sindsdien is er een neerwaartse spiraal.

Beatrix en Claus 

Toen Beatrix haar moeder Juliana in 1980 opvolgde stond het Koningshuis er dus al niet best voor. Schandalen hadden het imago en de geloofwaardigheid van het koningshuis geschaad. Beatrix nam daarop een zakelijke houding aan, met een zekere afstand tot het volk. Het huwelijk met de Duitse Claus, zo vlak na de oorlog, gaf haar een slecht imago. Nederlanders waren boos over het voorgenomen huwelijk van prinses Beatrix met de Duitse Claus von Amsberg die lid was geweest van de NSDAP-Jungvolk en de Hitlerjugend. Van augustus 1943 tot januari 1944 werd hij door Duitsland ingezet als ‘marinehelper’ in de omgeving van KielIn januari 1944 werd hij voor twee maanden opgeroepen voor de Reichsarbeitsdienst en ingedeeld bij een vliegveld in de stad Koningsbergen, thans Kaliningrad in Rusland.  Van augustus 1944 tot maart 1945 verbleef hij in Neuruppin bij de reserve-pantserafdeling. In die periode volgde hij drie maanden lang in het door de Duitsers bezette Deense Viborg een opleiding aan de plaatselijke pantserschool. Vervolgens werd hij begin maart als vaandrig ingedeeld bij de negentigste Panzergrenadierdivisie in Italië. Op oudejaarsavond 1962 ontmoette hij Beatrix voor het eerst op een feestje bij vrienden in Bad Driburg. In 1963 ging Claus in Bonn werken op het ministerie van Buitenlandse Zaken, sectie Economische Betrekkingen met Afrika ten zuiden van de Sahara. Verscheidene ontmoetingen eind 1964 en begin 1965, waarbij Richard Prinz zu Sayn-Wittgenstein-Berleburg als rookgordijn fungeerde, verstevigden de relatie tussen Claus en Beatrix. De climax kwam op 10 maart 1966, tijdens het huwelijk in Amsterdam. Beelden van rookbommen tussen de bruiloftsstoet gingen de hele wereld over. Claus kreeg prostaatkanker, leed aan parkinson en later lieten ook zijn nieren het afweten. Op 2 februari 2002 woonde hij, sterk verzwakt, het huwelijk van Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta bij. Enkele maanden later op 6 oktober dat jaar stierf hij aan de gevolgen van Parkinson en een longontsteking.

Willem Alexander en Maxima
Willem-Alexander Claus George Ferdinand (274/1967) , koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, jonkheer van Amsberg is sinds 30 april 2013 Koning der Nederlanden. Hij is het oudste kind uit het huwelijk van Beatrix en Claus van Amsberg. Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta huwden in 2022 en hebben drie dochters: Amalia, Alexia en Ariane. Prinses Amalia is de eerste in de lijn voor de troonopvolging. In de jaren 90 werd bekend dat Willem Alexander aan een auto-immuunziekte leed, de Ziekte van Besnier Boeck, ook wel bekend als sarcoïdose.
Catharina-Amalia Beatrix Carmen Victoria
Prinses van Oranje, Prinses der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau en de eerste in de lijn van troonopvolging. De Prinses van Oranje is op 7 december 2003 in Den Haag geboren. Amalia woonde en studeerde sinds 2022 in Madrid  vanwege serieuze bedreigingen door de mocro mafia en ze is sinds 2024 weer terug in de Hoofdstad. Ook haar zussen hebben de afgelopen jaren veel tijd buiten Nederland doorgebracht.

Er moet jaarlijks zo’n vijftig miljoen euro naar de Nederlandse monarchie. Alleen al de directe kosten bedragen ruim 104 miljoen euro. De renovatie van paleis Huis ten Bosch, waar koning Willem-Alexander en koningin Máxima met hun dochters wonen, kostte 63,1 miljoen euro. Koning Willem-Alexander krijgt jaarlijks 5.7 miljoen euro.  Het inkomensdeel van de vergoeding is nu nog 902.000 euro. Het inkomensdeel van Koningin Máxima is 326.000 euro.  Het jaarinkomen van Willem-Alexander stijgt in 2024 met zo’n 55.000 euro naar bijna 1,1 miljoen euro. Máxima gaat er 20.000 euro op vooruit en verdient in dan 431.000 euro. Voor de hofhouding en overige uitgaven die met het ambt te maken hebben is 585.000 euro begroot. De gewezen koningin Beatrix krijgt per jaar 465.000 euro, en heeft nog eens een extra 965.000 euro te besteden aan personeel en materiële uitgaven. Bij elkaar kost dit per jaar in totaal 7.0659.000 euro. De functionele uitgaven van de koning bedragen een kleine 27 miljoen en 260 man personeel kost nog eens 17 miljoen euro. Voor auto’s, koetsen en paleizen is 8,5 miljoen euro beschikbaar. Zo’n 400.000 is begroot voor faunabeheer. Voor het Het Loo is 190.000 euro begroot exclusief 90.000 euro voor de terreinwagens en 10.000 euro voor reiskosten en opleidingen. De vliegreizen kosten per jaar 973.000 euro. De Groene Draeck kost zo’n 95.000 euro per jaar exclusief eerder gepleegde revisie tussen 2011 en 2015 ad 223.000 euro. De doorbelaste kosten van ministeries en de personeelskosten van de RVD, het Militaire Huis (ceremonieel vertoon bij evenementen) en uitgaven van het Kabinet van de Koning (ondersteuning constitutionele taken) kosten samen ruim 5,5 miljoen. De toelage van Willem Alexander stijgt jaarlijks met zo’n 24.000 euro. in 2023 gaat hij er 2,8 procent op vooruit. Ook Máxima, Beatrix en Amalia krijgen compensatie voor de hoge inflatie. Gezamenlijk ontvangen zij ruim 50 miljoen euro. Vorig jaar ging het nog om 48,2 miljoen euro. Vanuit de 2e Kamer werd, vanwege de heersende armoede in het land,  vergeefs een beroep gedaan op de Koning om vrijwillig af te zien van deze verhoging. Het Koningshuis werkt ondertussen aan een charme offensief. Amalia deed dat wel een paar jaar. Zij had sinds haar 18de recht al op een inkomen én een onkostenvergoeding. Ze besloot toen, in 2021, om dat bedrag niet te houden. In mei 2024 liet ze in een brief aan premier Rutte weten dat ze de onkostenvergoeding van 1,51 miljoen euro vanaf 2025 wel in ontvangst neemt, maar dat ze haar inkomen ad 322.000 euro terug blijft storten tot aan het einde van haar studie.

Nadat in juni 2003 haar verloving met de overleden prins (Johan) Friso was aangekondigd, kwam in de openbaarheid dat Wisse Smit in de periode 1989–1990 bevriend was geweest met drugsbaron Klaas Bruinsma. Het zou gaan om een liefdesrelatie. Hoewel het contact werd bevestigd, is een relatie altijd ontkend en had zij volgens de Rijksvoorlichtingsdienst tijdens hun contact geen kennis van Bruinsma’s criminele bezigheden. Op 2 oktober 2003 zond misdaadjournalist Peter R. de Vries in zijn televisieprogramma een interview uit met Charlie da Silva, een voormalige lijfwacht van Bruinsma. Da Silva verklaarde dat Wisse Smit meerdere malen met Bruinsma zou hebben geslapen en dat Wisse Smit diens grote liefde zou zijn geweest. Mabel Wisse Smit werd in 1997 executive director van het Open Society European Policy Institute van George Soros in Brussel. In 2003 werd ze advocacy director bij de vestiging in London. Sinds december 2012 is ze lid van het bestuur van de OSF. De Open Society Foundations (OSF) heeft een noodfinancieringsinitiatief van 3,3 miljoen dollar aangekondigd ter ondersteuning van mensenrechtenorganisaties die schendingen van het internationaal humanitair recht in Gaza, de Westelijke Jordaanoever en Israël documenteren. De Israëlische ambassadeur bij de Verenigde Naties bekritiseert miljardair George Soros voor het doneren van 15 miljoen dollar aan organisaties die Hamas steunen en noemt dit ‘beschamend’. Soros werd beschuldigd van het financieren van groepen die anti-Israël zijn en de BDS-beweging steunen. George Soros (92) droeg de controle over zijn imperium over aan zijn zoon Alexander. Alexander Soros wordt verantwoordelijk voor het beheer van de 25 miljard dollar van Soros Fund Management, waar ook Soros’ Open Society Foundations (OSF) deel van uitmaakt.