KLM

Air France KLM

KLM stopt in juli weer met vliegen naar Tel Aviv. In ieder geval tot en met eind augustus wil de luchtvaartmaatschappij dan niet meer naar de Israëlische stad “in verband met de aanhoudende onrust”.

De zo goed als failliete Scandinavische luchtvaartmaatschappij SAS kwam in oktober 2023 voor 19,9% in handen van Air France-KLM. De Deense staat en twee investeringsmaatschappijen namen ook een aandeel. Air France-KLM betaalde 138 miljoen euro. Met het aandeel wil Air France KLM haar positie op de Scandinavische markt versterken. Topman Ben Smith wil dat SAS zo snel mogelijk lid wordt van het samenwerkingsverband SkyTeam in plaats van het concurrerende Star Alliance. Air France-KLM koopt ook vijftig nieuwe A350 vliegtuigen van Airbus. Air France gaat ook vijftig tot zeventig toestellen van het type A220 ter vervanging van de circa vijftig A318’s en A319’s bestellen. Daarnaast gaan de Fransen waarschijnlijk voor de A320 neo als vervanger van circa veertig oudere A320-modellen. En dit alles terwijl Air France KLM een jaar geleden op 24 mei 2022 nog nieuwe 1,9 miljard aandelen moest uitgeven om de torenhoge schuld, die in 2021 was opgelopen tot boven de 8 miljard euro, te drukken. De 2,256 miljard opbrengst kon rechtstreeks naar de Staat om de lopende leningen af te lossen. Onder de kopers zat ook CMA CGM, een Franse onderneming die is gespecialiseerd in containervervoer, die na de inkoop van de aandelen een belang heeft van 9 procent. De Franse en de Nederlandse staat waren twee van de inschrijvers op de emissie, waardoor de belangen van de twee landen in Air France-KLM hetzelfde bleven, respectievelijk 28,6 en 9 procent. De Nederlandse Staat heeft in drie jaar tijd rond de 1,9 miljard euro geïnvesteerd in aandelen Air France-KLM. In 2019 ging het om 744 miljoen euro, voor een belang van 14 procent. Dit verwaterde door een eerdere claimemissie waar Nederland niet aan deelnam tot  9,3 procent. Minister Sigrid Kaag kocht nieuwe aandelen ter waarde van 220 miljoen, anders was het staatsbelang verder geërodeerd tot 2 procent. De koers van het aandeel zakte naar 1,30 euro, een historisch dieptepunt, om daarna weer te stijgen naar 12 euro. In 2007 was het aandeel Air France nog bijna 19 euro waard, enkele jaren nadat Air France en KLM fuseerden. KLM-Air France heeft een afspraak gemaakt met met een groep van veertien banken over de mogelijkheid om nog eens maximaal 1 miljard euro te lenen. Air France kreeg Staatssteun en moet na een rechtszaak van Ryan Air het ontvangen geld wellicht teruggeven. Volgens het hof heeft de Europese Commissie niet genoeg onderzocht of KLM mee heeft geprofiteerd van de 11 miljard euro steun die de Franse maatschappij en de holding hebben ontvangen van de Franse staat. De Commissie moet dit daarom opnieuw bekijken.De Nederlandse regering gaf tijdens de coronapandemie ook steun aan KLM. Daarbij ging het om 3,4 miljard euro aan leningen en staatsgaranties. Ook hiertegen kwam Ryanair vergeefs in het verweer. KLM maakte in 2023 een winst van 714 miljoen euro op een omzet van ruim 12 miljard euro.

Air France KLM heeft haar hoofdkantoor in Parijs. De onderneming werd opgericht in 1919. Air France KLM houdt zich voornamelijk bezig met netwerkactiviteiten, waaronder passagiersvervoer op lijnvluchten en vrachtactiviteiten. De activiteiten van het concern omvatten ook luchtvaartonderhoud, vervoer van vrijetijdspassagiers (Transavia) en andere luchtvervoer-gerelateerde activiteiten.

KLM, Air France en Martinair moesten van het Gerecht van de EU ruim 325 miljoen euro boete betalen vanwege verboden prijsafspraken over luchtvrachtvervoer. KLM moest 127 miljoen euro betalen. Nog acht andere luchtvrachtvervoerders die deel uitmaakten van het kartel tussen eind 1999 en begin 2006 moesten 790 miljoen euro aan boetes betalen. Air France, KLM en vrachtdochter Martinair moesten in totaal ruim 325 miljoen euro betalen voor de gemaakte afspraken over de hoogte van brandstof- en veiligheidstoeslagen tussen eind 1999 en begin 2006. Volgens de Commissie werden zowel tussen individuele bedrijven als in groepsverband ‘via talrijke contacten’ deals gesloten. De zaak stamt van 12 jaar geleden. In 2010 legde de Europese Commissie al geldboetes op aan de vliegmaatschappijen. Naast Air France-KLM en Martinair waren dit Air Canada, British Airways, Cargolux, Cathay Pacific Airways, Japan Airlines, LAN Chile, SAS, Singapore Airlines en Qantas. Op Qantas na gingen alle bedrijven in beroep. In december 2015 zette het Gerecht van de Europese Unie een streep door de boete wegens procedurefouten. De Europese Commissie bleef volhouden dat er sprake was van kartelvorming en legde in 2017 opnieuw geldboetes op, in totaal ter hoogte van 776 miljoen euro. De betrokken vliegmaatschappijen gingen opnieuw in beroep en de uitspraak kwam eind maart 2022. De partijen kunnen binnen twee maanden in hoger beroep gaan bij het Europees Hof van Justitie, waar het Gerecht een onderdeel van is. Air France-KLM onderzoekt nog of zo’n beroepszaak haalbaar is, meldt een woordvoerster. De luchtvaartcombinatie had eind vorig jaar 350,6 miljoen euro gereserveerd voor het betalen van eventuele kartelboetes.In het derde kwartaal van 2023 vlogen 8,4 miljoen passagiers met KLM.

Air France-KLM moest in november 2022 zo’n 300 miljoen euro extra ophalen bij investeerders, maar de Nederlandse en de Franse staat deden niet mee, waardoor hun belang in het bedrijf iets kleiner werd. Air France-KLM heeft  een negatief eigen vermogen en dat kan op de langere termijn tot problemen leiden. Er worden nu leningen uitgegeven die kunnen worden omgezet in aandelen. De Nederlandse overheid heeft momenteel 9,34 procent van de aandelen en dat zou door deze transactie kunnen zakken naar 8,66 procent. De Nederlandse Staat heeft eerder dit jaar nog voor 220 miljoen euro nieuwe aandelen gekocht en blijft een van de grootste aandeelhouders. De Nederlandse staat kocht in 2019 voor het eerst aandelen in Air France-KLM. Er werd toen 744 miljoen euro uitgetrokken om zo’n 14 procent van de aandelen te kopen. Air France-KLM vervoerde opnieuw meer passagiers, maar nog niet zoveel als voor corona. De omzet steeg naar 30 miljard euro, 14 procent meer dan in 2022. Dat kwam deels doordat het aantal passagiers flink toenam. In de eerste drie maanden van 2024 ging het al niet veel beter en werd er een nettoverlies van 480 miljoen euro geleden. Dat kwam mede doordat KLM passagiers moest compenseren wegens geannuleerde vluchten en door lagere inkomsten bij de vrachtdivisie.


Het hoofdkantoor van KLM verhuist in 2024 van Amstelveen naar Schiphol-Oost. Ook de huidige kantoren op Schiphol-Rijk en Schiphol-Oost worden dan verplaatst baar de nieuw te bouwen campus van ongeveer 35.000 vierkante meter. Air France KLM is een complex bedrijf, omdat KLM na de overname in 2004 vanwege de landingsrechten 51% Nederlands moest blijven. Tot verrassing van de Franse regering nam de Nederlandse Staat op 26 februari 2019 uit het niets aandelen in Air France-KLM. Minister van Financiën Wopke Hoekstra en premier Mark Rutte hebben deze aandelendeal op dezelfde avond bekend gemaakt. De reden was dat binnen Air France/KLM steeds vaker belangrijke beslissingen werden genomen waarover de Nederlandse Staat pas achteraf werd geïnformeerd. Bovendien had KLM kreeg steeds minder vertegenwoordigers op belangrijke functies, waardoor er minder evenwicht zou zijn tussen de Nederlandse en de Franse belangenbehartiging. Momenteel is het belang van de Fransen 14 procent. Voor de transactie via ABN AMRO werd geld geleend op de kapitaalmarkt, waardoor de staatsschuld op loopt. Vooral de herbenoeming van Pieter Elbers en de aanstelling van Ben Smith gaf destijds de nodige onrust. Hij was niet altijd even geliefd bij het moederbedrijf Air France-KLM en zou regelmatig hebben dwarsgelegen bij plannen die de autonomie van KLM zouden inperken. Duizenden KLM’ers ondertekenden destijds een petitie voor zijn herbenoeming. Topman Ben Smith van Air France-KLM was bijzonder verheugd dat Rintel per juli 2022 de nieuwe bestuurder werd in plaats van Elbers. De Canadees stond zelf voor een nieuwe periode van vijf jaar als ceo van Air France KLM. Zijn mandaat werd vervroegd verlengd. CDA Minister van Financiën Wopke Hoekstra kocht namens de staat het belang in Air France-KLM. maar heeft hiermee wel de wettelijke informatiepositie van de Tweede Kamer geschonden. Hij voerde in het geheim gesprekken met een door hemzelf geselecteerd groepje Kamerleden, terwijl hij feitelijk de voorzitter van de commissie Financiën had moeten vragen om een besloten vergadering in de 2e Kamer bijeen te roepen. Ook de griffier mocht van Hoekstra niet aanwezig zijn. De betreffende Kamerleden moesten een geheimhoudingsverklaring tekenen en hun mobiele telefoon inleveren. Het voor eigen gewin benutten van koersgevoelige informatie en het delen daarvan is strafbaar. Dat Kamerleden de informatie over de aankoop van de aandelen niet mochten delen met hun eigen fractievoorzitter was in strijd met de geldende afspraken. Door de Coronacrisis sinds maart 2020 balanceert KLM op het randje van faillissement en moeten minimaal 1.500 personeelsleden het veld ruimen. De Nederlandse Overheid steunt het bedrijf als aandeelhouder onder voorbehoud van deze reorganisatie met 3,4 miljard euro, waarvan 1 miljard euro als rechtstreekse lening en 2,4 miljard euro aan garanties op commerciële leningen. Het hiervoor benodigde bezuinigingsplan komt maar moeizaam van de grond. Aan de luchtvaartmaatschappij gelieerde bedrijven, zoals KLM Catering Services, Cityhopper en KLM Luchtvaartschool, kregen ruim 14 miljoen euro extra coronasteun. Transavia, een volle KLM-dochter, kreeg bijna 26 miljoen euro. Ook KLM-dochter Transavia kreeg opnieuw 17 miljoen euro steun. Coronasteun aan KLM opnieuw door Europese rechter afgekeurd. Deze staatssteun werd onterecht goedgekeurd door de Europese Commissie en de Europese rechter, het Hof van Justitie, heeft de goedkeuring achteraf dan ook nietig verklaard. Onder de streep ging KLM een miljard euro in het rood. Ondanks de rode cijfers was er dankzij de Staatssteun nog wel genoeg ruimte om ticketverwerker Airtrade over te nemen. Airtrade verzorgt de uitgifte en afhandeling van tickets en levert technologie voor de samenstelling van pakketreizen. Een belangrijke pijler onder Airtrade is New Distribution Capability.

Luchtvaartadviesbureau Feniks Ventures uit Haarlem adviseert om KLM los te maken van het verliesgevende Air France, omdat alleen KLM in de toekomst kan overleven. Het plan is besproken met KLM, vakbonden en de ministeries van Economische Zaken, Financiën en Infrastructuur. Topman Pieter Elbers verkreeg een samenwerking met de Indiase luchtvaartmaatschappij Jet Airways en het Amerikaanse Delta. De deelneming in Virgin Atlantic gaat dit jaar verlies draaien. De deelneming kostte Air France KLM 241 miljoen euro. In juli werd er een 31%-belang genomen in de maatschappij van oprichter Richard Branson als onderdeel van een andere deal, waarbij het Amerikaanse Delta, dat voor 49% participeert in Virgin, op zijn beurt weer een belang neemt in Air France KLM. Het Amerikaanse Delta en China Eastern hebben ieder een belang van 10 procent gekocht, voor in totaal 751 miljoen euro. Dat komt neer op circa 10 euro per aandeel. De aandelen werden door de nieuwe investeerders met een korting verkregen. Met deze transacties halen Air France-KLM, Delta, China Eastern en Virgin de banden met elkaar aan. Delta had al een belang van 3,2% in China Eastern en 49% in Virgin. Het belang van oprichter Richard Branson in Virgin gaat omlaag naar 20%.

KLM opende een eigen webwinkel op het platform van Alibaba tickets waar Chinese klanten hun tickets rechtstreeks kunnen kopen. KLM tekende hiervoor een contract in Hangzhou tijdens de Nederlandse handelsmissie naar China. KLM breidt ook de samenwerking met Xiamen Airlines uit en gaat het onderhoud aan de motoren van de Boeing 787 Dreamliners van Xiamen verzorgen.  

De naar IATA vertrekkende topman Alexandre de Juniac werd opgevolgd door de 63-jarige Jean-Marc Janaillac. Camiel Eurlings moest in oktober 2015 vertrekken. Voorzitter Hans Smits van de raad van commissarissen (rvc) noemde Eurlings benoeming tot topman van KLM een ‘inschattingsfout’. Eurlings ontving in 2013 iets meer dan 700.000 en zijn voorganger Peter Hartman verdiende in 2012 meer dan 1,2 miljoen euro exclusief pensioenbetalingen. Elbers werd in mei 2018 benoemd in het dagelijks bestuur van Air France-KLM maar vertrok. Zijn termijn liep op 1 mei 2023 af.

Ex NS-directeur Marjan Rintel werd met ingang van 1 juli 2022 de nieuwe baas van KLM. Zij verdient inclusief bonussen en pensioen in totaal 1.228.009 euro.

Operationeel directeur Maarten Stienen verdient 562.808 euro. Hij trad op 1 september 2023 aan.

Financieel directeur Erik Swelheim, de langstzittende in de directie, ging van 508.331 euro in 2022 naar 826.441 euro in 2023. Swelheim wordt op 24 april opgevolgd door Bas Brouns.

De directie werd in 2023 uitgebreid met de twee niet-statutaire directieleden CPO Miriam Kartman en CXO Barry ter Voert. Een deel van hun taken viel eerder onder de statutaire directie.

KLM Cityhopper verkocht 7 Fokker 70-toestellen aan Air Niugini, de nationale luchtvaartmaatschappij van Papoea Nieuw-Guinea. De 18 overgebleven toestellen worden nu geleidelijk vervangen door zuinigere Embraer vliegtuigen. Vanaf 2018 vliegt Cityhopper dan alleen nog maar met deze Braziliaanse toestellen. Daarnaast werden zes grotere 787-10 Dreamliners bij Boeing besteld in plaats van de eerder bestelde kortere 787-9 toestellen. KLM wil de Dreamliner inzetten op bestemmingen waarop behoefte is aan meer stoelen. De nieuwe toestellen worden 6 meter langer en 36 miljoen euro per stuk duurder. Het totale orderbedrag is een kleine 1.7 miljard euro. De levering van twee van in totaal tien bestelde nieuwe Boeings van het type 787 Dreamliner werd eerder om financiële redenen uitgesteld. De beslissing kost de KLM dan ook in totaal 217 miljoen euro extra, maar vereiste ook een snellere aanleg van de 500 miljoen kostende nieuwe A-pier en terminal.

Air France-KLM heeft de helft van Servair voor 237,5 miljoen verkocht aan de Chinese investeerder HNA. Die tekende in april ook al voor de overname van het Zwitserse Gategroup. De verkoop van het belang van 49,99 procent hangt samen met de overname van Gategroup door HNA. Servair wordt namelijk vanaf 2017 geleid door Gategroup. Servair heeft ongeveer 9500 werknemers en vormt samen met Gategroup de grootste cateraar voor vliegtuigen ter wereld.

KLM heeft dochterbedrijf KLM Equipment Services (KES) in januari 2024 verkocht aan het Belgische TCR International

Air France-KLM koopt een vijfde deel van de failliete Scandinavische branchegenoot SAS. Een rechtbank in New York heeft een reddingsplan met daarin een investering van AF-KLM goedgekeurd. SAS komt daarmee voor 20 procent in handen van de Frans-Nederlandse luchtvaartcombinatie. Ook investeringsmaatschappij Castlelake en de Deense staat nemen een belang in het bedrijf.

KLM ondersteunt diverse golfprojecten en is hoofd- en titelsponsor sinds 2004. Het contract werd in 2009 met drie jaar verlengd tot en met 2012. Nadien werd KLM opnieuw hoofdsponsor van het circa 8 miljoen euro kostende event. KLM is zelf eigenaar van het toernooi en verlengde onlangs de overeenkomst voor nog eens drie jaar. Het toernooi is voor 90% afhankelijk van sponsorgeld. Inkomsten uit het publiek en uitzending door tv spelen nauwelijks een rol. KLM is ook partner bij het ABN AMRO Ladies Open. De spelers in het KLM Open konden een ruimtereis winnen van XCOR Space Expeditions met een waarde van 100.000 dollar. BMW gaf een BMW i8 ter waarde van € 149.000 aan de eerste speler en vierentwintig auto’s voor spelers en officials. KLM draagt als hoofd- en titelsponsors tussen de 3- en 4 miljoen euro bij. De promotiecampagne kost KLM circa 500.000 euro. Het prijzengeld van het toernooi is inmiddels opgelopen tot 1,8 miljoen euro. Hoofd- en titelsponsor KLM was van 1981 tot en met 1990 ook al tien jaar hoofdsponsor van het golfevenement. KLM sponsort ook kunst & cultuur, milieu en educatie maar stopt wel met sponsoring van de Dutch Dakota Association.

De lonen van de vijftienhonderd grondmedewerkers die bagage in- en uitladen, vliegtuigen verslepen of passagiers in de vertrekhallen te woord staan stegen per september 2023 met 135 euro, naar rato van het dienstverband. Per 1 oktober 2023 gingen de salarissen met 6 procent omhoog en op 1 juli 2024 volgt nog een verhoging van 3 procent. Ook ontvangt het personeel in januari 2024 een eenmalige uitkering van 500 euro bruto. KLM voerde de capaciteit afgelopen jaar op met 5 procent, Air France met 7 procent. De Nederlandse tak boekte een winst van 539 miljoen euro, tegenover 806 miljoen euro voor Air France. De loonkosten bij KLM stijgen de komende twee jaar met minimaal 275 miljoen euro per jaar, een bedrag dat kan oplopen tot ver boven de 300 miljoen. KLM heeft 12 november 2023 met bijna alle acht vakbonden voor grond-, cabine- en cockpitpersoneel nieuwe cao-akkoorden afgesloten. KLM heeft met spoed 450 nieuwe technici nodig. Als er niet voldoende nieuwe monteurs en grondwerktuigkundigen bijkomen, zullen vliegtuigen langer aan de grond staan voor onderhoud of vliegen ze minder vaak naar bepaalde bestemmingen. 
Chroom-6

Er komt financiële compensatie nadat is gebleken dat bepaalde personeelsleden in de periode van 1970 tot 1991 tussen de 10 en 100 microgram chroom-6 per kubieke meter hebben ingeademd. Doordat de wettelijke grenswaarde tussen 1976 en 2017 stapje voor stapje verlaagd is van 100 microgram per kubieke meter naar 1 microgram, is het mogelijk dat een aantal mensen in die periode zijn blootgesteld aan te hoge waardes. De regeling is bedoeld voor medewerkers, oud-medewerkers, gepensioneerden, tijdelijke krachten en stagiairs die werkzaam zijn of waren in het vliegtuig-, motor- of componentenonderhoud bij KLM Engineering & Maintenance, Transavia, Regional Jet Center en haar voorloper Martinair en werken of hebben gewerkt met chroom-6. Ook nabestaanden en erfgenamen kunnen hiervoor in aanmerking komen.

Martinair

Martinair is sinds 2009 100 procent dochter van KLM en is sinds 2011 met vrachtvervoer belast. Bij Martinair worden de eerste twee van de in totaal vijf MD-11 vrachtvliegtuigen op Schiphol afgestoten. 330 personeelsleden waarvan 110 vrachtpiloten worden ontslagen. De eerste 37 piloten worden op dit moment gedwongen ontslagen inclusief een vertrekregeling. Martinair koppelde de vertrekregeling eenzijdig aan 16% salarisverlaging. 4 april gaf de rechtbank in Amsterdam nog aan dat KLM, Martinair en VNV zich moeten inspannen om gedwongen ontslagen te voorkomen.

De vrachtvloot wordt teruggebracht van negen toestellen naar drie (plus een reservetoestel). Alleen de B747-400F’s blijven operationeel De Ondernemingsraad stapte in maart naar de rechter omdat er volgens hen sprake van een ‘sterfhuisconstructie. De rechter oordeelde 4 augustus dat Martinair het besluit om te saneren op het punt van de gevolgen voor het personeel en de financiële onderbouwing onvoldoende heeft gemotiveerd, maar verbood de reorganisatie niet expliciet. Air France-KLM stelt Martinair een lening van maximaal 50 miljoen euro beschikbaar voor de financiering van afvloeiingsregelingen.