Nieuws over Energietransitie

Onderwerpen in Energietransitie en Netcongestie

DIENSTEN EN BEDRIJVEN

➔ EWT
➔ Flasc
➔ Laadbedrijven a-z
➔ CATL
➔ Northvolt
➔ Oceans of Energy
➔ Qbuzz
➔ Rio Tinto
➔ Seaqurrent
➔ Stellantis
➔ Tennet
➔ Tesla
➔ VDL
➔ VNO/NCW/MKB-NL/NVDE en de ACM

ONDERWERPEN

➔ De AquaBattery
➔ Accucellen en brandgevaar
➔ Datacentra en energieverbruik
➔ Emissierechtenhandel
➔ Faillissementen energietransitie
➔ Laadpalen
➔ LNG
➔ Maeve Aerospace
➔ Mislukte elektrificatie
➔ Netcongestie en oplopende wachttijden
➔ Stijgende energiekosten
➔ Subsidies
➔ Thuisbatterijen
➔ Wat niet goed ging/gaat
➔ Windparken
➔ IJzerpoeder
➔ Zelfrijdende bussen
➔ Zonneparken

Het kabinet Jetten wil miljarden uittrekken om innovatie te stimuleren. Minister Herbert van Economische Zaken kondigt een “investeringsinstelling” van 3,3 miljard euro aan. In het coalitieakkoord hadden D66, VVD en CDA ook al opgeschreven dat er een speciaal agentschap moest komen om toepassingen klaar te maken voor de markt. Dat gaat nu gebeuren, met een budget van 500 miljoen euro. Al met al hoopt het kabinet de economie met 1,5 procent per jaar te kunnen laten groeien.

Grootschalig thuis- en straatladen is volgens branchevereniging Drive geen realistische oplossing voor de toekomst. Drive ziet eerder een grotere rol weggelegd voor bestaande tankstations. Die locaties zijn al goed bereikbaar en liggen op strategische plekken. Voor ruim 70 procent van de huishoudens is er geen ruimte op het net voor een eigen laadpaal. Voor ruim 70 procent van de huishoudens is er geen ruimte of mogelijkheid voor een eigen laadpaal. De branchevereniging vindt dat tankstations daarom veel nadrukkelijker onderdeel moeten worden van de plannen voor de laadinfrastructuur. Investeringen in snelladers en batterijopslag worden bemoeilijkt door beperkte toegang tot het stroomnet, toenemende regelgeving en accijnsverschillen met buurlanden. Ook het prioriteringskader van de Autoriteit Consument & Markt zit volgens Drive in de weg. Zelfstandige energiestations vallen als mkb-bedrijven buiten de groepen die voorrang krijgen bij een nieuwe netaansluiting. Nieuwe snellaadlocaties kunnen daardoor vertraging oplopen.

Minister Van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei kondigt aan dat er extra geld komt voor stroomkabels voor windenergie van zee naar het vasteland. In totaal is er 360 miljoen euro voor nieuwe gebieden waar windturbines moeten komen.

De financiële positie van zonneparken verslechtert snel en de interesse in zonnepanelen is bijna volledig verdwenen sinds de geplande afschaffing van de salderingsregeling. Het is al langere tijd slecht gesteld met zonneparken en zonnepanelen. Het aantal bedrijven dat zonnepanelen plaatst, daalt met honderden tegelijk.
KPMG publiceerde een rapport waarin wordt vastgesteld dat de kasstromen van grootschalige zonne-energieprojecten onder druk staan. Oorzaken zijn stijgende operationele kosten, hogere rentelasten en een groeiend aantal uren met negatieve elektriciteitsprijzen. Bij negatieve prijzen moeten exploitanten betalen om stroom te leveren, tenzij zij de installaties uitschakelen.

Volgens KPMG komt de realisatie van de Nederlandse doelstellingen voor zonne-energie in gevaar. Nieuwe projecten worden nauwelijks meer ontwikkeld en exploitanten van bestaande zonneparken onderzoeken de mogelijkheid van verkoop. Marktpartijen signaleren al een omslagpunt.
Veel bedrijven teren nog op financiële reserves uit voorgaande jaren, maar verwacht wordt dat bij de jaarafsluiting, wanneer de financiële resultaten met banken gedeeld moeten worden, een correctie zal volgen. Volgens KPMG zullen er uiteindelijk zonneparken voor symbolische bedragen, zoals 1 euro, worden aangeboden om verliezen te beperken en verplichtingen te ontlopen.

In de hele Europese Unie daalt de hoeveelheid zonne-energie die aan het stroomnet wordt toegevoegd. De verwachting is dat de extra stroomproductie van zonnepanelen dit jaar met 1,4 procent zal dalen, door een lagere vraag naar zonnepanelen, als gevolg van de steeds lagere opbrengsten van zonne-energie. De markt voor zonne-energie is inmiddels zo verzadigd dat de elektriciteitsprijs op extreem zonnige momenten regelmatig onder de 0 euro daalt. Dat is vooral te danken aan huishoudens die de afgelopen jaren massaal gesubsidieerde zonnepanelen op hun daken hebben laten leggen.
De groei van het vermogen van zonnepanelen op Nederlandse daken is al behoorlijk teruggelopen. De groei is aanzienlijk lager dan in de voorgaande jaren. Gemiddeld heeft een woning 1,4 kWp aan zonnepanelen, wat ongeveer de helft van het stroomverbruik dekt.
De fabrikant van zonnemontagesystemen Enstall rondde eerder nog een overname af van de Duitse Schletter Group. Florian Roos, algemeen directeur van Schletter, was toen nog vol vertrouwen en de integratie van Schletter in de Enstall-familie zou klanten een breder aanbod van producten moeten bieden en zorgen voor meer investeringen in onderzoek en ontwikkeling. Schletter en Enstall stelden de lat voor duurzaamheid en innovatie hoger te kunnen leggen en zo de rol van zonne-energie als hoeksteen van de wereldwijde energietransitie te kunnen versterken.
Echter, het tij keerde al snel. Na de afronding van de overname begin 2025 kampte de zonne-energiemarkt al met een scherpe daling in de vraag naar zonnepanelen voor daken, vooral in sleutelmarkten zoals Europa. Dit werd veroorzaakt door factoren als verminderde overheidsincentives, stijgende rentetarieven, regelgevingsveranderingen en verstoringen in de toeleveringsketen.

Een van Europa’s grootste beheerders van zonneparken het Duitse Enerparc dat zo’n 500 zonneparken bezit is deze maand failliet verklaard. De schuld was opgelopen tot ongeveer 3 miljard euro. Eerder vroeg ook het windenergiebedrijf Sowitec Group faillissement aan en onder meer BayWa en ABO Energy, die ook in Nederland actief zijn, moeten reorganiseren om te kunnen overleven. Afgelopen jaren werden subsidies systematisch afgebouwd. Duitse banken waarschuwen dat groene-energiebedrijven daardoor in de knel komen.

Ook Shell maakt een terugtrekkende beweging en stopte met twee windparken in de Noordzee, voor de oostkust van Schotland. Shell verkocht ook de activiteiten op land in Europa aan concurrent TotalEnergies. Alle bestaande en geplande projecten, bij elkaar opgeteld goed voor een half gigawatt (GW) aan opgewekte elektriciteit, worden verkocht. Het gaat om zonne- en windparken op land, verspreid over Italië, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en Nederland. In Nederland gaat het om vijf zonneparken en het wind- en zonnepark Pottendijk bij Emmen. Shell verkocht ook haar zonne- en windenergiebedrijf Sprng Energy Group in India, voor 1,8 miljard dollar.

De aanleg van nieuwe windparken, met name op zee, is vrijwel stilgevallen. De sector staat onder druk door achterblijvende investeringen en stijgende rente- en bouwkosten en inflatie. Hierdoor is financiering onbetaalbaar geworden. Daarnaast is er nog de netcongestie waardoor opgewekte stroom geen kant op kan. De EU heeft de lidstaten opgejaagd om snel te elektrificeren, maar heeft zich stevig verkeken op de haalbaarheid van de te snelle ambities, met een serieuze netcongestie tot gevolg.

Dit jaar moet de opdracht voor een tweede te bouwen windmolenpark in de markt worden gezet, maar investeerders staan niet te trappelen. Er zal opnieuw een beroep moeten worden gedaan op de pensioenfondsen. Vanwege de extreem lange wachttijden maakten Energiecoöperaties de gang naar de rechter. Veel van hen lopen al jaren vast. Ze willen collectieve duurzame energieprojecten starten zoals zonnedaken, buurtbatterijen of lokale windturbines en krijgen van netbeheerders zoals Liander, Enexis of Stedin telkens te horen dat er geen capaciteit zou zijn. De coöperaties constateerden dat netbeheerders te voorzichtig omgaan met de marges en dat de beschikbare ruimte op het net onnodig werd geblokkeerd.

De Duitse energiereus RWE stopt met de windmolenparken voor de Amerikaanse kust en ontvangt hiervoor zo’n 1 miljard euro. RWE zou windmolenparken in zee gaan ontwikkelen voor de staten New York, Californië en Louisiana. RWE gaat het geld nu in gasprojecten steken.
Trump wil dat de VS meer fossiele brandstoffen gaat winnen. Tijdens zijn verkiezingscampagne benadrukte hij herhaaldelijk dat het land volop zou blijven boren, met de bekende slogan: “Drill, baby, drill”.
RWE had al meer dan een miljard euro geïnvesteerd in de bouw van de windmolenparken. Na een zorgvuldige afweging besloot RWE dat dit soort projecten voorlopig niet in de VS kunnen en dat deze dus niet in het belang zijn van de aandeelhouders. RWE’s doelstelling van netto- nuluitstoot in 2040 kan hiermee in de prullenbak.
Trump maakte eerder ook al een deal met het Franse TotalEnergies. Het bedrijf kreeg toen het geld terug dat het had betaald voor vergunningen om windparken op zee te bouwen. Het bedrag moest van de overheid dan wel worden gestoken in olie- en gasprojecten.

Enexis moet de aansluiting van ongeveer 86.000 woningen waarvan de bouw de komende drie jaar moet starten afwijzen. In totaal werd er voor voor de bouw van zo’n 140.000 nieuwbouwwoningen een aansluiting aangevraagd, maar voor meer dan de helft is er nu geen ruimte op het net.

Sinds 1 juli wordt er geen ruimte meer gereserveerd op het net voor kleinverbruikers. Dat gebeurde om onder meer de bouw van nieuwe woningen mogelijk te maken. Een overgangsregeling moest voorkomen dat deze nieuwe regels voor vertraging zouden zorgen bij nieuwbouwprojecten die al ver in ontwikkeling waren. Zodoende is er voor zo’n 54.000 van deze woningen wel capaciteit beschikbaar. Normaal gesproken sluit Enexis ongeveer 25.000 nieuwbouwwoningen per jaar aan.
Naast de aanvragen binnen de overgangsregeling kreeg Enexis ook nog 60.000 reguliere aanvragen voor kleinverbruik aansluitingen, voornamelijk van huishoudens. Fors meer dan normaal, stelt de netbeheerder. Dat zijn zowel aanvragen voor nieuwe aansluitingen als voor verzwaringen.
Nederlandse kolencentrales werken op volle sterkte. Dat komt vooral door de hoge energieprijs en een sterk gestegen vraag naar stroom uit België. De productie tot en met 14 augustus dit jaar ligt vlak onder die van heel 2025, maar het ziet ernaar uit dat ook deze productie overtroffen zal worden.

Een van Europa’s grootste beheerders van zonneparken het Duitse Enerparc dat zo’n 500 zonneparken bezit is failliet. De schuld was opgelopen naar ongeveer 3 miljard euro. Eerder vroeg ook het windenergiebedrijf Sowitec Group faillissement aan en onder meer Baywa en Abo Energy, die ook in Nederland actief zijn moeten reorganiseren. Afgelopen jaren werden systematisch subsidies afgebouwd. Duitse banken waarschuwen dat groene-energiebedrijven daardoor in de knel komen.

Shell trok zich terug uit twee windparken in de Noordzee, voor de oostkust van Schotland en later verkocht Shell ook de activiteiten op land in Europa aan concurrent TotalEnergies. Het grootste zonnepark van Shell in Europa ligt bij Terneuzen. Shell verkoopt alle bestaande en geplande projecten, bij elkaar opgeteld goed voor een half gigawatt (GW) aan opgewekte elektriciteit. Dat komt neer op stroom voor een half miljoen huishoudens. Het gaat om zonne- en windparken op land verspreid over Italië, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en Nederland. In ons land zijn het vijf zonneparken en het wind- en zonnepark Pottendijk bij Emmen. De verkoop past in de nieuwe strategie die is ingezet door topman Wael Sawan. Onder zijn leiding focust Shell zich weer vooral op het oppompen van olie en gas en minder op hernieuwbare energie. “We geven prioriteit aan gebieden waar we onderscheidende capaciteiten hebben en op de langere termijn de meeste waarde kunnen creëren”, verwoordt Machteld de Haan, president Downstream, Renewables and Energy Solutions van Shell, het. Shell verkocht ook haar zonne- en windenergiebedrijf in India, Sprng Energy Group voor 1,8 miljard dollar. Dit bedrijf was goed voor 5 GW aan duurzaam opgewekte elektriciteit. Wereldwijd heeft Shell nu nog maar 5,7 GW aan hernieuwbare energieprojecten in de portefeuille.

De aanleg van nieuwe windparken, met name op zee, is vrijwel stilgevallen. De sector staat onder druk door achterblijvende investeringen en stijgende kosten. De bouwkosten van windparken zijn aanzienlijk gestegen door inflatie en hoge rentes. Hierdoor is financiering duurder geworden. Daarnaast is er nog de netcongestie waardoor opgewekte stroom geen kant op kan. De EU heeft de Nederlandse overheid opgejaagd om snel te elektrificeren, maar heeft zich stevig verkeken op de haalbaarheid van de te snelle ambities, met een netcongestie tot gevolg. Voor de komende tien jaar zijn oplossingen niet te verwachten.

Netbeheerder Tennet sluit verschillende nieuw te bouwen datacenters voorlopig niet aan op het elektriciteitsnet, omdat het anders overbelast dreigt te raken. Ook bedrijven en particulieren krijgen niet langer zomaar een aansluiting op het beperkte stroomnetwerk. Ondanks de miljarden die er nu in allerijl in worden gepompt, zal het nog zeker tot 2032 duren voordat de zaak zich enigszins stabiliseert.

Om vijftigduizend extra stroomhuisjes, 670 hoogspanningsstations, middenspanningsstations en vele kilometers kabels aan te leggen is er een tekort aan arbeidskrachten. Het kabinet verdubbelde het budget voor windenergie en heeft 7,9 miljard euro beschikbaar gesteld voor twee gigawatt aan extra vermogen.

Het plan van het kabinet om hogere stroomtarieven tijdens piekuren in te voeren is bedacht om elektriciteitsverbruik te verschuiven naar rustigere momenten. In de praktijk is die flexibiliteit echter beperkt. Voor veel mensen die overdag werken, valt een groot deel van het stroomverbruik juist in de avonduren en is verschuiven nauwelijks mogelijk. Daardoor kunnen hogere piektarieven vooral leiden tot nog hogere energiekosten, zonder dat het verbruik wezenlijk verandert.

Er is een fundering gelegd en er komt een verbinding met het stroomnet op een stuk grond naast de Utrechtse wijk Strijkviertel. Binnenkort begint Stedin de plaatsing van gasgeneratoren. Deze apparaten maken stroom door aardgas te verbranden en kunnen deze elektriciteit plaatselijk aan het stroomnet leveren. Het gaat om een investering van tientallen miljoenen euro’s.
Door dit project moet het overvolle stroomnet hier overeind blijven. Ook op de koudste winterdagen. Dan gebruiken mensen de meeste stroom, om hun huizen te verwarmen en te verlichten.
De generatoren zijn een nieuwe stap om de gevolgen van het overvolle stroomnet op te vangen. Voor netbeheerder Stedin is het een ingrijpende maatregel. “Het was een heel lastige afweging”, zegt Aline Arends, operationeel directeur bij Stedin, “maar het stroomnet in Utrecht zit hartstikke vol.”
In Strijkviertel is er op het net van Stedin zelf nog wel genoeg ruimte, maar het volle hoogspanningsnet verderop werkt als een flessenhals. Daardoor lukt het op momenten met de hoogste stroompieken niet om voldoende stroom hiernaartoe te vervoeren.
De gasgeneratoren moeten voorkomen dat dan de stroom uitvalt. Arends verwacht dat de apparaten een paar dagen per jaar zullen draaien. De rest van de tijd staan ze uit en verbranden ze geen aardgas. Stedin wil op nog drie andere plekken rond Utrecht generatoren plaatsen. Mogelijk volgt later ook plaatsing in andere regio’s. Ook netbeheerders Enexis en Liander denken na over meer flexibele opwek, waaronder mogelijk ook gasgeneratoren.
De bouw zorgt niet voor extra aansluitingen maar zijn puur bedoeld om stroomonderbrekingen te voorkomen en om de veiligheid en stabiliteit van het net te waarborgen.
Het is daarom ook urgent dat de bouw op tijd klaar is. Anders zijn aanvullende maatregelen nodig voor komende winter. Naar verwachting blijven de generatoren tien tot vijftien jaar staan.
Intussen versterkt de nationale netbeheerder Tennet het hoogspanningsnet. Ten noorden van Utrecht bouwt Tennet een hoogspanningsstation, en bereidt een bestaand station uit. Dat is op zijn vroegst klaar in 2031. Stedin noemt het “transitiegas, of een beetje grijs voor groen”

De ACM heeft de energiecoöperaties in het gelijk gesteld op het punt dat de huidige netcapaciteit veel efficiënter en flexibeler gebruikt kan en moet worden. De ACM oordeelde dat het net in de praktijk vaak niet fysiek vol, maar op slot zit. Het is door starre regelgeving en conservatieve veiligheidsmarges van netbeheerders administratief vastgelopen. Er ligt nu een duidelijke opdracht aan netbeheerders om actiever ruimte te maken via congestiemanagement en flexibele contracten, bijvoorbeeld door spits mijden op het net. Het dwingt netbeheerders om met creatievere oplossingen te komen zoals lokale energiehubs, in plaats van projecten bij voorbaat te weigeren.

De Duitse energiereus RWE stopt met de windmolenparken voor de Amerikaanse kust en krijgt hiervoor zo’n 1 miljard euro. RWE zou windmolenparken in zee gaan ontwikkelen voor de staten New York, Californië en Louisiana. RWE gaat het geld in gasprojecten steken.
Trump wil dat de VS meer fossiele brandstoffen gaat winnen. Tijdens zijn verkiezingscampagne benadrukte hij herhaaldelijk dat het land volop zou blijven boren, met de bekende slogan: “Drill, baby, drill”.
RWE had al meer dan een miljard euro geïnvesteerd in de bouw van de windmolenparken. Na een zorgvuldige afweging besloot RWEW dat dit soort projecten voorlopig niet in de VS kunnen en dat deze dus niet in het belang zijn van de aandeelhouders. RWE’s doelstelling van netto nul uitstoot in 2040 kan hiermee in de prullenbak.
Trump maakte eerder ook al een deal met het Franse TotalEnergies. Het bedrijf kreeg toen het geld terug dat het had betaald voor vergunningen om windparken op zee te bouwen. Het bedrag moest van de overheid worden gestoken in olie- en gasprojecten.

Vervoerders Transdev en Keolis kregen forse boetes van de provincie Utrecht vanwege de voortdurende problemen in het lokale busvervoer. Veel ritten vallen uit, waarvan reizigers de dupe zijn. Ook is er veel verzuim onder buschauffeurs. Transdev kreeg een boete van zeker 1,5 miljoen euro opgelegd voor de grootschalige rituitval en het niet tijdig leveren van voldoende bussen en Keolis kreeg 750.000 euro boete.
Beide bedrijven kregen daarnaast een extra boete van 100.000 euro per kwartaal zolang de uitval te hoog blijft. Ritten die niet gereden werden, worden ook niet gesubsidieerd, waardoor de totale financiële schade voor de vervoerders in de miljoenen loopt.
Sinds de invoering van een nieuwe dienstregeling half december 2025 kregen reizigers in het Utrechtse openbaar vervoer te maken met onder meer rituitval en reisinformatie die niet op orde is. De problemen zijn sinds april verminderd door afschaling van de dienstregeling met 9 procent.
De vervoerders verzorgen samen het openbaar vervoer onder de merknaam U-OV. Transdev doet dat in de stad Utrecht en omgeving en Keolis verzorgt het vervoer in de rest van de provincie. De provincie schat de omzet van Keolis op 80 miljoen euro. Het bedrijf lijdt hierdoor veel grotere verliezen dan voorzien. Het provinciebestuur spreekt van een “onhoudbare situatie”. In een vertrouwelijke brief aan de Provinciale Staten schrijft het provinciebestuur dat Keolis onlangs een “noodsignaal” heeft afgegeven over de financiële resultaten en vooruitzichten van het busvervoer in Utrecht Buiten.
Keolis wordt naast de enorme boetes geconfronteerd met stijgende ziektekosten, een krappe arbeidsmarkt, inflatie en andere onvoorziene veranderende operationele omstandigheden. Keolis verzorgt hield al rekening met verlies in 2026 maar dat blijkt fors hoger uit te vallen. Ook de komende jaren verwacht de vervoerder dieprode cijfers. Sinds de start zet Keolis circa 80 kostbare nieuwe elektrische bussen in (vooral Yutong-modellen: U12, U15 en U18). Het doel is een volledig zero-emissie vloot in 2028, wanneer er nog eens circa 174 extra elektrische bussen bij moeten komen. Regelmatig moeten er ook dieselbussen of bussen op biobrandstof worden ingezet, deels vanwege leveringsproblemen, laadinfrastructuur en netcongestie. De provincie stond tijdelijk toe dat niet-elektrische bussen werden ingezet om de dienstregeling betrouwbaarder te maken.

Meer lezen?

De volledige analyse, inclusief bronnen, casuïstiek en beleidskaders, staat uitgewerkt in het boek Energietransitie en Netcongestie. Klik hier voor de directe bestelpagina.

Ook verkrijgbaar als E-book

Terug naar nieuwsoverzicht

Terug naar blogoverzicht

Reactie achterlaten?

Deze informatieve blog wordt u aangeboden door BVS Taxi Ter Aar

Om uw privacy en de veiligheid van deze website optimaal te waarborgen, maken wij geen gebruik van een online contactformulier.

U kunt uw reactie of vraag direct en veilig sturen naar: redactie@bvs.nl of via onderstaande knop.

📧 Mail de redactie