Wereldnieuws deel 2
De rubriek Wereldnieuws bestaat vanwege de lengte nu uit 7 delen waarvan dit het 2e deel is. Ga hier naar: deel 3, deel 4, deel 5, deel 6, deel 7
President Trump
De beginnende dementie van Donald Trump blijft een publiek geheim. In de loop van 2025 en begin 2026, maar ook tijdens de herdenking van 911 zijn er herhaaldelijk observaties geweest van onsamenhangende toespraken, feitelijke fouten, verwarde en fysieke signalen zoals slaperigheid tijdens bijeenkomsten, voorovergebogen staan, moeite met slikken en overmatig speeksel. Bij de herdenking bij het Pentagon viel hij in slaap. In de dagen aanloop naar de herdenking claimde dat hij vlak na de aanslagen in 2001 door “twee grote, sterke brandweermannen” letterlijk zou zijn opgetild en weggevoerd bij een wankelend gebouw nabij Ground Zero. Ook claimt hij steeds vaker dat hij de oorlog met Iran heeft gewonnen en hernoemde de straat van Hormouz in “Trump Strait”, New Mexico in “New America” en En Lake Ontario in Canada hernoemde hij “Lake America”. Om de verkiezingen veilig te stellen beloofde hij alle kiezers 5000 dollar Trump dividend.
Ook uit zijn inconsistente steun aan Oekraïne blijkt verwarring. Er zijn klassieke kenmerken zoals tangentiële spraak (van het ene onderwerp naar het andere springen zonder verband), herhalingen en verbale incoherentie, patronen die een mogelijke cognitieve achteruitgang suggereren. Zo vertelde Trump trots dat hij met succes een IQ test had afgenomen wat feitelijk een dementietest was. Trump zou ook een herseninfarct gehad hebben en een katheter op zijn linkerbeen dragen vanwege incontinentie . Hij kan daardoor niet meer recht vooruit lopen. Hij heeft ook regelmatig blauwe plekken die volgens hemzelf komen door overmatig gebruik van asperine, terwijl zijn arts blijft verklaren dat Trump “kerngezond”is. Het Witte Huis meldde echter eerder (zomer 2025) dat Trump lijdt aan chronische veneuze insufficiëntie (een veelvoorkomende, goedaardige aandoening bij ouderen waarbij aders bloed minder goed terugpompen, wat zwellingen in benen kan geven en soms bijdraagt aan makkelijker blauwe plekken). Volgens artsen op internet zou Trump zijn presidentschap in 2026 niet overleven. Onlangs kreeg hij een MRI scan maar hij wilde niet zeggen waarvoor. De Slowaakse premier Robert Fico vertelde Europese leiders op 22 januari tijdens een spoedtop van de EU in Brussel dat hij geschokt was door de mentale toestand van de Amerikaanse president Donald Trump en dat buiten zinnen zou zijn geweest. Twee diplomaten vertelden dat Fico, een van de weinige EU-leiders die het juist vaak eens is met Trump over de vermeende zwakheden van Europa, zijn bezorgdheid had geuit over de ‘psychologische toestand’ van de Amerikaanse president. Trump bedreigde burgemeester Jacob Frey van Mineapolis dat hij met vuur speelde wanneer hij de immigratiewetten niet steunt. Zo beweerde Trump ook dat de NAVO-troepen van andere landen dan de VS “een beetje achterbleven” aan het front van Afghanistan en dat de VS niet geholpen werd in de strijd. Regeringsleiders van andere NAVO-landen reageerden fel, omdat die uitspraak aantoonbaar onjuist is.
Toch blijft een brede publieke en mediadiscussie uit, in schril contrast met Joe Biden’s gezondheid in voorgaande jaren. Trump’s chaotische, uitweidende stijl, met bizarre anekdotes en herhalingen, is al jaren aan de gang. Wat bij andere politici als alarmerend zou gelden, wordt bij hem afgedaan als “Trump being Trump”.
Politieke polarisatie speelt een cruciale rol. Trump-aanhangers en veel Republikeinen zien kritiek op zijn mentale gezondheid als een partijdige aanval of “fake news”, net zoals Democraten Biden verdedigden. De GOP oefent weinig druk uit voor onafhankelijke onderzoeken, en de White House blijft positieve gezondheidsrapporten publiceren (zoals de MoCA-test in april 2025, die Trump “excellent health” noemde). Zijn innercircle lijkt de situatie te managen zonder het probleem publiekelijk aan te kaarten.
De media tonen terughoudendheid. Uit angst voor backlash, beschuldigingen van bias of toegang te verliezen, aarzelen velen om diep in te gaan op speculatieve diagnoses. Terwijl Bidens slippertjes non-stop werden uitvergroot, blijven Trump’s momenten vaak bijzaak, verdekt in het nieuws over beleid, schandalen of internationale spanningen. Er ontbreekt een formele, onafhankelijke diagnose. Trump zelf bagatelliseert zorgen en verwijst naar zijn “geweldige geheugen”. Een mix van gewenning, partijdigheid, mediadynamiek en gebrek aan bewijs zorgt ervoor dat de signalen wel gezien worden door sommigen, maar niet breed als crisis worden opgepikt.
Vlak voor de oorlog met Iran ging Donald Trump via zijn social media kanaal los en liet betogers weten dat hulp onderweg zou zijn. Zijn ontmoeting met de autoriteiten gecancelde hij, maar hij zette de demonstranten aan om nog even vol te houden. Zijn belofte om on te grijpen werd eerst nog omgebogen naar ingrijpen na executies, maar ook toen gebeurde er niets. Iran dreigde namelijk Amerikaanse legerbasis locaties in het land aan te zullen vallen wanneer er zou worden ingegrepen. De Iraanse overheid heeft het internetverkeer in het hele land geblokkeerd waardoor het moeilijk om een beeld te krijgen van de situatie. ‘Blijf demonstreren neem jullie instellingen over’, schreef Trump in de hoop dat het volk de kooltjes wel uit het vuur zouden halen. Eind februari besloten de Verenigde Staten en Israël tot een gezamenlijke aanval op Iran. Het Amerikaanse ministerie van Defensie stak al 25 miljard dollar in de aanval en wilde in totaal 200 miljard dollar hiervoor vrij maken. Trump stuurde vergeefs steeds meer troepen richting het Midden-Oosten, maar Iran blijkt veerkrachtiger en weerspanniger dan hij en Netanyahu hadden verwacht. Trump gaat Iran nu financieel isoleren en landen en bedrijven straffen die met het land blijven handelen. Hij wil Iran volledig isoleren van de wereldeconomie nu hij met zijn oorlogsdreiging voor de hele wereld is afgegaan. De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent spreekt van “de grootste financiële aanval die ooit tegen een tegenstander is ingezet”.
De oliemarkt kwam meteen na de eerste aanval in een fase van aanzienlijke onrust met wereldwijde tekorten. Door escalaties, waaronder militaire acties en verstoringen in de Straat van Hormuz, stegen de olieprijzen meteen fors. Brent crude noteerde begin maart al rond de 79-80 USD per vat, een stijging van meer dan 9% op dagbasis en ruim 18% in de afgelopen maand. De prijs van Brent olie ging 19 maart opnieuw zo’n 5 procent omhoog en bedraagt inmiddels meer dan 110 dollar per vat. De EU komt 9 miljoen vaten per dag tekort. Iran laat alleen schepen van bevriende landen door in de Straat van Hormuz. De prijzen voor olie stegen even boven de $108 per vat) en gas (Europese TTF +25% werden in één week) kunstmatig opgepompt. “Iraanse tankers en schepen naar China, India, Turkije en Pakistan mogen ondertussen wél doorvaren. Amerikaanse, Israëlische en westerse tankers worden systematisch tegengehouden, aangevallen of gedwongen om te wachten. Door ‘bevriende’ schepen door te laten kan de aanvoer nog wel, enigszins beperkt, gewoon doorgaan.
De Amerikaanse lowcostmaatschappij Spirit Airlines die al 34 jaar bestond ging er al aan failliet. De hogere brandstofprijzen waren niet meer op te brengen. De maatschappij was goed voor 3,5 procent van de Amerikaanse binnenlandse markt. Door de recente stijging van de brandstofprijzen kreeg de vliegtuigmaatschappij het steeds moeilijker. De regering-Trump stelde nog een krediet van 500 miljoen dollar voor, maar de investeerders van de luchtvaartmaatschappij en regeringsfunctionarissen raakten het niet eens over de manier waarop het bedrijf gered kon worden.
Grote Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen zoals Delta Airlines, United Airlines of American Airlines, zagen zich ook verplicht om vliegtuigreizen tegen lage prijzen aan te bieden. Alle vluchten van Spirit Airlines werden meteen geannuleerd. Spirit is de eerste grote Amerikaanse luchtvaartmaatschappij in 25 jaar die failliet gaat vanwege financiële problemen. 17.000 mensen verloren hun baan.
Naast de olieprijzen staan ook de gasprijzen onder toenemende druk. Sinds de drastische afname van Russische gasleveringen aan Europa is de Europese gasmarkt structureel veranderd. De afhankelijkheid van vloeibaar aardgas (LNG) uit landen als de Verenigde Staten en Qatar is sterk toegenomen. Deze gewijzigde dynamiek maakt de markt kwetsbaarder voor externe schokken en verstoringen, wat de prijsvorming volatieler en vaak hoger maakt. Hoewel de transitie naar alternatieve bronnen de Europese energiezekerheid op langere termijn moet versterken, leidt de huidige situatie tot aanhoudende druk op de groothandelsprijzen voor gas, met directe gevolgen voor energierekeningen van huishoudens en de industrie. De Eu is nu sterk afhankelijk van leveringen uit de VS en dat geeft Trump een absolute machtspositie.
Ondanks een strafblad, zes strafzaken, twee civiele zaken en talloze beschuldigingen, waaronder zwijggeldbetalingen aan pornoactrice Stormy Daniels uit de partijkas, het verduisteren van geheime staatsdocumenten naar Mar-a-Lago, zijn rol in de Capitoolbestorming, het onder druk zetten van vicepresident Mike Pence, verkiezingsfraude, samenzwering, vermogensfraude en smaad na seksueel misbruik en een beginnende dementie, wist Donald Trump president te worden. In mei 2023 werd hij veroordeeld tot 5 miljoen dollar schadevergoeding aan schrijfster E. Jean Carroll wegens seksueel misbruik en smaad. In september 2024 volgde een tweede smaadzaak, resulterend in een boete van 83,3 miljoen dollar. De borgsom voor een andere zaak werd verlaagd van 454 naar 175 miljoen dollar.
Een leraar heeft 25 april 2026 een poging gedaan om een aanslag te plegen op president Trump tijdens het jaarlijkse White House Correspondents’ Dinner. Melania Trump, reageerde direct en dook weg. Bezoekers werden opgeschrikt door schoten bij de ingang van de zaal. Cole Allen, een leraar schoot op de Secret Service bij een beveiligingspunt, maar deze werd beschermd door zijn kogelvrije vest. Volgens CNN werkte hij als leraar en videogameontwikkelaar. Plaatsvervangend politiecommissaris Jeffrey Carroll meldde dat de man een jachtgeweer, een pistool en meerdere messen bij zich had. Hij verbleef als gast in het hotel. Tijdens een persconferentie prees Trump de Secret Service voor hun snelle optreden en noemde de verdachte een ‘ziek persoon’, mogelijk een eenling. Ook gebruikte hij het moment om kritiek te uiten op de veiligheid van het hotel en het belang van extra beveiligde voorzieningen in het Witte Huis te benadrukken. De man die zichzelf de ‘Vriendelijke Federale Moordenaar’ (Friendly Federal Assassin) noemde had tien minuten voor de aanslag een manifest tegen president Donald Trump naar zijn familieleden gestuurd met de tekst:
“Ik ben niet de persoon die in een detentiekamp wordt verkracht. Ik ben niet de visser die zonder proces wordt geëxecuteerd’‘ Ik ben geen schoolkind dat wordt opgeblazen, geen kind dat verhongert en geen tienermeisje dat wordt misbruikt door de vele criminelen in deze regering. De andere wang toekeren wanneer ‘iemand anders’ wordt onderdrukt, is geen christelijk gedrag. Het is medeplichtigheid aan de misdaden van de onderdrukker”.
Eerdere aanslagen op Trump:
Juni 2016: een Britse man probeerde tijdens een rally in Las Vegas het pistool van een agent te grijpen om Trump te doden; hij werd veroordeeld en later uitgezet.
Juli 2024: tijdens een campagnebijeenkomst in Butler, Pennsylvania, opende Thomas Matthew Crooks het vuur en raakte Trump aan zijn rechteroor; een toeschouwer kwam om het leven.
September 2024: Ryan Wesley Routh werd gearresteerd op Trumps golfbaan in West Palm Beach voordat hij kon schieten; hij kreeg later een levenslange straf.
In juli 2024 overleefde hij een aanslag tijdens een campagnebijeenkomst in Pennsylvania, waar de beveiliging faalde en de schutter werd gedood door de Geheime Dienst. Op 15 september 2024 werd een tweede aanslag verijdeld nabij zijn golfbaan in West Palm Beach, Florida, waar een man met een AK-47, vizier en GoPro-camera werd opgepakt.
De conservatieve activist en oprichter van Turning Point USA, Charlie Kirk (31) werd 10 september 2025 doodgeschoten tijdens een evenement op de Utah Valley University in Orem, Utah. Hij was een bondgenoot en zeer goede vriend van Donald Trump. Kirk werd in zijn nek geraakt door een enkel schot vanaf een afstand van 100-200 meter, vanaf een nabij gelegen dak. Hij overleed kort daarna in het ziekenhuis. Schutter Tyler Robinson, woonde samen met een transgender die midden in de transitie van man naar vrouw zat en verzette zich recentelijk steeds vaker op Charlie Kirk en zijn publieke standpunten tegen LHBTIQ. Charlie Kirk was oprichter van Turning Point USA (TPUSA) en stond bekend om zijn kritiek op beleid dat LHBTIQ+-rechten bevordert in scholen en universiteiten, zoals inclusieve curricula en het gebruik van persoonlijke voornaamwoorden. Hij beschouwde sommige vormen van LHBTIQ+-activisme als onderdeel van wat hij noemt “woke ideologie”, wat volgens hem conflicteerde met zijn opvattingen over vrijheid van meningsuiting en traditionele waarden. TPUSA heeft doorgaans tegen wetgeving gestemd die LHBTIQ+-specifieke bescherming in het onderwijs uitbreidt, bijvoorbeeld rond antidiscriminatiewetten of genderidentiteit in sportteams. Zijn partner werkt mee met de FBI en heeft cruciale informatie verstrekt over de beweegredenen van Robinson. Kirk laat een vrouw en twee jonge kinderen achter.
Eerder op 14 juni 2025 vond er ook al een gerichte aanslag plaats op twee Democratische staatspolitici in Minnesota. De verdachte, Vance Luther Boelter (57), vermoordde de voormalige Speaker van het Huis van Afgevaardigden Melissa Hortman en haar man Mark in hun woning in Brooklyn Park. Eerder die nacht schoot hij senator John Hoffman en zijn vrouw Yvette in hun huis in Champlin. Zij raakten gewond, maar overleefden de aanslag. .
Elon Musk speelde een cruciale rol in Trump’s campagne. Hij stak 250 miljoen dollar in de verkiezingskas en doneerde 75 miljoen dollar aan America PAC, een comité dat onbeperkt geld mag uitgeven voor Trump. Musk verlootte dagelijks 1 miljoen dollar in swingstates voor ondertekenaars van zijn petitie voor vrije meningsuiting en wapenbezit. Na Trump’s overwinning kreeg Musk, ondanks zijn ketaminegebruik, de leiding over het Department of Government Efficiency (DOGE), met als taak de overheid efficiënter te maken. In november 2025 werd DOGE onverwacht acht maanden eerder ontbonden dan gepland. Doge zou eigenlijk tot juli 2026 blijven bestaan.
Op 20 januari 2025 trad Trump aan als president en direct ondertekende hij decreten om miljoenen illegale migranten te deporteren en gratie te verlenen aan circa 1.500 Capitoolbestormers, waaronder Proud Boys-leider Enrique Tarrio, Oath Keepers-oprichter Stewart Rhodes, Joseph Biggs (17 jaar) en Zachary Rehl (15 jaar), waardoor de dood van een agent onbestraft bleef. Ook verleende hij gratie aan Ross Ulbricht, oprichter van Silk Road, die sinds 2015 levenslang uitzat. Het ministerie van Justitie (DOJ) kreeg opdracht de doodstraf uit te breiden voor misdrijven tegen overheidsfunctionarissen en ernstige misdaden door illegalen. Tijdens zijn eerste termijn liet Trump in zes maanden dertien gevangenen executeren.
Trump eist een schadevergoeding van 230 miljoen dollar vanwege de door zijn benoeming afgelaste rechtszaken, omdat hij zelf vind dat hij onterecht vervolgd werd
Trump benoemde Kash Patel tot FBI-directeur en Daniel Bongino, een conservatieve commentator en ex-Secret Service-agent, tot zijn plaatsvervanger. Patel, eerder in conflict met FBI en CIA over geheime informatie rond Russische inmenging in 2016 en Bongino willen de “deep state” ontmantelen. Patel suggereerde dat de FBI zich enkel op strafzaken moet richten en geen inlichtingenwerk zou mogen verrichten.
Trump wil het Panamakanaal “terugnemen” vanwege hoge tolgelden, hernoemde de Golf van Mexico tot de Golf van Amerika, eiste Groenland op en plant een missie om de Amerikaanse vlag op Mars te plaatsen. Hij streeft ernaar Amerika weer “de grootste, machtigste en meest gerespecteerde natie” te maken en wilde een deal met Rusland om de oorlog in Oekraïne te stoppen. Ook zette hij Cuba terug op de terreurlijst, waarmee hij een beslissing van Biden ongedaan maakte.
Het FBI heeft op 8 juli 2025 strafrechtelijke onderzoeken gestart tegen voormalig CIA-directeur John Brennan (in functie 2013-2017) en voormalig FBI-directeur James Comey (in functie 2013-2017) wegens vermeende misstanden in de Trump-Rusland-affaire van 2016. De onderzoeken richten zich op mogelijke valse verklaringen aan het Congres en hun rol bij de opname van het ontkrachte Steele-dossier in de Intelligence Community Assessment (ICA) van 2017. Een recent vrijgegeven CIA-rapport, geïnitieerd door CIA-directeur John Ratcliffe, wijst op “procedurele anomalieën” in de totstandkoming van de ICA, met name Brennan en Comey’s aandringen op het gebruik van het Steele-dossier. Het FBI omschrijft hun interacties als een mogelijke “samenzwering”. James Comey werd eind april 2026 opnieuw aangeklaagd nadat de eerdere zaak werd stopgezet. Dit keer draait het om vermeend liegen tegen het Congres. De huidige aanklacht hangt samen met een Instagramfoto waarop schelpen de cijfers “86 47” vormden. Critici zagen dit als een oproep tot geweld tegen Trump, al ontkent Comey dat en zegt hij geweld af te wijzen. De zaak past in een bredere trend waarbij Trumps ministerie van Justitie tegenstanders vervolgt. Ook anderen, zoals een voormalig adviseur van Anthony Fauci, zijn aangeklaagd. De aanklacht wordt gezien als vergelding voor het bekritiseren van Trump.
Met de rechtszaak die Trump heeft aangespannen tegen de Wall Street Journal vanwege de Epstein publicatie is “geen mediabedrijf nog veilig”. Op social media heeft Trump echter minder grip en daar gaat geen dag voorbij of de Epstein affaire wordt genoemd.
Trump heeft de oud-speciaal aanklager Jack Smith een “gestoord beest” genoemd. Smith werd 22 januari 2026 onder ede gehoord voor het Amerikaanse Congres, waar hij verklaarde over zijn gestaakte onderzoek naar Trumps pogingen de verkiezingsuitslag van 2020 ongedaan te maken. “Het gestoorde beest Jack Smith wordt met de grond gelijkgemaakt voor het Congres“, aldus Trump. “Het was klaar wanneer het ging over zijn eerdere mislukkingen en oneerlijke vervolgingen. Hij heeft vele levens gesloopt, op zogenaamd legitieme wijze.”
Smith verklaarde dat Trump in zijn pogingen de uitslag van de presidentiële verkiezingen van 2020 ongedaan te maken “moedwillig” de wet brak. Die verkiezingsrace werd gewonnen door de Democraat Joe Biden, een uitslag die Trump betwistte. Nadat Trump werd herkozen voor een tweede termijn in 2024, staakte Smith zijn strafzaken. Volgens Amerikaanse media was Smith destijds niet van plan zich te laten ontslaan zodra Trump opnieuw aan de macht kwam, en koos hij daarom ervoor zich terug te trekken. Trump zei destijds al Smith direct te willen ontslaan.
De Amerikaanse economie groeide het derde kwartaal van 2025 harder dan eerder werd aangenomen. Met een plus van 4,4 procent zette Trump de sterkste kwartaalgroei in twee jaar neer.
Na het analyseren van nog meer gegevens bleek ook de export sterker dan verwacht en ging het beter met de bedrijfsinvesteringen dan eerder gemeld. Eerder ging het statistiekbureau van de Amerikaanse overheid nog uit van een plus van 4,3 procent. In beide gevallen gaat het om groei op geannualiseerde basis. Dat betekent dat de groei in een kwartaal denkbeeldig wordt doorgetrokken naar vier kwartalen. Omgerekend naar de in Nederland gangbare methode nam de omvang van de Amerikaanse economie met 1,1 procent toe vergeleken met het voorgaande kwartaal. De sterke groei van 4,4% in het derde kwartaal van 2025 werd niet voortgezet en de de groei viel terug naar slechts 0,5% op geannualiseerde basis. Goldman Sachs, Truist en S&P Global verwachten 2,0–2,5% groei voor heel 2026.
De wereldwijde schuldenlast
De wereldwijde schuldenlast heeft een record bereikt van 358 biljoen dollar. Overheden 95,3 26,6%/Bedrijven 91,3 25,5%/Huishoudens 59,1 16,5%/Financiële instellingen 71,4 19,9%.
Overig / niet gespecificeerd 40,9 11,4%.
Europese financiële leiders waarschuwen voor de potentiële gevaren van de snelgroeiende particuliere kredietmarkt, die inmiddels wordt geschat op een waarde van meerdere triljoenen dollars. Oliver Bäte, CEO van Allianz, vergeleek het met een “casino”, vanwege het beperkte regelgevende toezicht in vergelijking met traditionele banken en wees op de cruciale rol die regelgeving speelt bij het beschermen van consumenten en het beperken van systeemrisico’s in het geval van een financiële crisis. Hij uitte zijn bezorgdheid over het feit dat veel particuliere kredietstructuren niet voldoende kapitaal hebben om verliezen op te vangen, wat een cascade-effect zou kunnen hebben op het hele financiële systeem.
Hoewel Allianz zelf ook deelneemt aan de particuliere kredietmarkt via dochterondernemingen zoals Allianz Global Investors en PIMCO, waarschuwde Bäte voor de toenemende ondoorzichtigheid rond de onderliggende risico’s binnen de beleggingsklasse. Hij trok parallellen met de hypotheekcrisis van vóór 2008 en waarschuwde dat een vergelijkbaar gebrek aan transparantie onvoorziene gevolgen zou kunnen hebben.
De stress onder bedrijven in het middensegment, die afhankelijk zijn van privékrediet, neemt toe. Bijna 30 procent heeft te kampen met financiële problemen, met wanbetalingspercentages van meer dan 2,2 procent en stijgend. Jérôme Grivet, plaatsvervangend chief executive van de Franse bankgigant Crédit Agricole, sloot zich aan bij de zorgen van Bäte over een financieel systeem met twee lagen en verschillende regelgevingsnormen. Hij toonde zich bezorgd dat problemen die buiten de traditionele banksector ontstaan, het wereldwijde financiële systeem zouden kunnen destabiliseren. De aantrekkingskracht van hogere rendementen blijft investeringen in privékrediet stimuleren, vooral voor instellingen die langetermijnverplichtingen hebben.
Wereldwijd worden groeiverwachtingen neerwaarts bijgesteld in reactie op de toenemende geopolitieke onzekerheid en afname van vertrouwen.
De groei van de mondiale economie (2,9% in 2026) blijft naar verwachting achter bij die van de afgelopen decennia (3,6% gemiddeld). Hoewel een wereldwijde recessie is uitgebleven en de inflatie langzaam afneemt, blijft de internationale economische omgeving onzeker. De Russische agressie oorlog tegen Oekraïne heeft niet alleen geleid tot grote humanitaire en financieel economische schade in de regio zelf, maar vormt ook een bedreiging voor de veiligheid en macro-economische stabiliteit van Europa, evenals voor mondiale energie- en voedselmarkten.
Sinds het begin van de oorlog in Oekraïne hebben de EU en haar lidstaten 193,3 miljard euro aan totale steun aan Oekraïne en de Oekraïners gegeven, waaronder 3,7 miljard euro uit de opbrengsten van immobiliseerde Russische bezittingen. Het onlangs gepresenteerde nieuwe steunpakket van 90 miljard euro dekt volgens beoordelingen van het Internationaal Monetair Fonds twee derde van de totale financieringsbehoeften van Oekraïne voor de komende twee jaar.
KBC, ING, Banca Sella, Danske Bank, DekaBank, UniCredit, SEB, CaixaBank en Raiffeisen Bank International gaan een MiCAR-conforme stablecoin in euro lanceren. Het gaat om een digitaal betaalinstrument, dat gebruikmaakt van blockchaintechnologie. De stablecoin zal bijna instant, goedkope betalingen en afwikkelingen bieden en zal worden gereguleerd door de ‘Markets in Crypto-Assets Regulation’ van de EU. Naar verwachting zullen de Stablecoins voor het eerst worden uitgegeven in de tweede helft van 2026.
Het bankenconsortium heeft hiervoor een nieuw bedrijf opgericht in Nederland met als doel een vergunning als elektronisch geldinstelling te krijgen van De Nederlandsche Bank, die er ook toezicht op zal gaan houden. Ook andere banken kunnen toetreden tot het consortium. Er wordt binnenkort een CEO aangesteld die nog zal moeten worden goedgekeurd door de toezichthouder. “Dit initiatief moet een echt Europees alternatief bieden voor de door de VS gedomineerde stablecoinmarkt en zal bijdragen aan Europa’s strategische autonomie in betalingsverkeer.
Noch de Amerikaanse overheid noch de EU hebben een systeem van gouddekking voor zijn valuta of schuld. Zowel de dollar als de euro zijn fiatvaluta’s, wat betekent dat hun waarde niet gekoppeld is aan goud of een ander fysiek goed, maar simpelweg wordt ondersteund door het vertrouwen in de regering, de olieprijzen, de economie en de belastingcapaciteit van het land of blok. Dit is de standaard in moderne monetaire systemen sinds het einde van het Bretton Woods-akkoord in 1971. Onder deze systemen worden obligaties uitgegeven op markten waar beleggers bereid zijn ze te kopen, wat een vorm van marktzekerheid in plaats van goud onderpand is. (Algemene economisch kader, consistent met gangbare macro-economische theorieën over fiatgeld; dit concept wordt breed erkend in de literatuur.)
In de VS betaalt de federale overheid jaarlijks aanzienlijke rente over haar schuld. Volgens recente analyses bedragen alleen de rentelasten al rond ongeveer 1 biljoen dollar per jaar(1000 miljard), een substantieel deel van de federale uitgaven. Dit illustreert dat hoewel er geen gouddekking is, de schuld wel reële kosten met zich meebrengt die via belastinginkomsten of nieuwe leningen moeten worden gefinancierd. In 2020 bedroeg die rent nog 345 miljard en deze is dus nu verdrievoudigd. De Staatsschuld is opgelopen naar 100% van het bbp. Stablecoins moeten uitkomst bieden. Stablecoinbedrijven zullen voor hun borgstelling grootschalig Amerikaanse Staatsleningen opkopen ter dekking van hun coins. (verplicht)
Dat kan oplopen tot wel 1600 miljard dollar. Hiermee worden de coins wel onderdeel van de financiering van de VS. President Trump wil daarom de rente omlaag hebben. Jerome Powell, de voorzitter van de centrale bank van de Verenigde Staten (de Federal Reserve) werd zelfs gedagvaard door het Amerikaanse ministerie van Justitie. In de verklaring zegt Powell dat de regering van president Donald Trump met een strafrechtelijk onderzoek dreigt naar zijn verklaring in de Senaat over de renovatie van het hoofdkantoor van de bank. Powell liet eind januari 2026 de rente echter onveranderd, zoals algemeen was verwacht op de financiële markten. In december kwam de Federal Reserve nog met de derde renteverlaging op rij om zo de economie en arbeidsmarkt te stimuleren. Het belangrijkste rentetarief in de VS blijft nu op een niveau tussen 3,50 en 3,75 procent. Het rentebesluit komt te midden van zorgen over de onafhankelijkheid van de Fed, nadat het ministerie van Justitie voorzitter Jerome Powell dagvaardde vanwege de renovatiekosten van het hoofdkantoor van de centrale bank. Volgens Powell wil Trump echter druk uitoefenen op de centrale bank om de rente te verlagen. Trump was geen fan van deze renovatie, die 2,5 miljard dollar kostte en noemde de kosten buitensporig. Maar volgens Powell heeft de dagvaarding niets met zijn verklaring in de Senaat te maken, maar is het een ‘dreigement van de regering’ omdat de Fed ‘de rentes vaststelt op basis van wat het beste is voor het land en niet volgens de wensen van Donald Trump. Kevin Warsh is in mei 2026 aangesteld als de opvolger van Powell. Zijn termijn als voorzitter liep 8 mei 2026 af.
Miljoenen auto’s staan in de Verenigde Staten op de nominatie voor inbeslagname als gevolg van oplopende wanbetaling op autoleningen. De combinatie van hoge autoprijzen, stijgende rente en toenemende financiële stress bij huishoudens leidt tot een historisch hoog niveau van betalingsachterstanden. Volgens recente sectorrapportages bevinden subprime‑autoleningen zich op het hoogste achterstandsniveau sinds 1994, terwijl de totale delinquentiegraad in de VS is gestegen naar meer dan 4%, het hoogste punt in ruim tien jaar. In 2025 en begin 2026 werden al meer dan 1,3 miljoen voertuigen daadwerkelijk in beslag genomen, een stijging van ruim twintig procent ten opzichte van voorgaande jaren. De repo‑industrie waarschuwt dat de trend zich verder kan versterken, omdat een groot deel van de Amerikaanse autoleningen is afgesloten met lange looptijden, hoge maandlasten en beperkte financiële buffers bij consumenten.
Het risico op een scherpe marktcorrectie in de VS is toegenomen vanwege de te hoge verwachtingen van kunstmatige intelligentie (AI) en de onafhankelijkheid van de Amerikaanse centrale bank, die in het geding is. De waarderingen van de Amerikaanse aandelen zijn te vergelijken met de waarderingen tijdens de piek van de internetbubbel en beleggen in Amerikaanse overheidsobligaties is niet zonder gevaar nu de tanende geloofwaardigheid van de Amerikaanse centrale bank (de Fed) in het geding is. Mocht de AI-bubbel barsten of het vertrouwen in de Federal Reserve verder afbrokkelen, dan zal een financiële schok op de financiële markten niet uitblijven.
De aanvallen op de Fed door Donald Trump waren meer dan zorgelijk en de eerdere shutdown die 1 oktober startte en ruim drie weken duurde is ook zeker niet ongevaarlijk. Een shutdown kan de VS uiteindelijk zo’n 15 miljard dollar aan verlies in economische productie per dag kosten. Het samenspel van deze factoren kan leiden tot een scherpe herwaardering van activa in Amerikaanse dollar, met mogelijk grotere volatiliteit en mondiale spillovereffecten tot gevolg. De huidige S&P 500 wordt voor 30 procent gewaardeerd door Nvidia, Microsoft, Apple, Alphabet, Amazon en Meta. Dat is een nog nooit vertoonde afhankelijkheid van bedrijven die zich totaal focussen op een succes van AI. Daarbij zijn de waarderingen in 25 jaar tijd niet meer zo hoog geweest. Dit maakt de markten bijzonder kwetsbaar als AI uiteindelijk niet het beloofde land blijkt zijn.
Verschillende andere sectoren bevinden zich ook al in een neerwaartse fase. De voorraad onverkochte huizen stijgt en bouwvergunningen dalen, wat erop wijst dat bouwers minder nieuw werk zullen starten en mogelijk te veel personeel hebben. Investeringen zijn al 1,5 jaar op rij gedaald en architectenbureaus rapporteren aanhoudende teruggang. De omzetgroei van de Horeca neemt af, vooral bij consumenten van 25 tot 34 jaar.
Hogere voedselkosten zetten marges onder druk en dalende productiviteit per werknemer geeft aan dat er waarschijnlijk te veel personeel is. Het aantal schepen uit Azië daalde met ongeveer 30 procent ten opzichte van vorig jaar en het aantal treinwagons ligt circa 6 procent lager. Gewoon omdat er minder te vervoeren is. Olieprijzen liggen onder het niveau dat investeringen in nieuwe boorputten rendabel maakt. Houtprijzen zitten onder de drempel waarbij zagerijen winstgevend zijn. Het Hoger onderwijs kampt met dalende inschrijvingen, bezuinigingen en lagere onderzoek financiering, waardoor instellingen steeds vaker personeel verminderen. De arbeidsmarkt als geheel vertoont inmiddels het klassieke patroon van afkoeling, waarbij vacatures afnemen, bedrijven trager personeel aannemen en ontslagen stijgen. Onder de oppervlakte komen meerdere zwakke stromingen samen die tot een bredere recessie kunnen leiden.
Donald Trump wil de “filibuster”, een regel in de Amerikaanse Senaat waarmee een minderheid wetten kan blokkeren, afschaffen, omdat de Democraten daarmee alles kunnen tegenhouden, waardoor er drie jaar lang geen wetten worden goedgekeurd. De filibuster is een procedure in de Amerikaanse Senaat waarmee een minderheid (minimaal 41 van de 100 senatoren) wetgeving kan blokkeren door oneindig te blijven debatteren, tenzij er 60 stemmen zijn om het debat te beëindigen (“cloture”). Dit betekent in de praktijk dat de meeste wetten minstens 60 stemmen nodig hebben om aangenomen te worden, wat samenwerking tussen partijen vereist.
Filibuster zou de Democraten helpen om de tussentijdse en presidentsverkiezingen te winnen. In een tweet waarschuwt Trump dat als de Democraten de kans zouden krijgen, zij de filibuster zelf ook zouden afschaffen om hun eigen plannen door te voeren, zoals het uitbreiden van het Hooggerechtshof en het toevoegen van nieuwe staten, wat hen meer macht geeft. Zonder de filibuster zou er waarschijnlijk ook geen shutdown zijn geweest. De filibuster maakte het mogelijk dat een minderheid in de Senaat de begrotingswet kon blokkeren. Daardoor kan er geen akkoord worden bereikt over de financiering van de overheid, wat tot een shutdown leidt. Als de Republikeinen met een gewone meerderheid wetten konden aannemen, zouden zij de begroting hebben kunnen goedkeuren zonder Democratische steun. In dat geval was de overheid gewoon open gebleven, maar aan de ander kant geeft het Trump nog meer macht.
Zonder filibuster kunnen de Republikeinen echter sneller hun plannen uitvoeren, zoals strengere grenscontroles, belastingverlagingen, energieverlagingen en het beschermen van wapenrechten. De oproep van Trump is nu om nu de filibuster te beëindigen, shutdowns te stoppen en Republikeinse beleidsplannen snel goed te keuren om de partij sterker te maken. Trump herhaalde zijn plannen bij zijn lunch met de senatoren op 5 november 2025 en is vast besloten om de filibuster van tafel te krijgen. De Republikeinen en de Democraten hebben in de Senaat 9 november een voorlopig akkoord bereikt om de Federale overheid tot 30 januari 2026 te blijven financieren. Daarmee lijkt het einde van een groot deel van de shutdown in zicht. Ook president Donald Trump verklaarde dat de VS “steeds dichter bij het einde van de shutdown” komt.
De Senaat hield eerst een teststemming, waarbij 60 senatoren, onder wie acht Democraten die met de Republikeinen meestemden, zich uitspraken voor de financieringswet die eerder door het Huis van Afgevaardigden was aangenomen. De laatste stem werd uitgebracht door de Republikeinse senator John Cornyn uit Texas. Zijn stem kwam ruim een uur na die van zijn collega’s, omdat hij vanuit zijn thuisstaat terug naar Washington D.C. moest reizen, aldus verschillende Amerikaanse media. Het gewijzigde wetsvoorstel combineert een korte termijn financieringsmaatregel om overheidsdiensten tot januari 2026 te financieren met een pakket van drie volledige jaarbegrotingen, onder meer voor defensie, landbouw en veteranenzaken. De shutdown werd tot eind januari 2026 opgeschort. Het Huis van Afgevaardigden nam het voorstel aan ondanks dat het pakket tekort schoot op het gebied van gezondheidszorg en het onvoldoende garanties bood voor kwetsbare Amerikanen.
Miljardair Timothy Mellon schonk de Amerikaanse overheid 130 miljoen dollar om de militairen te kunnen blijven betalen tijdens de eerste shutdown. Hij heeft eerder ook al miljoenen gedoneerd aan Trumps campagne van 2024. Overheidspersoneel in kritieke functies, zoals militairen, moet tijdens de shutdown doorwerken zonder dat hun salaris wordt betaald. Trump beloofde eventuele tekorten bij militairen te dekken. Trump heeft nu toegegeven dat het om een donatie gaat. “Hij wil geen publiciteit”, zei Trump gisteren over de inmiddels bekende donateur. Mellon is een rijke bankier, spoorwegmagnaat en de kleinzoon van voormalig minister van Financiën Andrew W. Mellon. Het vermogen van de familie Mellon wordt geschat op ongeveer 14,1 miljard dollar. Mellon doneerde ook miljoenen aan de campagne van minister van Volksgezondheid Robert F. Kennedy Jr., die zich vorig jaar eveneens kandidaat stelde voor het presidentschap.
De 2e shutdown van eind januari duurde slechts twee dagen. Donald Trump maakte snel een einde aan de gedeeltelijke overheidssluiting in de VS. Eerder stemde het Huis van Afgevaardigden voor het begrotingsvoorstel dat een einde moest maken aan de politieke impasse in het land. De Senaat ging al akkoord met het voorstel, na een deal te hebben gesloten met het Witte Huis. Die afspraak kwam echter te laat om nog te kunnen verhinderen dat de gedeeltelijke overheidssluiting in werking trad. Onderdeel van het nu ondertekende pakket is onder meer het vooruitschuiven van de begroting van Binnenlandse Veiligheid. Dat ministerie, waaronder ook de omstreden immigratiedienst ICE valt, wordt nu doorbetaald tot medio februari. Tot die tijd kunnen de Democraten en Republikeinen verder onderhandelen over extra restricties voor de immigratiediensten, die de afgelopen weken in Minneapolis twee demonstranten doodschoten. Dat leidde tot grote ophef en massale protesten tegen de dienst.
China
Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) schatte de schuld van de Chinese overheid (centrale overheid) op ongeveer 60,5% van het BBP voor 2024, met een verwachte stijging naar ongeveer 79% in 2029. In vergelijking met veel ontwikkelde economieën (zoals Japan of de VS), is dit percentage historisch gezien relatief laag. De grootste zorg ligt echter bij de schuld van de lokale overheden en de daaraan gerelateerde financiële instellingen, die vaak als ‘verborgen schuld’ worden beschouwd. Wanneer deze schulden worden meegerekend, stijgt de schuldquote aanzienlijk. Het IMF verwacht dat deze aangepaste schuldquote stijgt van 124% van het BBP in 2024 naar 148% in 2029. Statista voorspelde dat de totale schuld van de Chinese economie (inclusief bedrijven en huishoudens) de 96,3% van het BBP in 2025 zou bereiken. De officiële staatsschuld (centrale overheid) is op zichzelf lager. De werkelijke financiële uitdaging, de snel oplopende schuld van de lokale overheden, maakt de totale overheidsschuldquote aanzienlijk hoger.
Japan
Japan zit ook financieel klem door hoge schulden, stijgende rente, trage economische groei, aanhoudend hoge inflatie en politieke onzekerheid. Het land verkeert financieel in een steeds benauwder positie. De rente op langjarige staatsobligaties stijgt naar het hoogste niveau in 26 jaar, terwijl de staatsschuld met 234% van het bbp extreem hoog is. Dit beperkt de ruimte van de Bank of Japan om de inflatie, die al drie jaar boven de doelstelling van 2% ligt, effectief te beteugelen. Het land kampt al jarenlang met economische stagnatie, soms zelfs krimp en de groei is minimaal. Hierdoor kan hogere rente de schuldenlast alleen maar verergeren, terwijl buitenlandse investeerders voorzichtiger worden en beleggingen in Japanse staatsobligaties dalen. Politieke onzekerheid versterkt het probleem. Premier Shigeru Ishiba stond onder druk binnen zijn partij na verloren verkiezingen en trad 7 september 2025 af. Er kwam steeds meer kritiek op zijn Liberaal-Democratische Partij (LDP) vanwege zware nederlagen in de coalitie. Met zijn aftreden hoopt Ishiba een crisis in zijn partij te voorkomen.
Na een langdurige daling tot het laagste niveau in bijna veertig jaar hebben de Verenigde Staten en Japan gezamenlijk ingegrepen op de valutamarkt om de Japanse munt te ondersteunen. Het is een uitzonderlijke stap die onderstreept hoe groot de zorgen zijn over de aanhoudende verzwakking van de yen. De zwakke yen maakt ingevoerde goederen, energie en grondstoffen duurder voor Japan en voedt daarmee de inflatie. Tegelijkertijd profiteren Japanse exporteurs van een goedkopere munt. De gezamenlijke interventie zorgde direct voor een sterkere yen, maar analisten wijzen erop dat structurele factoren, zoals het renteverschil tussen Japan en de Verenigde Staten en het Japanse monetaire beleid, de munt onder druk blijven zetten. Voor bedrijven die zaken doen met Japan of valutarisico lopen in yen, kunnen de ontwikkelingen leiden tot grotere schommelingen in wisselkoersen en hogere onzekerheid over import- en exportprijzen. De verwachting is dat de financiële markten de komende weken vooral zullen letten op eventuele verdere acties van de Japanse centrale bank en nieuwe signalen van overheidsingrijpen.
Europa
Op woensdag 10 september 2025 hield Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, haar jaarlijkse ‘Staat van de Unie’-toespraak voor het Europees Parlement. In deze toespraak blikte zij terug op de prestaties van de Commissie in het afgelopen jaar en presenteert zij de prioriteiten voor de komende periode.
De Europese Centrale Bank (ECB) erkent expliciet de impact van oplopende militaire uitgaven op de overheidsschuld. Hogere defensie-uitgaven hebben de overheidsfinanciën tussen 2021 en 2024 met meer dan 30 procent verzwaard, tot een geraamd totaal van 326 miljard euro, wat overeenkomt met 1,9 procent van het bbp van de Europese Unie. Ter vergelijking: in 2014 bedroegen de defensie-uitgaven nog slechts 147 miljard euro, waarna zij gestaag zijn toegenomen.
In maart 2025 schatte de Europese Commissie dat het ReArm Europe Plan in totaal 800 miljard euro zou kunnen mobiliseren. Deze raming kwam drie maanden vóór de NAVO-top in Den Haag, waar de lidstaten, onder politieke druk van de Verenigde Staten, toezegden hun defensie-uitgaven geleidelijk te verhogen tot 5 procent van het bbp in 2035.
De totale overheidsschuld van de EU-lidstaten bedraagt momenteel circa 15 biljoen euro, oftewel ongeveer 88,2 procent van het gezamenlijke bbp. Daarbovenop heeft de Europese Unie op supranationaal niveau een eigen schuldpositie opgebouwd, voornamelijk via het NextGenerationEU-herstelprogramma (NGEU), dat werd opgezet om de economische gevolgen van de coronacrisis op te vangen. Eind september 2024 bedroeg deze gezamenlijke EU-schuld 547 miljard euro, met een geautoriseerde verdere toename van circa 448 miljard euro voor lopende verplichtingen. Daarvan bestaat 421 miljard euro uit niet-terugbetaalbare subsidies, die uiterlijk tot 2026 worden uitgekeerd.
De ontwikkeling van deze supranationale schuld verliep versneld:
- in 2022 steeg het tot 344,3 miljard euro;
- in 2023 tot 458,5 miljard euro;
- in 2024 tot circa 562,5 miljard euro.
- in 2025 tot ruim 680 miljard euro (waarbij de totale uitstaande brutolast inmiddels de 750 miljard euro passeerde).
Deze groei werd deels veroorzaakt door coronasteunmaatregelen, die in totaal circa 1,5 biljoen euro aan staatssteun vergden en door aanvullende steun aan Oekraïne ter waarde van 50 tot 60 miljard euro. De Europese Commissie financiert een aanzienlijk deel van deze uitgaven door leningen op de kapitaalmarkten, waarvoor lidstaten, waaronder Nederland en België, via de EU-begroting garant staan.
Het NextGenerationEU-fonds, onderdeel van het EU-meerjarenbudget 2021–2027 van ongeveer 2 biljoen euro, stelt 800 miljard euro beschikbaar in de vorm van leningen en subsidies om de zwaarste recessie sinds de Tweede Wereldoorlog te bestrijden. Een aanzienlijk deel van deze middelen vloeit naar zwaar getroffen economieën, waaronder Spanje. Het fonds omvat 17 hervormingen en 28 investeringslijnen, gericht op economische veerkracht, digitalisering en duurzaamheid. Omdat de EU door het NGEU) fonds en de steun aan Oekraïne sinds 2020 bijna tien keer zoveel is gaan lenen als voorheen, is de schuldomvang van de EU inmiddels groter dan dat van de meeste individuele lidstaten.
Wanneer ook de nieuwe gezamenlijke EU-leningen voor defensie (SAFE) en de geplande Oekraïne-financiering voor 2026–2027 worden meegeteld, nadert de totale supranationale EU-schuld inmiddels de grens van één biljoen euro en dat is een historisch hoog niveau dat de structurele verschuiving markeert naar permanente gezamenlijke Europese schuldfinanciering, ook al wordt deze politiek niet als “eurobonds” aangeduid.
In Zuid-Europa kampen landen met hoge staatsschulden en beleggers eisen steeds hogere risicopremies op hun obligaties, wat druk legt op de eurozone. De EU-schuld op supranationaal niveau is echter slechts een fractie van de totale lidstaatsschuld van ongeveer 14,54 biljoen euro (14.543,5 miljard euro per eind 2024). “De overheidsschuld van de EU-lidstaten bedraagt circa 15 biljoen euro. Wanneer ook de snel oplopende supranationale EU-schuld wordt meegerekend (waarvoor lidstaten uiteindelijk garant staan) nadert de totale publieke schuldenlast de 16 biljoen euro.” Spanje wil dat de EU met Eurobonds 850 miljard euro extra per jaar leent zodat lidstaten gezamenlijk voor een lagere rente kunnen lenen. De rente op staatsleningen loopt ondertussen steeds verder op en de renteverschillen, ‘de spread’, tussen landen worden groter. De Oeso waarschuwt dat dit komt door zorgen over de houdbaarheid van staatsschulden en roept landen op daar meer aan te doen.
De jaarlijkse rentelasten van alle EU staten bij elkaar lopen op tot 400 à 500 miljard euro. Elke verdere rentestijging werkt direct en fors door in nationale begrotingen.
De EU heeft mechanismen zoals het Europees Stabiliteitsmechanisme om acute crises in individuele lidstaten te voorkomen
12 van de 27 lidstaten van de Europese Unie voldeden in 2024 niet aan de norm dat de staatsschuld maximaal 60% van het bruto binnenlands product mag zijn. Griekenland (153,6), Italië (135,3), Frankrijk (113), België (104,7) en Spanje (101,8) hadden in 2024 een schuld die groter was dan 100% van het bruto binnenlands product. Nederland zit met 43,3% nog ruim onder de 60% overheidsschuld, maar heeft veel verdekte verplichtingen en opgaven in de infrastructuur.
Obligatiemarkten verkeren wereldwijd ‘in een kwetsbare positie’. Daarvoor waarschuwde plaatsvervangend topvrouw van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) Gita Gopinath bij haar afscheid. De schulden zijn ongelooflijk hoog en ze blijven maar stijgen’, zei ze ‘Waar je in het verleden misschien zei: ‘Nou en? De markten pikken het wel op’, is dat nu niet meer het geval, zelfs niet in ontwikkelde economieën. Gopinath, die vertrok, wees ook op de ernstige situatie in Frankrijk waar de rente op staatsobligaties flink is gestegen door de politieke onrust over de overheidsbegroting. ‘Ondanks de pandemie, ondanks oorlogen, ondanks geo-economische fragmentatie, ondanks het scherp stijgen van de Fed-rentes’ is een financiële crisis de laatste jaren uitgebleven.
Bij de recente stemming over renteverlaging in de VS stemde slechts één bestuurslid van de Federal Reserve voor een grotere verlaging, Stephan Miran, een Trump-aanhanger. De overige leden, waaronder twee die eerder mogelijk Trump gunstig gezind zouden zijn, stemden conservatief, wat wordt gezien als een nederlaag voor de president. Fed-voorzitter Jerome Powell benadrukte dat de centrale bank onafhankelijk opereert, gericht op prijsstabiliteit en maximale werkgelegenheid. Renteverlagingen zijn vooral ingegeven door zwakkere arbeidsmarktcijfers en inflatieoverwegingen, niet door politieke druk. Ondanks de benoeming van Miran door Trump behoudt de Fed zijn autonomie en baseert het beleid op data, niet op politieke wensen.
Het IMF waarschuwde eerder al in een rapport dat de schuldvooruitzichten er voor veel landen slechter uit kunnen zien dan eerder gedacht. In een ongunstig scenario zou de mondiale schuldenlast in drie jaar een omvang van 115% van het bbp kunnen bereiken. Het fonds gaat uit van 100% tegen 2030. Frankrijk lukt het waarschijnlijk tot in 2029 niet om de begrotingstekorten terug te brengen tot de EU norm. Er moet zo’n 126 miljard euro bezuinigd worden om tegen 2032 de staatsschuld te stabiliseren. De hoge staatsschulden van Frankrijk, Italië en Spanje maken de Economische en Monetaire Unie (EMU) zeer kwetsbaar. De Franse staatsschuld is al opgelopen tot 3.5 biljoen euro, Italië 3,1 biljoen euro en Duitsland met 2,9 biljoen.
Wat deze schuldenberg extra gevaarlijk maakt, is het wegblijven van economische groei in combinatie met een hardnekkig hoge inflatie. Nadat de Franse economie begin 2026 met 0,2 procent kromp, bleek de inflatie in de eurozone halverwege het jaar weer te zijn opgelopen tot gemiddeld 3,2 procent. Met uitschieters in Italië (3,2 procent) en Spanje (3,6 procent) blijven de consumentenprijzen ver boven de officiële doelstelling van 2 procent van de Europese Centrale Bank (ECB) steken. De eurozone bevindt zich hiermee in de gevarenzone van stagflatie: stagnerende groei, stijgende prijzen en een onhoudbare rentelastenpolitie
ECB-beleidsmakers zagen in april nog af van een renteverhoging ondanks aanhoudende inflatie, maar vanuit verschillende kanten werd druk gezet om de rente in juni wél te verhogen. ECB-beleidsmakers Isabel Schnabel en Philip Lane hebben hieraan gevolg gegeven en hebben, samen met de voltallige Raad van Bestuur van de ECB (de Governing Council), voor het eerst sinds 2023 de rente verhoogd van de huidige 2 procent naar 2,25 procent. Dat was de eerste renteverhoging sinds september 2023. In september 2026 ging het belangrijkste rentetarief opnieuw met een kwart procentpunt omhoog naar 2,5 procent.
Om de 15 biljoen aan schuld binnen de EU in balans te houden heeft Italië in de komende vijf jaar zeker 135 miljard euro nodig. De regering-Meloni richtte een nationaal agentschap op om gemeenten met financiële problemen te ondersteunen. Italiaanse steden liepen in tien jaar 25 miljard euro mis aan lokale belastingen en verkeersboetes; slechts 6 miljard euro daarvan is nog inbaar door verlopen termijnen, overleden schuldenaren, lage prioriteit voor kleine vorderingen bij de belastingdienst. 15-18% van de 7.800 Italiaanse gemeenten heeft financiële problemen. Tussen 2011 en 2022 vroegen 300 gemeenten juridisch faillissement aan. Het begrotingstekort bedroeg in 2024 3,4% van het bbp, tegenover 7,2% in 2023. De staatsschuld is 3 biljoen euro, ruim 130% van het bbp. Het agentschap moet wanbetalers opsporen en kan steden meer onderhandelingsruimte geven over achterstallige belastingen. Sommige steden nemen al maatregelen, zoals apps voor betere communicatie en sancties voor bedrijven met schulden boven de 50.000 euro, waaronder intrekking van exploitatievergunningen.
Lidstaten met een hoge staatsschuld, zoals Griekenland (340 miljard euro), Italië en België, krijgen meer tijd om hun schuld te verlagen. Italië en Frankrijk houden zich overigens al jaren niet aan de begrotingsregels. Zowel Frankrijk als België werden geconfronteerd met mogelijke verlagingen van de kredietwaardigheid, als gevolg van escalerende begrotingstekorten en schulden. De Olympische Spelen had een budget van 8,8 miljard euro, maar later bleek dat de inkomsten van de Spelen 7,1 miljard euro bedragen. Dat komt voor Frankrijk dus netto neer op een verliespost van 1,7 miljard. Frankrijk koerst af op een begrotingstekort van 5,4 procent van het bruto binnenlands product (bbp) dit jaar.
Italië presteert onder premier Meloni, die er al zo’n drie jaar zit wel al een stuk beter. De laatste groeicijfers laten dat de economie van Italië in het derde kwartaal gegroeid is, met 0,6 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Maar het land is dan ook de grootste begunstigde in absolute termen van het Europese herstelplan (Next Generation EU / NRRP) en heeft al miljarden euro’s ontvangen, bestemd voor langetermijninvesteringen in digitale transformatie, ecologische transitie en sociale cohesie. Deze fondsen vormen de belangrijkste motor voor investeringen, wat de groei stimuleert. Italië behoudt een sterke basis van kleine en middelgrote ondernemingen (MKB) en een krachtige maakindustrie die het goed doet op de exportmarkt. Het land heeft de laatste jaren een hoog handelsoverschot geboekt, wat de nationale rijkdom versterkt. Hoewel de prestaties de verwachtingen hebben overtroffen, blijft de groei op lange termijn breekbaar en de successen worden overschaduwd door structurele problemen. De productiviteitsgroei stagneert en op de lange termijn heeft Italië nog steeds te maken met een structureel lage economische groei in vergelijking met andere grote EU-landen. De schuld als percentage van het BBP blijft met meer dan 135% de op een na hoogste in de eurozone (na Griekenland). De omvangrijke informele economie en de daarmee gepaard gaande belastingontduiking blijven een groot probleem.
Ursula von der Leyen vroeg in 2023 notabene voormalig ECB-president Mario Draghi om advies vanwege de oplopende financiële problemen in de EU. Draghi adviseerde de EU om jaarlijks honderden miljarden euro extra te investeren. Hij vind dat het Europese economische beleid fundamenteel hervormd moet worden en noemde de situatie een existentiële uitdaging voor het voortbestaan van de EU. Draghi identificeerde drie vroegere pijlers van Europese groei die nu verdwenen of onzeker zijn: een bloeiende internationale handel, goedkope Russische energie en gegarandeerde Amerikaanse defensiesteun. Hij concludeerde dat alle drie fundamenteel herzien moeten worden binnen de EU. De verhoging van de NAVO-bijdrage en de versnelde energietransitie zijn ingezet om onderinvestering tegen te gaan. Dit moet economische stimulering, energieonafhankelijkheid en voortgang richting klimaatdoelen opleveren. Extra investeringen in kunstmatige intelligentie en de wapenindustrie moeten structurele hervormingen ondersteunen op het gebied van innovatie, marktintegratie en geopolitieke strategie.
De EU-ministers van Buitenlandse Zaken stemden in mei 2025 officieel in met de lening van 150 miljard euro die de Europese Commissie wil aangaan voor defensie-investeringen. EU-landen die gezamenlijk defensiematerieel willen produceren of aankopen, kunnen daarvoor sinds 29 mei 2025 bij de Commissie een lening aanvragen. De Europese Unie wil Oekraïne en zichzelf versterken met een defensiepakket van 800 miljard euro. Lidstaten krijgen begrotingsruimte om defensie-uitgaven te verhogen met gemiddeld 1,5%, wat in vier jaar 650 miljard euro oplevert. Deze uitgaven tellen niet mee voor het maximale begrotingstekort van 3% van het BBP. Ook mogen EU-fondsen, zoals het cohesiefonds, hiervoor worden gebruikt. Daarnaast leent de EU 150 miljard euro op de kapitaalmarkten, zonder het woord “eurobonds” te gebruiken. De ECB waarschuwt in haar Financial Stability Report voor een nieuwe schuldencrisis in de Eurozone.
Sinds 7 augustus 2025 onderhandelt Oekraïne met de IMF over een mogelijk nieuw vierjarig financieringsprogramma voor 2026-2029, met een totale externe behoefte van 150-170 miljard dollar Dit omvat niet alleen IMF-leningen, maar ook bilaterale hulp van EU, VS en anderen. Het huidige Extended Fund Facility (EFF)-programma van 15,6 miljard dollar (goedgekeurd in 2023, loopt tot 2027) wordt mogelijk eerst verlengd, voordat een volledig nieuw programma start. Voor 2026 verwacht Oekraïne een begrotingstekort van 18,1 miljard dollar, met een totale externe financieringsbehoefte van 52 miljard dollar, inclusief schuldaflossingen. Hoewel het land niet heeft voldaan aan de geëiste belastinghervormingen leent het IMF nog eens bijna 700 miljoen dollar aan Oekraïne.
Het IMF kondigde eerder dit jaar een lening van ruim 8 miljard dollar aan voor Oekraïne, na eerder al een financiering van bijna 16 miljard. Beide worden in delen vrijgegeven en er zijn voorwaarden aan verbonden. De afgelopen weken onderhandelden het IMF en Kyiv over de manier waarop een deel van het geld toch al zou kunnen worden uitgereikt zonder dat aan alle voorwaarden is voldaan. Daarover is nu een akkoord bereikt. Het Oekraïense parlement slaagde er eerder niet in wetgeving aan te nemen waar de kredietverstrekker om vroeg. Uiteindelijk heeft het IMF ermee ingestemd dat Oekraïne de wetgeving tot juli mag uitstellen. Doordat de oorlog tegen Rusland veel geld opslokt, kijkt Oekraïne tegen een enorm begrotingstekort aan. Het land bekostigt daarom veel sociale uitgaven met buitenlands geld. Het IMF wil dat Oekraïne daar nu ook zelf meer geld voor ophaalt, maar hervormingen daarvoor lopen moeizaam.
Het huidige EFF-programma ging aanvankelijk uit van een externe behoefte van 115-140 miljard dollar (2023-2027), later bijgesteld naar 153-165 miljard dollar door aanhoudende oorlogskosten. Met de geplande 150-170 miljard dollar extra financiering nadert Oekraïne’s totale hulp sinds 2022 (340-360 miljard dollar, het niveau van Griekenlands bailout tijdens de eurocrisis (320 miljard dollar, 2010-2018). Relatief gezien is Oekraïne’s last zwaarder (175% van het BBP vs. circa 120% voor Griekenland), gedreven door oorlog en wederopbouwkosten (500 miljard dollar geschat).
De onderhandelingen hebben uiteindelijk geleid tot een volledig nieuw vierjarig Extended Fund Facility (EFF)-programma ter waarde van 8,1 miljard dollar dat begin 2026 officieel door het IMF-bestuur is goedgekeurd. Inmiddels verschuift de focus van de onderhandelingen al naar de begroting voor 2027, waar nu al een extra tekort van 32,6 miljard dollar bovenop de basislijn wordt verwacht.
Het opgerichte SURE fonds van de EU gaf 100 miljard aan leningen aan de zuidelijke lidstaten. 27,4 miljard hiervan ging naar ondersteuning voor werktijdverkorting in Italië. Spanje kreeg 21,3 miljard, Polen 11,2 miljard, België 7,8 miljard, Roemenië 4 miljard, Griekenland 2,7 miljard, Tsjechië 2 miljard, Slovenië 1,1 miljard, Kroatië 1 miljard, Slowakije 631 miljoen, Litouwen 602 miljoen, Bulgarije 511 miljoen, Cyprus 479 miljoen euro, Malta 244 miljoen en Letland 192 miljoen euro. Nederland maakte geen gebruik van de goedkope lening. Sinds de Russische invasie in februari 2022 heeft Oekraïne in totaal al ongeveer 436 miljard euro aan hulp ontvangen uit het buitenland. De Verenigde Staten leverden daarvan het grootste aandeel met meer dan 220 miljard euro. De Europese Unie en haar lidstaten kwamen gezamenlijk tot circa 148 miljard euro, terwijl ook landen als het Verenigd Koninkrijk, Canada en Japan aanzienlijke bijdragen leverden. De steun omvat militaire leveringen, financiële middelen voor de overheidsbegroting en humanitaire hulp.
Tien landen, zoals België, Frankrijk en Italië, overschrijden de 3%-tekortgrens. Het gemiddelde tekort in de Eurozone steeg van 3,6% naar 4,1%, in de EU van 3,5% naar 4%. De Europese Commissie wil zeven landen onder financieel toezicht plaatsen. In Frankrijk viel begin december 2024 de regering-Barnier na een motie van wantrouwen, vanwege een begrotingstekort van 5,5% (150 miljard euro) in 2023. Barnier’s plan voor 60 miljard euro aan bezuinigingen en belastingverhogingen mislukte. Frankrijk, nu zonder volwaardige regering, wil 11,5 miljard euro ophalen met staatsobligaties, waaronder 2,5 miljard inflatie gebonden. De staatsschuld is 3.000 miljard euro (112% BBP). De Franse regering wil 44 miljard euro bezuinigen door de uitgaven te bevriezen, twee feestdagen te schrappen en de rijkeren extra belasten. Die 44 miljard is slechts een druppel op de gloeiende plaat als het land aan de Europese begrotingsregels wil voldoen. Dan moet er structureel 70 miljard worden bezuinigd.
Nog geen maand na zijn aantreden stapte ook de nieuwe premier Sébastien Lecornu alweer op. Voor president Emmanuel Macron was dit een zware tegenvaller. Nog geen maand geleden had hij Lecornu als premier aangesteld, nadat François Bayrou door het parlement was weggestuurd. Bayrou moest aftreden vanwege zijn plannen voor ingrijpende financiële hervormingen, die noch de linker- noch de rechtervleugel van het parlement wilden steunen. Frankrijk staat voor de uitdaging om fors te bezuinigen, onder meer via belastingverhogingen. De politieke partijen tonen hier echter weinig interesse in en pleiten juist voor een verlaging van de pensioengerechtigde leeftijd, wat de overheidsuitgaven alleen maar verder zou verhogen.
De Franse minister van Onderwijs heeft 8 oktober 2026 als reactie op de aanhoudende felle protesten in Frankrijk een noodplan aangekondigd. Op korte termijn wil hij meer dan 3000 extra leerkrachten inzetten. De docenten moeten volgens minister Geffray gaan werken op de 514 scholen waarbij het lerarentekort het grootst is. Volgens de minister kunnen de meesten al voor volgende week dinsdag aan de slag. Daarnaast wordt er geld wordt vrijgemaakt om na de herfstvakantie, die in Frankrijk van 17 oktober tot 2 november duurt, tijdelijk personeel in te huren.
Omdat de kas van de EU leeg is worden nu de rente en winsten uit bevroren Russische tegoeden gebruikt om Oekraïne te steunen. Het Europees Parlement ging akkoord om van de rente 35 miljard euro aan Oekraïne uit te lenen. Oekraïne mag zelf bepalen waaraan het geld wordt besteed. De steun in het Europees Parlement is breed. Europarlementariërs van de centrumrechtse EVP, de sociaaldemocraten, de liberale Renew, de Groenen en de rechts-conservatieve ECR waren voor het snel beschikbaar stellen van de miljarden. Als reactie heeft de Moskouse Beurs 13 juni de handel in dollars en euro’s tot nader order opgeschort. Aan de tegoeden, die geparkeerd staan bij Euroclear durfde de EU nog niet te komen na dreigementen van Rusland dat zij dan ook financiële maatregelen zullen nemen.
De lidstaten moeten in totaal 210 miljard euro bijeenleggen voor de garantstelling aan geblokkeerde Russische tegoeden. Duitsland zou zich voor een kwart voor zijn rekening moeten nemen, Frankrijk 34 miljard, Italië 25 miljard euro en Nederland 7,2 miljard euro. Het gaat in totaal om zo’n 185 miljard euro + nog eens 25 miljard aan tegoeden die bij private banken in landen als Luxemburg en Frankrijk die 18 miljard euro aan Russische staatsactiva vasthoud bij commerciële banken. Frankrijk heeft de details over deze tegoeden van de buitenwereld afgeschermd” want banken kunnen niet verplicht worden om bekend te maken wie hun klanten zijn. Parijs weigert al twee jaar de namen van betrokken banken vrij te geven, tot ergernis van EU-partners. Ook in België staat naast Euroclear 7 miljard vast bij banken.
115 miljard euro zou over een periode van vijf jaar naar de Oekraïense defensie-industrie vloeien. 95 miljard euro wordt voorzien voor de Oekraïense staatskas en voor de terugbetaling van een lening van de G7-landen. Kiev zou de herstellening moeten terugbetalen met de inkomsten van Russische herstelbetalingen voor de aangerichte oorlogsschade. Voor Oekraïne is dit geld van levensbelang want zonder deze injectie stevent het land medio 2026 af op een financieel bankroet.
De Russische centrale bank (CBR) heeft 12 december een rechtszaak aangespannen tegen Euroclear Brussel bij een handelsrechtbank in Moskou. De CBR beschuldigt een van Europa’s grootste effectenbewaarinstellingen ervan de bank onrechtmatig de toegang tot haar eigen bevroren tegoeden en effecten te hebben ontzegd.
De rechtszaak komt op een moment dat de EU op weg is naar de goedkeuring van een plan om in 2026-2027 geld in te zamelen voor Kiev door gebruik te maken van de inkomsten uit de 210 miljard euro (232 miljard dollar) aan bevroren activa van de Centrale Bank van Kiev binnen de EU.
De EU-ambassadeurs kwamen overeen om de fondsen bevroren te houden zonder dat unanieme verlenging elke zes maanden nodig is. Dit om te voorkomen dat Ruslandgezinde landen als Slowakije toekomstige stemmingen met een veto blokkeert. De EU-ministers van Financiën moeten de maatregel, die een eventuele vrijgave van de fondsen feitelijk koppelt aan het einde van de Russische invasie van Oekraïne, vrijdag formeel goedkeuren. Naar verwachting zullen de EU-leiders tijdens hun top op 18 december zowel de bevriezing van Russische tegoeden als de leningstructuur aan Oekraïne bespreken.
Het in België gevestigde Euroclear beheert momenteel het grootste deel van de bevroren staatsobligaties van Rusland in Europa, namelijk 185 miljard euro (217 miljard dollar), die zijn geïmmobiliseerd als gevolg van EU-sancties. “De acties van Euroclear hebben de Russische Centrale Bank schade berokkend doordat deze werd belemmerd in het beheer van de fondsen en effecten die haar toebehoren”, aldus de Centrale Bank van Rusland (CBR) in een verklaring waarin de rechtszaak werd aangekondigd, waarin een schadevergoeding wordt geëist.
In een aparte verklaring die werd uitgegeven, waarschuwde de CBR dat zij elke poging van de Europese Unie om bevroren Russische tegoeden te gebruiken voor de financiering van leningen aan Oekraïne “ondubbelzinnig” zou aanvechten bij Russische rechtbanken, buitenlandse jurisdicties en internationale tribunalen. “De Russische centrale bank behoudt zich het recht voor om, zonder verdere kennisgeving, alle beschikbare juridische en andere mechanismen in te zetten ter bescherming van haar belangen indien de Europese Unie deze voorgestelde initiatieven blijft bevorderen of implementeren,” aldus de verklaring.
De Europese Commissie wil al vanaf 18 december 2025 een definitief besluit nemen om Oekraïne 90 miljard euro van de opbrengsten van in beslag genomen Russische tegoeden geven. De EU kan Oekraïne niet langer zelf financieren. Oekraïne komt volgens het IMF de komende twee jaar 135 miljard euro tekort. Tweederde van dit tekort (90 miljard euro) moet hiervan betaald worden. De overige 45 miljard moeten de deelstaten volgens Commissievoorzitter Von der Leyen dan zelf nog ophoesten. De Commissie wil het geld via een “leenconstructie” aan Oekraïne te geven, waarbij het land het alleen terug zou hoeven te betalen als Rusland na de oorlog de schade van de oorlog aan Oekraïne terugbetaalt. EU-landen staan dan garant voor de risico’s.
Oekraïne heeft het geld in het tweede kwartaal van 2026 al nodig dus de tijd dringt. De Commissie oppert deze optie al langer maar België verzet zich uit alle macht. Het grootste deel van die tegoeden staat geparkeerd in Brussel, bij de financiële instelling Euroclear. De leiders van de 27 EU-landen moeten het wel eerst eens worden, waarvoor een ruime meerderheid nodig is en volgens België staan zij niet alleen in de weigering. Premier Bart de Wever vreest op te moeten draaien voor de kosten wanneer Rusland naar de rechter stapt omdat het zijn geld terug wil. Bart de Wever stelt dat het voorstel fundamenteel verkeerd is en is ook bang om internationale verdragen te schenden waarmee het vertrouwen in de euro zal worden aangetast.
Ook de Belgische minister van Buitenlandse Zaken Prevót vindt het voorstel van de Commissie niet bevredigend. “We hebben een frustrerend gevoel niet te worden gehoord.” stelt hij. Afgelopen weken probeerden ambtenaren van de Europese Commissie de Belgen over te halen met de belofte dat EU-landen de risico’s eerlijk zullen delen. Commissievoorzitter Von der Leyen blijft volharden: “We hebben heel goed naar de Belgische zorgen geluisterd en hebben in dit voorstel veiligheidsgaranties ingebouwd om de lidstaten te beschermen en de risico’s zo klein mogelijk te maken.” Als alternatief legt zij ook een ander plan op tafel, namelijk gezamenlijk lenen, waarbij geld uit de EU-begroting dient als garantie.
Maar ook daarvoor is steun van alle EU-landen nodig. Nederland en Duitsland zijn echter traditioneel geen voorstander van gezamenlijke leningen en ook Slowakije zal met beide opties niet akkoord gaan. Het Kremlin waarschuwde dat Rusland elke persoon of elk land dat zijn geld steelt zal vervolgen en dreigt dat de diefstal van Russische activa ernstige gevolgen zal hebben voor Europese deposito’s en investeringen. Mocht de Europese Unie Russische activa in beslag nemen, dan zou Moskou met symmetrische maatregelen reageren.
Het confisqueren van staatsactiva zal andere landen, met name China, Arabische staten en andere grote investeerders, afschrikken om hun reserves nog langer bij Europese financiële instellingen (zoals banken of clearinghuizen) aan te houden. Dit kan leiden tot een massale kapitaalvlucht uit de euro en uit Europa, omdat beleggers hun geld liever stallen in landen waarvan ze verwachten dat de overheid hun kapitaal niet zomaar in beslag zal nemen. Dit zou de internationale rol van de euro ernstig kunnen schaden.
Daarom werd uiteindelijk gekozen voor Eurobonds (gezamenlijke EU-schulden) het laatste redmiddel voor financiering. De renteopbrengsten van de bevroren 300 miljard euro zijn simpelweg onvoldoende om zowel de steun aan Oekraïne als de stijgende Europese defensiekosten te dekken. Ondanks 14 jaar lang fel verzet van Nederland en Duitsland tegen Eurobonds verschuift de discussie daarover nu naar een financiële afgrond die zijn weerga niet kent. Deze top zal een cruciaal kantelpunt markeren van het toekomstig Europese financiële beleid. Dick Schoof heeft voor Nederland gekozen om er vol in te gaan uit angst voor een oorlog. Hongarije, Slowakije en Tsjechië gaven dan ook niet thuis en hebben bij de Europese top een opt-out bedongen.
De 300 miljard euro aan Russische activa blijft bevroren bij Euroclear. De EU heeft afgesproken dat dit geld pas wordt vrijgegeven als Rusland na de oorlog akkoord gaat met officiële herstelbetalingen aan Oekraïne. Mocht dat gebeuren, dan wordt dat geld gebruikt om de nu afgesloten Europese lening af te lossen.
Olivier Huby, een adviseur van Euroclear heeft 155 keer heen en weer gereisd tussen Rusland en Europa en zou bovendien dreigementen hebben geuit aan het adres van toplieden binnen het bedrijf. De Franse bankier met toegang tot hoge managers binnen Euroclear zou er een dubbele agenda op na houden en lijkt nauwe banden met Rusland te onderhouden. Daarnaast zou hij betrokken zijn geweest bij bedreigingen aan het adres van de Euroclear-top. CEO Valérie Urbain kreeg in 2024 beveiliging nadat er sprake was van “Russische inmenging in haar privéleven”. Dat gebeurde kort nadat Huby haar had voorgesteld om kennis te maken met “twee vrienden” die wilden praten over de destijds al bevroren Russische tegoeden. De twee bleken Russische inlichtingenofficieren te zijn, waarop de ontmoeting werd geannuleerd. Euroclear benadrukt tegenover Vlaamse media dat Huby geen formele management- of adviesfunctie binnen de groep heeft en ook geen toegang heeft gehad tot gevoelige informatie. Hij is lid van de Franse en Russische Geographic Society, evenals van de Royal Geographical Society. Hij draagt ook actief bij aan de organisatie van culturele evenementen, met name voor klassieke muziek en ballet, en aan de sponsoring van jonge artiesten in Europa en Rusland.
Volgens de laatste rapporten bedroeg de nationale staatsschuld van Brazilië in juli 2024 1.558,7 miljard dollar. Het nominale BBP van het land bedroeg in maart 2023 491 miljard dollar. Ook in China gaat het slecht. De continu stijgende staatsschuld van China bedraagt ongeveer 13,9 biljoen euro. De staalproductie in China is in augustus met meer dan 10 procent gedaald ten opzichte van een jaar eerder, omdat de sector ook daar te kampen heeft met lage prijzen en een flinke afname in de vraag. Dit is het laagste productieniveau voor augustus sinds 2017. De groei van de industriële productie daalde daar naar het laagste niveau in vijf maanden. En de huizenprijzen gingen in negen jaar niet zo snel omlaag als in de afgelopen maand. China neemt maatregelen en verhoogt de pensioenleeftijd voor mannen in stapjes naar 63 jaar en voor vrouwen naar 58 jaar. De externe schuld van de Russische Federatie per 30 september 2024 bedroeg zo’n 306 miljard dollar.
De Europese Commissie wil de komende zeven jaar bijna 2.000 miljard euro uitgeven. Dat is ongeveer 60 procent meer dan in de huidige begroting. Dat is een serieuze stijging ten opzichte van de huidige begroting. De Europese begroting wordt voor 60 procent gefinancierd door de afzonderlijke bijdragen van de lidstaten. Jaarlijks dragen de landen ongeveer 1,1 procent van het bbp af aan Brussel, is de berekening. Hoe rijker een land is, des te hoger de afdracht aan Brussel. De overige 40 procent komt uit de eigen middelen van de EU. Daar vallen onder andere de btw-opbrengsten en invoerheffingen onder, die rechtstreeks naar de Europese staatskas gaan. Er komt een elektrische afvalbelasting bij en mogelijk ook een belasting op tabak.’ De meest ambitieuze belasting die de commissie wil invoeren is een minimumbelasting voor multinationals. De Europese Rekenkamer (ERK) dat het foutenpercentage in EU-uitgaven 3,6% is en dat er nog steeds te veel onregelmatigheden zijn. Vooral bij het cohesiebeleid en de herstel- en veerkrachtfaciliteit (RRF) worden fouten vastgesteld, zoals niet-subsidiabele kosten en overtredingen van aanbestedingsregels. De ERK geeft voor het zesde jaar op rij een afkeurend oordeel over de EU-uitgaven en benadrukt structurele tekortkomingen in toezicht en verantwoording. Ook waarschuwt ze voor de snelle groei van de EU-schuldenlast door leningen binnen het NextGenerationEU-herstelpakket, die tegen 2027 kunnen oplopen tot meer dan 900 miljard euro. Volgens de Rekenkamer moeten EU-beleidsmakers meer aandacht besteden aan prestatiemeting, transparantie en de duurzaamheid van toekomstige begrotingen (vanaf 2028), om financiële risico’s en fouten beter te beheersen.
Een groot deel van het EU-budget ging tot nu toe naar landbouw en het verkleinen van economische verschillen tussen regio’s. Het aandeel voor landbouw en cohesie zal dalen van ongeveer 70 naar 45 procent en worden ingewisseld voor innovatie en veiligheid die stijgen van zo’n 17 naar 30 procent. Nederland en de andere vijf landen vinden die verschuiving niet genoeg. De landen willen honderden miljarden euro’s van het begrotingsvoorstel schrappen. Ook willen ze het geld anders verdelen, met meer nadruk op onder meer defensie, concurrentiekracht en innovatie. Europa loopt op onderdelen achter op de Verenigde Staten, onder meer door een lagere productiviteitsgroei en hogere energiekosten. “Gezamenlijke Europese investeringen kunnen meer opleveren dan wanneer ieder land afzonderlijk hetzelfde gaat ontwikkelen. Het gaat er niet alleen om hoeveel geld beschikbaar is, maar ook hoe efficiënt het wordt ingezet. Europese landen kunnen efficiënter investeren door gezamenlijk militair materieel in te kopen.
Vertrouwen verloren
In Duitsland en Italië nemen de zorgen toe over de veiligheid van de goudvoorraden die zijn opgeslagen in New York, vooral sinds de terugkeer van Donald Trump naar het Witte Huis. Beleidsmakers in Duitsland en Italië worden door de Taxpayers Association of Europe (TAE) opgeroepen hun goudreserves niet langer bij de Federal Reserve in New York te bewaren vanwege de herhaalde aanvallen van Trump op de Amerikaanse centrale bank en toenemende geopolitieke spanningen. Het goud ligt in kluizen van de Federal Reserve Bank of New York en Trump heeft de Amerikaanse centrale bank geregeld fel aangevallen, wat in Duitsland vragen oproept over de onafhankelijkheid van de Fed en de veiligheid van het goud.