Wereldnieuws Deel 1
De rubriek Wereldnieuws bestaat nu uit 7 delen waarvan dit het 1e deel is. Ga hier naar: deel 2, deel 3, deel 4, deel 5, deel 6, deel 7
De nieuwe wereldorde
De Europese Commissie presenteerde 27 mei 2026 een ‘soevereiniteitspakket voor technologie’ om de afhankelijkheid van Amerikaanse Tech bedrijven te verminderen. Door middel van regelgeving zou het gebruik van Amerikaanse cloudplatforms en Big Tech voor de verwerking van gevoelige overheidsgegevens van EU-landen aan banden moeten worden gelegd. In het pakket moeten sectoren gedefinieerd worden die uitsluitend op Europese cloudcapaciteit gehost mogen worden. Het pakket gaat ook in op de Cloud and AI Development Act (CADA) en de Chips Act 2.0. Het pakket moet onder meer toegang tot de markt ondersteunen voor een Europese groep aanbieders van Cloud- en AI-diensten, zoals XM Cyber.
Peter Thiel, Elon Musk en David Sacks, ook wel de PayPal maffia genoemd, hebben een diepe afkeer van de traditionele overheid en bureaucratie. Hun filosofie is simpel: de overheid moet zo kaal mogelijk worden gestript, zodat grote Tech-bedrijven maximale winst kunnen maken en ongehinderd kunnen innoveren. Donald Trump snapt zelf de diepe technische details van SI, Kwantum-computing of cryptovaluta totaal niet en leunt volledig op de adviseurs die Peter Thiel en David Sacks naar voren hebben geschoven. Trump voert de plannen uit, maar de wetten en het beleid worden letterlijk geschreven door de vertrouwelingen van Thiel en Musk. Trump is echter extreem onvoorspelbaar en doet alleen wat hem gevraagd wordt zolang het hém uitkomt en hij er zelf wijzer of rijker van wordt. Zolang de Tech-miljardairs hem steun, geld en media-aandacht geven, geeft hij hen de wetten die ze willen.
Trump ontzegde half september 2026 CNN, MSNOW en Politico per direct de toegang tot het Witte Huis omdat ze nepnieuws over hem zouden verspreiden. De perspassen van tientallen medewerkers van de drie media werden meteen ingetrokken. De drie spanden daarop succesvol een rechtszaak aan. Volgens de rechter waren niet de juiste procedures gevolgd en zijn vermoedelijk grondwettelijke rechten geschonden omdat partijen geen mogelijkheid hadden gekregen om tegen het intrekken in beroep te gaan. De journalisten kregen hun toegangspassen weer terug. Vorig jaar werd Associated Press (AP) ook al geweerd uit delen van het Witte Huis en mochten AP journalisten niet meer meevliegen met het presidentiële vliegtuig Air Force One. De overige grote tv-netwerken besloten uit solidariteit de officiële activiteiten van de president niet langer te filmen. De reis van Trump naar de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties werd hierdoor bij geen enkele grote Amerikaanse tv-zender in beeld gebracht.
De Europese en ook de Nederlandse inlichtingendiensten werken voor alle dataverwerking met Palantir, een organisatie waaraan de broncodes en algoritmen uit handen zijn gegeven. De diepe verankering van Palantir in de Mossad roept vragen op over de transparantie, de integriteit en de beheersbaarheid van Staatsgeheimen. Palantir is inmiddels de backbone van de Amerikaanse en Europese inlichtingendiensten.De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) krijgt een onmogelijke taak om toezicht te houden op de algoritmen die door drie verschillende buitenlandse entiteiten zijn vormgegeven en die continu autonoom muteren.
Het gebruik van Palantir is feitelijk fundamenteel in strijd met de Nederlandse Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, omdat de controle op de machtsuitoefening (het toezicht) feitelijk onmogelijk wordt gemaakt door de SI technologie. Het gebruik van Palantir door de Mossad voor omstreden operaties (zoals predictive policing in bezette gebieden en de ontwikkeling van “New Gaza“) en de indoctrinatie en overheersing van Iran en Oekraïne maakt het bedrijf oppermachtig.
De “Board of Peace” (BOP), waarvan Donald Trump de voorzitter is, opereert buiten de traditionele kaders van de VN of de EU is door de VN-resolutie 2803 in november 2025 aangenomen ten behoeve van de wederopbouw van Gaza (New Gaza), maar vaart zonder Europa inmiddels haar eigen handvest. Gaza is sinds de oprichting van de BOP een soort oefendoelwit van Israëlische militairen. Volgens het Gazaanse ministerie van Volksgezondheid zijn sindsdien 910 Gazanen om het leven gekomen. De Israëlische premier Netanyahu heeft het leger opdracht gegeven om 70 procent van de Gazastrook in te nemen en bouwt heimelijk een lange aarden wal. Israël schendt al tijden het staakt-het-vuren dat sinds oktober 2025 van kracht is en bezet inmiddels al meer dan de helft van de Gazastrook en de afgelopen maanden heeft het leger de grens steeds meer opgeschoven. “Inmiddels zitten we op zo’n 60 procent”, zei Netanyahu. “Mijn opdracht is om verder te gaan. Stap voor stap. We zullen alles aanpakken wat overblijft.”
TWG Global, van miljardair Mark Walter, stelde in 2025 Thomas Tull aan. Binnen TWG Global speelt Tull een actieve rol in het vormgeven van de investeringsstrategie, met een duidelijke focus op innovatieve en snelgroeiende sectoren zoals AI en biotech. Thomas Tull heeft sterke banden met de Amerikaanse defensiesector (onder andere via Shield AI) en slaat een brug naar de militaire en inlichtingentoepassingen via zijn U.S. Innovative Technology (USIT) fund (beheerd met Guggenheim Partners) iShield AI. Tull is een belangrijke investeerder in dit bedrijf, dat de ’s werelds beste SI-piloot bouwt voor autonome gevechtsvliegtuigen en drones. Deze technologie wordt al ingezet door zowel de Amerikaanse als de Israëlische strijdkrachten. Samen met Palmer Luckey investeert Tull in autonome grens- en defensiesystemen die SI gebruiken voor directe ’targeting’ en surveillance . Ook investeert Tull samen met Vanguard, BlackRock, Blackstone, en State Street miljarden in de defensie-industrie.
De integratie met xAI is de laatste stap om een wereldwijd, ondoordringbaar inlichtingenmonopolie te creëren. Wanneer je de nauwe banden tussen Schwarz, Palantir, de Mossad (en de bredere Israëlische defensiesector) en de VS meeweegt, krijgt de integratie van xAI een nog kritiekere dimensie. Deze giftige combinatie creëert een geopolitiek krachtenveld waarbij Europa en Nederland afnemer zijn van een gesloten technologisch ecosysteem. Dit brengt grote risico’s met zich mee, omdat het toezicht op dergelijke systemen juridisch onhoudbaar is, onder meer vanwege het gebrek aan inzicht in de broncodes en de mogelijkheid tot misbruik achter de schermen. Palantir’s oprichting werd gefinancierd door de CIA via In-Q-Tel en het bedrijf valt onder de Amerikaanse Foreign Intelligence Surveillance Act (FISA). Dit betekent dat gegevens van niet-Amerikaanse burgers mogelijk gedeeld worden met de Amerikaanse inlichtingendiensten. Palantir’s software zou ook gebruikt zijn bij de toeslagenaffaire, waarbij algoritmes werden ingezet om fraude te detecteren, wat leidde tot onterechte beschuldigingen van burgers. De vergelijking wordt gemaakt vanwege Palantir’s vermogen om datagestuurde profilering toe te passen, wat overeenkomt met de gebruikte methoden in de toeslagenaffaire.
Europa en Nederland zitten nu in de kwetsbare positie dat ze voor de nationale veiligheid afhankelijk zijn van software die is ontworpen om de belangen van een andere mogendheid als eerste te dienen. Deze afhankelijkheid maakt democratische verantwoording onmogelijk. Immers, als de minister niet kan uitleggen hoe een besluit door sI is genomen (omdat de broncode geheim is voor de BoP), kan de Tweede Kamer haar controlerende taak niet uitvoeren.
Dick Schoof heeft destijds, heel naïef, in zijn functie van Directeur-Generaal van de AIVD overduidelijk het paard van Troje binnengehaald. De werkelijke machtsverschuiving vindt nu plaats in de achterkamers van SI industrie. Peter Thiel en Alex Karp hebben een positie verworven die de traditionele politiek overstijgt. Door de integratie van hun AI en SI gedreven softwareplatformen in de vitale organen van staten wereldwijd, is Palantir uitgegroeid tot de onzichtbare architect van een nieuwe, technocratische wereldorde. Of het nu gaat om de strijd tegen terrorisme na 9/11, de financiële crisis, of de COVID-19-pandemie bij de Britse NHS, het bedrijf biedt snelle, schijnbaar belangeloze technologische oplossingen. Eenmaal binnen nestelt de software (Foundry en Gotham) zich in de infrastructuur. Overheden die eenmaal hun defensie, zorg en financiële toezicht op Palantir-systemen laten draaien, kunnen niet meer terug. De nauwe banden tussen Peter Mandelson, Nicole Junkermann, Peter Thiel, Eric Schmidt, Donald Trump en grote investeerders als Apollo (Leon Black), zijn hiermee verworden tot een deepstate schaduwkabinet. Palantir’s systemen sturen nu direct acties aan op het slagveld in Oekraïne, Iran en Israël. Hun SI bestuurt vrijwel autonoom niet alleen de data maar ook het heden en onze toekomst.
Via de jaarlijkse Schwarz Impulse conferentie in Brussel wordt EU beleid beïnvloed en gestuurd. De groep is officieel verbonden met het World Economic Forum (WEF) en de zussen Maxwell. Topmannen Dieter Schwarz, Gerd Chrzanowski (CEO Lidl) en Thomas Vilinger leiden de Schwarz Group, dat van oorsprong een retailconcern is en dat nu behoort tot een van de grootste bedrijven van Europa. Het familiebedrijf is vooral bekend van supermarktketens Lidl en Kaufland en realiseert jaarlijks een omzet van honderden miljarden euro’s. In de afgelopen jaren heeft het concern zijn interne IT-activiteiten, die zijn ontwikkeld voor logistiek en retail, uitgebouwd met commerciële digitale AI diensten. Onder de naam Schwarz Digits biedt het cloud- en dataservices aan, met STACKIT als centraal platform. Deze Schwarz Group verwierf ook een opdracht ter waarde van circa 180 miljoen euro voor Cloud leveringen aan EU-instellingen en agentschappen. En binnen de Nederlandse overheid wint het platform eveneens terrein. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid sloot samen met Schwarz Digits een raamovereenkomst binnen het programma Strategisch Leveranciersmanagement Rijk. Daarmee is de STACKIT Public Cloud beschikbaar gekomen voor gebruik door overheidsinstanties. Uit een Data Protection Impact Assessment blijkt dat STACKIT voldoet aan de eisen van de Algemene Verordening Gegevensbescherming. Het platform richt zich op opslag en verwerking van data binnen de Europese Unie, met als doel blootstelling aan buitenlandse wetgeving te beperken. Overheidsorganisaties kunnen de diensten van STACKIT rechtstreeks afnemen of via bestaande IT-dienstverleners.
De Nederlandsche Bank (DNB) startte in april 2026 met de migratie van grote delen van haar Cloud omgeving naar dochterbedrijf Schwarz Digits, waar cloudplatform STACKIT en cybersecurityspecialist XM Cyber onder vallen. Met de overstap denkt DNB te kiezen voor een Europees alternatief van Amerikaanse hyperscalers zoals Microsoft en Amazon. Die keuze past binnen een bredere ontwikkeling waarbij Europese overheden en financiële instellingen hun afhankelijkheid van niet-Europese technologie proberen te verkleinen. Daarbij spelen zorgen over wetgeving zoals de US Cloud Act een rol, omdat die onder bepaalde omstandigheden toegang tot data kan afdwingen. XM Cyber werd echter, net als Palantir opgericht door voormalig Mossad-directeur Tamir Pardo. Het platform analyseert continu kwetsbaarheden en simuleert aanvalsscenario’s om risico’s vroegtijdig zichtbaar te maken. Deze aanpak sluit aan bij strengere Europese regelgeving, waaronder de Digital Operational Resilience Act, die financiële instellingen verplicht hun digitale weerbaarheid te versterken en IT-risico’s beter te spreiden.
De groeiende aanwezigheid van XM Cyber en Palantir leidt binnen de Europese infrastructuur ongemerkt tot strategische afhankelijkheden en geven hen onbeperkte macht en inzicht binnen de EU. Het family office-fonds van Dieter Schwarz is betrokken bij belangrijke Israëlische technologieën en investeert via Zukunftsfonds Heilbronn (ZFHN) tientallen miljoenen in Israëlische technologie.
ZFHN, opgericht door CEO Thomas Vilinger (52), is een fonds dat investeert in technologische ondernemingen en is actief sinds 2006. Vilinger werkte voorheen in de durfkapitaalsector in Silicon Valley en ontmoette daar Schwarz. In tegenstelling tot gewone durfkapitaalfondsen kent ZFHN geen bindende tijdsbeperkingen of verplichtingen jegens investeerders, omdat het wordt beheerd door één family office dat het vermogen van één investeerder beheert. Vilinger is geboren in Zuid-Afrika en zijn ouders hadden daar veel Joodse vrienden waardoor hij een band kreeg met Israël. Vilinger bezoekt Israël dan ook twee keer per jaar voor overleg.
De overname van Solvinity die cruciale overheidsdiensten levert aan onder meer het ministerie van Justitie en Veiligheid werd behoorlijk zorgelijk voor de Nederlandse Overheid. Solvinity beheert de complete basisinfrastructuur voor overheidsdiensten en levert ook clouddiensten aan het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV), waaronder beveiligde netwerken. De overname baarde de Overheid ernstige zorgen vanwege mogelijke impact op data-soevereiniteit en compliance. Nederland heeft dan niet alleen de software, maar ook de hosting en data-opslag uitbesteed aan ditzelfde blok. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) verleende goedkeuring aan de overname van Solvinity door Kyndryl omdat de overname niet zou leiden tot concurrentieproblemen op de markt voor IT-infrastructuur- en beheerdiensten. Zorgen over digitale autonomie, dataveiligheid of geopolitieke risico’s vallen buiten de scope van het mededingingsrechtelijk toetsingskader van de ACM en maken daarom geen onderdeel uit van dit besluit. Solvinity is onder meer verantwoordelijk voor de technische infrastructuur waarop DigiD draait, de digitale identificatiedienst die door miljoenen Nederlanders wordt gebruikt om in te loggen bij de Belastingdienst, gemeenten en andere overheidsinstanties. Het onafhankelijke Bureau Toetsing Investeringen (BTI) voerde een separate beoordeling uit naar mogelijke risico’s voor de nationale veiligheid en de toegankelijkheid en betrouwbaarheid van cruciale systemen. De toetsing richtte zich specifiek op aspecten als geopolitieke afhankelijkheid en de reikwijdte van buitenlandse wetgeving, waaronder de Amerikaanse Cloud Act. De uitkomst van het BTI-onderzoek waren duidelijk en op basis hiervan heeft de overheid besloten om de deal toch maar af te blazen.
Onder leiding van Ursula von der Leyen is de Europese Unie beland in een ongekende staat van onbestuurbaarheid. Wat ooit werd gepresenteerd als een project van samenwerking, handel en stabiliteit, ontwikkelt zich steeds meer tot een internationaal globalistisch machtsblok met onderlinge strijd over de macht.
President Donald Trump heeft onverwacht een grootschalige dieseldeal gesloten met de Russische president Vladimir Poetin. Rusland gaat de VS per direct 300.000 ton (circa 355 miljoen liter) diesel leveren en later volgen er nog extra leveringen tot zo’n 1,8 miljoen ton. Deze stap een nieuwe escalatie met de EU. De deal gaat lijnrecht in tegen een strenge sanctiewet die Trump zelf nog in september 2026 ondertekende. Trump is duidelijk onder druk tot deze deal gekomen vanwege de oplopende brandstofprijzen zo vlak voor de midterms.
Dat betekent niet automatisch dat Trump de wet overtreedt die hij zelf ondertekende, want een wettelijke sanctie kan uitzonderingen toestaan of ruimte bieden voor een tijdelijke vergunning, wat ook bij de EU geen ongebruikte methode is. De Amerikaanse waiver geeft Trump nu de facto een vrijbrief met een beperkte legitieme status, wat het Europese handhavingsbeleid zwaar ondermijnt. De uitzondering tast de geloofwaardigheid en effectiviteit van het sanctiebeleid aan.
Nog geen week geleden zette Trump felle druk op de EU om hun eigen strategische noodvoorraden vrij te geven om de markt te ontlasten. Dat de VS nu, ondanks het opvolgen van zijn “orders” achter de rug van de EU een deal sluit met Rusland, is fnuikend richting de EU die zich de afgelopen jaren keihard heeft ingezet op het handhaven van sancties tegen de Russische schaduwvloot. De timing is bizar want Trump sloot de deal op exact hetzelfde moment dat delegaties uit de VS, Oekraïne en Europa in Miami bijeen waren voor intensief diplomatiek overleg om een gezamenlijk wintervredesvoorstel voor te bereiden en waarbij deze transactie hoogstwaarschijnlijk niet werd afgestemd.
Deze nieuwe escalatie tast de betrouwbaarheid en de geloofwaardigheid van de VS bij de Europese en Oekraïense diplomaten fundamenteel aan. Waar het begon met de 5% NAVO-norm kwamen er meer scheuren in de verstandhouding door wederzijdse aanvallen, zoals de Cloud and AI Development Act, de Chips Act 2.0, de hoge boetes van de EU aan de Big Tech bedrijven, het door Trump verbreken van internationale verdragen, de constante dreiging om met NAVO te breken en de inconsistente steun aan Oekraïne.
Tot slot is er de meest recente boycot en sancties van Trump tegen de medewerkers van het Internationaal Strafhof, vanwege het arrestatiebevel van Netanyahu en een lopend Strafhof onderzoek naar Amerikaanse militairen in Afghanistan. Door medewerkers van het Strafhof weg te zetten als “hele slechte mensen” en landen op te roepen zich terug te trekken, hoopt hij een einde te maken aan het strafhof. Als het aan Trump ligt zal het personeel van het strafhof geen gebruik meer mogen maken van Amerikaanse software die nodig is voor bijvoorbeeld mailen en banktransacties, wat de facto neerkomt op een digitale en financiële blokkade. Marco Rubio, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, had eerder al aangekondigd het Strafhof ‘steen voor steen af te zullen breken’. Ook zette Trump NAVO-bondgenoten onder druk om zich terug te trekken uit het hof. Ook deze escalatie zet de verhoudingen opnieuw op scherp. Toch is het naïef om te doen alsof de breuk uitsluitend door Washington wordt veroorzaakt omdat de EU zelf evenmin 100% consistent of effectief blijkt bij het dichttimmeren van sanctie-lekken, het aanpakken van de schaduwvloot of het voorkomen van Chinese en Indiase omwegen.
Met de invoering van de Digital Services Act (DSA) denkt de Europese Commissie directe controle te hebben gekregen over de negentien grootste onlineplatforms en zoekmachines ter wereld. Volgens Washington probeert Brussel hiermee echter Amerikaanse technologiebedrijven te dwingen politieke uitingen te controleren en zelfs Amerikaanse standpunten te bestraffen. Dat conflict is recent geëscaleerd toen de regering-Trump visumsancties oplegde aan voormalig EU-commissaris Thierry Breton en vier andere Europeanen, waaronder activisten en medewerkers van non-profitorganisaties die zich bezighouden met online moderatie. De VS dreigt openlijk met uitbreiding van deze sancties, mogelijk zelfs tegen zittende Europese politici en stapt uit talloze verdragen en internationale organisaties. Dat een NAVO-bondgenoot zulke maatregelen neemt is historisch uitzonderlijk. Veel overlegorganen (zoals de Trade and Technology Council) liggen feitelijk stil.
Tegelijkertijd staan ook NAVO-afspraken over strategische loyaliteit en lastenverdeling steeds meer ter discussie. De VS stopte 7 januari 2026 met circa 66 internationale verdragen en organisaties, omdat deze ‘niet in het landsbelang zijn’. Met een presidentieel memorandum gaf Donald Trump opdracht om te stoppen met 31 organisaties en verdragen van de Verenigde Naties (VN) en 35 andere internationale organisaties. Een van de verdragen betreft het NFCCC VN-verdrag dat al sinds 1992 bestaat. Dit betreft een zogenaamd ‘raamverdrag’ dat de juridische basis vormt voor andere klimaatakkoorden, zoals dat van Parijs (2015), waarvan hij afgelopen jaar al aangaf uit te zullen stappen. De in totaal zo’n 66 verdragen en organisaties zijn volgens Trump ‘radicaal klimaatbeleid of ideologische programma’s’ die in strijd zijn met de Amerikaanse soevereiniteit’, die niet in het belang zijn van de Amerikanen.
De 72e Bilderberg conferentie vond 9 april 2026 plaats gelijk met het bezoek van het Koninklijk paar en Rob Jetten aan president Trump en werd door alle media stilgehouden. Sigrid Kaag was dit keer officieel uitgenodigd omdat zij sinds januari 2026 een prominente nieuwe rol heeft als bestuurslid van de door president Trump opgerichte Gaza-raad, waar ze samenwerkt met Jared Kushner (Trumps schoonzoon en adviseur), Tony Blair (voormalig premier van het Verenigd Koninkrijk) en Hakan Fidan (de Turkse minister van Buitenlandse Zaken). Sigrid Kaag is een frequente gast op zowel de Bilderberg als de WEF bijeenkomsten. Als voormalig minister van Financiën en ervaren VN-diplomaat past zij binnen het profiel van “politiek leiders en experts” die over thema’s zoals het Midden-Oosten en internationale veiligheid mogen discussiëren. In de Gaza raad werkt zij samen met Jared Kushner en gezant Steve Witkoff. Ze fungeert als een informele, maar zeer invloedrijke schakel tussen de Nederlandse delegatie, de Bilderberg-agenda en de huidige Amerikaanse regering. De media die alle berichtgeving over de conferentie verbloemden en verzwegen zijn onderdeel en spreekbuis geworden van deze wereldwijde organisatie.
Op de agenda stonden onderwerpen als: AI, Arctic Security, China, Digitale valuta en financiering, Energie beleid, Europa, Wereldwijde handel, Het Midden Oosten, Rusland, Trans-Atlantische defensie en industriële relaties, Oekraïne, USA, De toekomst van oorlogsvoering (Palantir) en het Westen.
Van de aanwezige deelnemers staan er verschillende ook genoemd in de Epstein files:
Henry R. Kravis, Eric Schmidt, Albert Bourla, Alex Karp, Peter Thiel, Niall Ferguson en Brad Smith
Zelensky werd waargenomen door Oleksandr Kamyshi, de Adviseur van de president voor strategische zaken. Hij is de drijvende kracht achter de modernisering van de Oekraïense defensie-industrie en joint ventures met Europese partners en Iryna Terekh, de CEO en CTO van Fire Point LLC, een bedrijf dat gespecialiseerd is in geavanceerde militaire technologie en drones.
Misschien nog zorgwekkender is de groeiende interne verdeeldheid binnen de Europese Unie zelf. De relatie met lidstaten als Slowakije en Polen verhardt in hoog tempo, waarbij Brussel steeds vaker botst met nationale regeringen over de grenzen van soevereiniteit. Europarlementariërs maken zich grote zorgen over de rechtsstaat in Slowakije onder premier Robert Fico en roepen de Europese Commissie op om miljarden aan EU-subsidies te bevriezen.
Het conflict met Hongarije steeg in april 2026 naar een kookpunt, mede door de directe verwevenheid met de oorlog in Oekraïne. Terwijl de oorlog zijn vijfde jaar inging, fungeerde premier Viktor Orbán als de belangrijkste blokkade binnen de Europese Unie. Hongarije blokkeerde eerder een cruciaal EU-krediet van 90 miljard euro voor Oekraïne en eiste dat Kyiv eerst de volledige doorvoer van Russische olie via de Druzhba-pijpleiding zou hervatten, nadat deze door eerdere sancties en conflicten onder druk was komen te staan. Samen met Slowakije dreigde Hongarije de noodstroomleveringen aan Oekraïne stop te zetten. De Europese Commissie hield ondanks de aanstelling van een nieuwe premier tot eind mei 2026 nog vast aan het bevriezen van de miljarden euro aan EU-fondsen voor Hongarije. Het bedrag bestaat uit drie delen: tien miljard euro uit het coronaherstelfonds, 4,2 miljard euro uit een fonds om regio’s te versterken en ten slotte 2,2 miljard euro om de academische vrijheid te verbeteren. Het gaat om 12,9 miljard euro aan subsidies en 3,5 miljard euro aan goedkope leningen. Met name om de tien miljard euro uit het coronaherstelfonds binnen te halen is grote haast geboden. Hongarije moet voor 31 augustus aan een lange lijst voorwaarden voldoen. Het gaat bijvoorbeeld om maatregelen tegen corruptie, hervormingen van de rechtstaat en investeringen in het energienet. Pas als Boedapest die maatregelen daadwerkelijk heeft doorgevoerd, kan het land aanspraak maken op het geld.
Door de voortdurende veto’s van Hongarije en de kritische houding van Slowakije onder premier Fico, brokkelde de Europese eenheid af. De EU heeft er dan ook alles aan gedaan om Viktor Orbán te laten vervangen. De centrumrechtse oppositiepartij Tisza van Péter Magya kon bij de verkiezingen van 12 april 2026 dan ook rekenen op de steun van 55 procent van de EU gezinde kiezers, tegenover 38 procent voor de regerende pro Rusland gezinde Fidesz-partij van premier Viktor Orbán. Tisza eindigde dankzij steun van Soros en de EU op circa 132 zetels in het Hongaarse parlement, dat in totaal 199 zetels telt. De opkomst bereikte met 77,8 procent een recordhoogte. Na de verkiezingen bleek echter dat ook Magya pro Rusland bleef. Als dank voor de steun gaf hij wel, zoals hij had beloofd, aan de geldblokkade tegen Oekraïne op. De blokkade die Hongarije had opgeworpen werd ingetrokken nu het land de toevoer van olie door de Droezjba-pijpleiding heeft hersteld. Sinds 23 april 2026 stroomde er weer olie door de pijpleiding. EU-ambassadeurs stemden 24 april over het verstrekken van de lening. De ambassadeurs hebben tijdens de bijeenkomst ook een nieuw pakket sancties tegen Rusland goedgekeurd, dat Hongarije en Slowakije vanwege het geschil over de pijpleiding afzonderlijk hadden tegengehouden.
Frictie in vrijwel elke regio
Ook buiten het Westen stapelen de spanningen zich op. Met India botst de EU over mensenrechten en het Rusland-beleid. In Zuidoost-Azië zorgen Europese duurzaamheidseisen en ontbossingsregels voor irritatie in landen als Vietnam, Indonesië en Maleisië. Het duurde maar liefst twintig jaar totdat er een vrijhandelsverdrag rond kwam.
In het Midden-Oosten staat Brussel op gespannen voet met Israël over Gaza en internationaal recht en met Iran over sancties, het nucleaire programma en steun aan Rusland.
In Latijns-Amerika zijn de relaties met Brazilië en Argentinië verziekt door conflicten over landbouw, milieueisen en het omstreden EU-Mercosur-verdrag. Zelfs met traditionele partners als Australië en Nieuw-Zeeland lopen handelsverdragen vast door Europese klimaat- en landbouwvoorwaarden.
Ursula von der Leyen kiest steeds vaker voor een normatieve, regulerende en sanctionerende koers, maar onderschat structureel de politieke en geopolitieke consequenties daarvan. Wat in Brussel wordt gepresenteerd als moreel leiderschap, wordt elders ervaren als bemoeizucht, economische dwang en ideologische arrogantie. Enige diplomatieke benadering is ver te zoeken.
Europa gaat volgens Washington ten onder door democratie en politieke vrijheden uit te hollen, door te veel regelgeving, door immigratie, het verlies van nationale eigenheid en zelfvertrouwen en dalende geboortecijfers.
De financiële markten en de publieke opinie in de Verenigde Staten staan een jaar na het aantreden van Trump onder zware druk door zijn escalerende handelsbeleid en de geopolitieke ambities. President Trump ziet zijn waarderingscijfers dalen tot historische dieptepunten voor een president in zijn tweede termijn, waarbij het vertrouwen in zijn economisch beleid is gezakt naar circa 31 procent. Vooral onder kiezers tussen 18 en 29 jaar is de steun aanzienlijk verminderd.
Op Wall Street leidde de dreiging van nieuwe invoerheffingen op acht Europese landen in januari 2026 tot de scherpste koersval sinds oktober. De markten reageerden hiermee op Trumps pogingen om de Amerikaanse controle over Groenland af te dwingen. Europese beurzen daalden en de Japanse obligatierentes stegen naar recordhoogtes door vrees voor wereldwijde begrotingsinstabiliteit.
Het handelsbeleid bemoeilijkt de strategie van de Federal Reserve om de inflatie rond de doelstelling van 2 procent te houden. Hoewel de Fed eind 2025 de rente drie keer verlaagde naar een bandbreedte van 3,50 tot 3,75 procent, dwingen de hernieuwde handelsspanningen de centrale bank tot een voorzichtigere koers. Tarieven kunnen de prijzen voor consumenten opdrijven en daarmee de voordelen van eerdere renteverlagingen teniet doen.
President Donald Trump sprak op 23 september 2025 tijdens de de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York City en richtte zich op zijn America First-agenda. Hij bekritiseerde internationale instituties waaronder de Verenigde Naties die hij beschuldigde van het financieren van migratie die westerse naties zou ondermijnen. Hij stelde dat oncontroleerbare immigratie het grootste probleem ter wereld vormt en dat illegale migranten in de Verenigde Staten voedsel en onderdak ontvangen via VN-programma’s wat volgens hem een aanval op soevereiniteit is. Trump waarschuwde specifiek Europa dat ongecontroleerde immigratie het continent vernietigt met miljoenen illegale migranten die binnenstromen en reageerden met criminaliteit op wat hij noemde als goedbedoelde welwillendheid. Hij noemde Londen als voorbeeld waar de voormalige burgemeester een verschrikkelijke figuur zou zijn en suggereerde dat delen van de stad richting sharia-wetgeving gaan.
Met betrekking tot energie– en klimaatbeleid verklaarde Trump dat Europese landen zichzelf economisch ruïneren door Russische olie en gas te blijven kopen terwijl ze tegelijkertijd dure groene transitiepolitiek nastreven die banen kosten en afhankelijkheid vergroten en noemde het een “big scam”. Hij eiste dat de Europese Unie onmiddellijk stopt met deze aankopen voordat de Verenigde Staten nieuwe sancties tegen Rusland overweegt in verband met de oorlog in Oekraïne. Trump prees zijn eigen beleid voor het opbouwen van de sterkste economie, de sterkste militaire macht en de strengste grenzen in de Amerikaanse geschiedenis en claimde dat de Verenigde Staten nu het populairste land ter wereld is met investeringen die exploderen. Hij bedankte El Salvador voor samenwerking in deportaties en herhaalde dat iedereen die illegaal de VS binnendringt naar huis wordt gestuurd of gevangenisstraf krijgt.
In 2025 werd, ondanks de sancties, meer dan vijftien miljoen ton vloeibaar aardgas uit het Russische Yamal complex verscheept naar terminals binnen de Europese Unie. Deze export vertegenwoordigde een geschatte opbrengst van circa 7,2 miljard euro voor Rusland. De leveringen betroffen meerdere Europese havens waaronder Rotterdam.
In de Rotterdamse haven arriveerden in 2025 negentien tot twintig lng-schepen met Russische herkomst wat overeenkomt met ongeveer 1,5 miljoen ton gas. EU-landen hebben volgens onderzoeksbureau Kpler, in de eerste helft van 2026 recordhoeveelheden vloeibaar gas geïmporteerd uit het Russische lng-project Yamal, ondanks het verbod op de import van Russisch lng dat in 2027 van start gaat. EU-havens namen tussen januari en juni dit jaar meer dan 97 procent van alle leveringen van de Yamal-faciliteit aan. In totaal bedroeg de totale waarde van de EU-aankopen volgens Urgewald 5,96 miljard euro. De hoeveelheid geïmporteerd gas uit Yamal was daarmee 16 procent meer dan in dezelfde periode vorig jaar. De drie grootste importeurs van het Russische lng waren Frankrijk, België en Spanje. Nederland staat op de vierde plaats, maar heeft een aanzienlijk lager importvolume dan de grootste drie importeurs.
Het project Yamal LNG is de installatie voor het maken van vloeibaar aardgas op het Russische schiereiland Jamal. Het particuliere Russische bedrijf Novatek is de grootaandeelhouder van het project. Urgewald is kritisch over de steun die de EU-landen hiermee bieden aan het bedrijf Novatek, dat de Yamal-faciliteit bezit. Volgens Urgewald verbruikt de EU bijna ‘de volledige productie van een voor Rusland strategisch lng-project’, terwijl de EU ook steun geeft aan Oekraïne in de oorlog tegen Rusland.
Per 1 januari 2027 is het in de EU verboden om Russisch lng te importeren. In april 2026 is een verbod ingegaan op import onder kortlopende contracten. Vanaf januari 2027 komt daar ook een verbod op import onder langlopende contracten bij. Het is voor de import van de Yamal-lng dus al noodzaak om aan te tonen dat deze aankoop staat vastgelegd in een langlopend contract. Import van Russisch pijpleidinggas wordt pas in september 2027 verboden. Het verbod wordt stapsgewijs ingevoerd om Europese bedrijven de tijd te geven om alternatieve leveringsbronnen te vinden. De hoge importcijfers vanuit Yamal reflecteren een bredere trend van verhoogde import van Russisch gas dit jaar, schrijft persbureau Reuters. Import van Russisch pijpleidinggas steeg in de eerste helft van 2026 ook met 7 procent ten opzichte van een jaar geleden. Volgens onderzoeksbureau Kpler vervroegen bedrijven hun leveringen in aanloop naar het EU-verbod. Ondanks de aankomende lng-ban steeg in de eerste vijf maanden van 2026 ook de import van Russisch pijpleidinggas nog met 7 procent. Dit wordt met name veroorzaakt door Centraal-Europese landen zoals Hongarije, dat via de TurkStream-pijpleiding grote volumes blijft afnemen.ee was sprake van een stijging ten opzichte van het voorgaande jaar toen achttien schepen arriveerden met een totale lading van circa 1,3 miljoen ton. De toename bevestigt dat de aanvoer van Russisch lng via Rotterdam, ondanks alle sancties niet is afgenomen. De Europese Commissie had aangekondigd te werken aan een verbod op de import van Russisch lng met als uiterste ingangsdatum 2027. De beschikbare gegevens over 2025 laten echter geen daling zien in de volumes die vanuit Yamal naar Europese havens zijn vervoerd. In meerdere havens waaronder Rotterdam werd juist meer Russisch lng afgeleverd dan een jaar eerder.
Terwijl de EU streeft naar volledige onafhankelijkheid van Russische energie, tonen nieuwe cijfers over het eerste kwartaal van 2026 een recordimport van Russisch vloeibaar aardgas (LNG). Door de aanhoudende crisis in het Midden-Oosten wankelt het Europese plan voor leveringszekerheid, met historisch volatiele gasprijzen tot gevolg. Nu de aanvoer uit Qatar hapert door geopolitieke spanningen, wordt de EU in sneltreinvaart afhankelijk van meer Russische en dure Amerikaans LNG.
Ondanks de politieke retoriek laten cijfers van onderzoeksinstituut IEEFA zien dat de EU in de eerste drie maanden van 2026 meer Russisch LNG heeft geïmporteerd dan ooit tevoren. Ook de haven van Rotterdam blijft een cruciale draaischijf voor Russisch gas, dat deels wordt doorgevoerd naar het Europese achterland. Rusland handhaaft hiermee zijn positie als de op één na grootste LNG-leverancier van de Europese Unie.
De import uit de VS is tussen 2021 en 2025 meer dan verdrievoudigd. Naar verwachting levert de VS dit jaar tweederde van de totale Europese LNG-behoefte. In 2025 gaf Europa nog 6,7 miljard euro uit aan Russisch LNG en 5,9 miljard euro aan gas via pijpleidingen. De Europese Commissie houdt vast aan het doel om vanaf 2027 elke vorm van Russische gasimport volledig te verbieden, (sancties) maar wil binnenkort al gesprekken met Rusland gaan voeren. De huidige marktontwikkelingen onderstrepen dat de weg naar 2027 gepaard gaat met grote economische risico’s.
Sinds de grootschalige Russische invasie van Oekraïne zou de totale Europese import van Russisch pijpleidinggas sterk verminderen, maar het tegendeel blijkt waar. Tegelijkertijd is het aandeel van de Europese Unie in de wereldwijde afname van Yamal-lng toegenomen. In 2025 nam de EU 76,1 procent van deze leveringen af tegenover 75,4 procent in 2024. Het totale volume naar EU-terminals lag daarmee opnieuw boven de vijftien miljoen ton. De Yamal-installatie is logistiek sterk afhankelijk van Europese havens. Deze havens maken het mogelijk dat ijsbrekende lng-tankers snel kunnen lossen en terugkeren naar het Noordpoolgebied om nieuwe ladingen op te halen. Hierdoor wordt vermeden dat schepen langdurig onderweg zijn naar Aziatische bestemmingen.
Ook Belgische havens vervullen een belangrijke rol. In 2025 arriveerden achtenvijftig lng-schepen in de terminal van Zeebrugge met een gezamenlijke lading van circa 4,2 miljoen ton gas. Daarmee behoort België tot de belangrijkste doorvoerpunten voor Yamal-lng in Europa. De logistiek rond het transport wordt grotendeels uitgevoerd door Europese scheepvaartmaatschappijen. Het Britse bedrijf Seapeak vervoerde 37,3 procent van het Yamal-lng terwijl het Griekse Dynagas verantwoordelijk was voor 34,3 procent. Elf van de veertien ijsbrekende Arc7-tankers die het gas vanuit Yamal vervoeren zijn eigendom van deze twee ondernemingen. Het Verenigd Koninkrijk heeft aangekondigd dat in 2026 een verbod van kracht wordt op het leveren van maritieme diensten aan schepen die Russisch lng vervoeren.
China
Frankrijk was in 2025 de grootste importeur van Yamal-lng binnen de Europese Unie. Zevenentachtig schepen leverden in totaal ongeveer 6,3 miljoen ton lng af in de havens van Duinkerken en Montoir. Het Franse energiebedrijf TotalEnergies bleef in dat jaar een belangrijke investeerder in het Yamal-project. De import van Russisch lng was in 2025 juridisch toegestaan binnen de Europese Unie. Een volledig verbod is tot dusver niet ingevoerd mede vanwege de aanhoudende afhankelijkheid van verschillende landen in Centraal- en Oost-Europa van deze energiebron.
Na Nexperia is nu het Chinese JD onderwerp van gesprek. JD.com wil Ceconomy (Mediamarkt en Saturn) kopen voor ongeveer 2,2 miljard euro en de overname is na bijna een jaar nog steeds niet goedgekeurd. De EU Commissie stelt dat er aanwijzingen zijn dat JD.com overheidssteun heeft gekregen in de vorm van gunstige leningen, belastingvoordelen en subsidies. Het dagelijks EU-bestuur kan dankzij wetgeving uit 2023 optreden tegen marktverstorende overheidssteun uit staten buiten het landenblok. De Europese Commissie heeft de mogelijkheid de overname te verbieden. Ook bestaat de mogelijkheid dat de deal mag doorgaan na concessies. Sinds de invoering van wetgeving tegen marktverstorende staatssteun heeft de Europese Commissie een keur aan onderzoeken naar Chinese bedrijven geopend. Die richten zich bijvoorbeeld op windmolenfabrikanten, zonnepanelen en aanbestedingen voor infrastructuur. De Europese Unie onderneemt steeds meer actie tegen China uit vrees dat bedrijven uit dat land de eigen industrie wegconcurreren, inclusief strategische sectoren. De EU wil haar belangrijke industriële sectoren beter beschermen tegen een “existentiële” bedreiging van Chinese import zegt Stéphane Séjourné, de vicevoorzitter van de Europese Commissie en Eurocommissaris voor Welvaart en Industriële Strategie, in de Financial Times. Volgens Séjourné lopen de chemische industrie, metaalindustrie en schone technologie het risico te worden vernietigd door oneerlijke Chinese concurrentie. Daarom wil de EU haar handelsbeschermingsmaatregelen als importquota en -tarieven uitbreiden. “Ons doel is niet om met China te breken, maar om een echte heroriëntatie te bewerkstelligen en concrete maatregelen te nemen die ons in staat stellen dat te doen”, aldus Séjourné. Volgens hem is het dagelijkse handelstekort van de EU met China 1 miljard euro en staan er 29 miljoen banen op het spel door Chinese overproductie. Hoe de mogelijke nieuwe maatregelen eruit zullen zien, wordt niet vermeld. 29 mei wordt dit door de Eurocommissarissen besproken tijdens een speciale vergadering over China. China stond bij de laatste WEF bijeenkomst ook al hoog op de agenda, waardoor de indruk ontstaat dat de EU de Amerikaanse opdrachten uitvoert.
JD.com zegt dat de overname van Ceconomy niet wordt gefinancierd met subsidies uit China of een ander niet-EU-land, maar met “leningen van private banken en beschikbare cash uit normale bedrijfsactiviteiten”. Het diepgaande onderzoek is volgens een woordvoerder “een normale procedurele stap”. Ceconomy zegt erop te vertrouwen dat de overname “doelstellingen van Europa rond innovatie en concurrentiekracht” ondersteunt. Het concern stond notabene nog niet zolang geleden op omvallen en was er zonder JD.com wellicht al niet meer geweest. Het Duitse telecombedrijf Freenet kocht voor 277 miljoen euro een belang van bijna tien procent in Ceconomy. Het geld was nodig om de zeer zwakke balans te versterken en BCC werd afgestoten. In 2019 afliep, zag Ceconomy het bedrijfsresultaat dalen van 714 miljoen naar 650 miljoen euro. In oktober 2019 werd bekend dat topman Pieter Haas, per direct opstapte na verschillende winstwaarschuwingen en tegenvallende resultaten. Zijn tijdelijke opvolger Mark Frese legde eind december zijn functie neer als financieel directeur en werd op interim basis opgevolgd door Bernhard Düttmann. Directielid Dieter Haag Molkenteller gaf daarna tijdelijk leiding aan het bedrijf en overwoog om 3.500 voltijdsbanen te schrappen. Er werken wereldwijd ongeveer 50.000 mensen bij het concern. Met bezuinigingen wist Ceconomy 100 miljoen euro per jaar te besparen. De plannen hingen deels samen met de teruggelopen inkomsten vanwege de coronapandemie en de daaropvolgende lockdown maatregelen, maar ook de wens van het management om meer activiteiten centraal aan te sturen, speelde een rol.
Ceconomy is actief in dertien landen en heeft in totaal ruim duizend winkels, waarvan er ongeveer vijftig MediaMarkt-winkels zijn. De Nederlandse vestigingen van Saturn werden in de loop van jaren omgebouwd naar de MediaMarkt-formule. Het geloosde BCC ging in oktober 2023 onder Witteveen alsnog failliet, (zie BCC) waarna Mediamarkt 8 filialen van BCC weer terug nam en ze weer winstgevend wist te maken. De Chinese online retailer JD.com, het moederbedrijf van Ochama heeft verschillende investeerders van Ceconomy benaderd die samen goed zijn voor ongeveer 30 procent van het totale aandelenpakket. JD.com is als webshop in Nederland actief als Ochama en heeft honderden afhaalpunten in Nederland. MediaMarkt heeft 56 filialen in Nederland. Ceconomy is inmiddels 25% winstgevender geworden en de omzet steeg met 5,2 %. Ceconomy kwam in 2025 al voor bijna een derde in handen van JD.com en wil het nu helemaal.
China reageerde richting de EU bovendien met exportbeperkingen op zeldzame aardmetalen, die essentieel zijn voor de productie van halfgeleiders, magneten en batterijen. In april 2025 beperkte het land de export van zeven van deze metalen al, gericht op sectoren zoals defensie en technologie en als vergelding voor de VS-heffingen. In oktober 2025 breidde China deze controles uit tot vijf extra elementen, met strengere licentie-eisen voor bedrijven gelinkt aan buitenlandse legers, waaronder Amerikaanse defensie-aannemers.
Deze stap, aangekondigd door het ministerie van Handel, benadrukte het verzet tegen de politisering van handel en trof de Europese industrie hard, aangezien China meer dan 90 procent van de wereldwijde raffinagecapaciteit beheerst. in Brussel werkt aan een plan om de grote afhankelijkheid van China te beëindigen door alternatieve bronnen voor de metalen te vinden. Zo richt Europa zich op het smeden van “partnerschappen voor kritieke grondstoffen met landen als Oekraïne en Australië, Canada, Kazachstan, Oezbekistan, Chili en Groenland”.
De beperkingen leidden tot waarschuwingen van de Europese Commissie en het Europees Parlement, die opriepen tot maatregelen tegen de verstoring van supply chains in sectoren als automotive en hernieuwbare energie. De Europese Unie diende een klacht in bij de Amerikaanse regering over de Chinese exportcontroles, waarop de VS op 11 oktober 2025 nieuwe tarieven aankondigden op Chinese producten, waaronder staal en elektronica, met verhogingen tot 100 procent bovenop bestaande heffingen.
Dit escaleerde de druk op de EU om gelijklopende stappen te nemen, terwijl de unie tegelijkertijd haar eigen economisch veiligheidsbeleid versterkte. In lijn met de Europese Economische Veiligheidsstrategie uit 2024, die gericht is op het screenen van buitenlandse investeringen en het beschermen van kritieke technologieën, kregen lidstaten meer bevoegdheden om in te grijpen bij overnames in strategische sectoren. Nederland en Duitsland maakten als eersten gebruik van deze ruimte: Nederland blokkeerde in 2025 meerdere Chinese overnames in de halfgeleidersector, terwijl Duitsland strengere controles invoerde op investeringen in technologie en infrastructuur.
De Verenigde Staten breidden in december 2024 hun sanctielijst, de Entity List, uit met het Chinese technologiebedrijf Wingtech, dat onder staatsinvloed staat en betrokken is bij halfgeleiderproductie. Deze toevoeging, bevestigd door het ministerie van Handel, verbiedt Amerikaanse bedrijven om technologie te leveren zonder speciale licentie, als onderdeel van een bredere campagne om Chinese toegang tot geavanceerde chips te beperken. Wingtech, eigenaar van de Nederlandse chipfabrikant Nexperia sinds 2019, zag zijn activiteiten hierdoor ernstig belemmerd, met name in de VS-markt.
De minister schorste de Chinese directeur Zahn en bracht hem voor de ondernemerskamer. De Chinese overheid heeft fel gereageerd op de interventie door de Overheid vanwege vermeende spionage. Het Chinese ministerie van Handel kondigde als directe tegenmaatregel een exportverbod af op alle halfgeleiderproducten die Nexperia in China produceert. Een woordvoerder verklaarde dat Den Haag Chinese investeringen in kritieke technologie ondermijnt en als pion van de Amerikaanse strategie optreedt.
Het exportverbod zal grote gevolgen hebben voor de Europese auto-industrie, die afhankelijk is van Nexperia’s Chinese productie. Wingtech ontkent de beschuldigingen van technologiediefstal en kondigde uitgebreide juridische stappen aan tegen de Nederlandse staat. De aandelen van Wingtech daalden in Shanghai met tien procent. Moederbedrijf Wingtech kwam eind vorig jaar op een Amerikaanse zwarte lijst te staan, waardoor dochterbedrijven moeilijker toegang hebben tot onderdelen en software uit de Verenigde Staten. Ook in het Verenigd Koninkrijk moest Nexperia eerder een fabriek verkopen vanwege zorgen over nationale veiligheid.
De Chinese overheid heeft fel gereageerd op de interventie van de Nederlandse overheid bij chipfabrikant Nexperia een dochteronderneming van Wingtech. Beijing beschouwt de schorsing van het bestuur en de overdracht van aandelen aan een trustee als een geopolitiek gedreven onteigeningsdaad en een ernstige schending van de vrije markt. Het Chinese Ministerie van Handel kondigde als directe tegenmaatregel een exportverbod af op alle halfgeleiderproducten die Nexperia in China produceert. Een woordvoerder stelde dat Den Haag Chinese investeringen in kritieke technologie ondermijnt en als pion in de Amerikaanse campagne ageert. Het exportverbod zal ernstige gevolgen hebben voor de Europese auto-industrie die afhankelijk is van Nexperia’s Chinese productie. De aandelen van Wingtech daalden in Shanghai met 10 procent.
Moederbedrijf Wingtech kwam eind vorig jaar ook al op een soort zwarte lijst van de Verenigde Staten te staan. Daardoor kunnen dochterbedrijven moeilijker aan Amerikaanse onderdelen of software komen. En in het Verenigd Koninkrijk moest Nexperia zelfs een fabriek verkopen na geuite zorgen over de nationale veiligheid. De Minister van Economische Zaken heeft dinsdag 30 september 2025 vanwege de ernstige bestuurlijke tekortkomingen bij de halfgeleiderfabrikant Nexperia de Wet beschikbaarheid goederen (Wbg) ingezet. Het desbetreffende bedrijf heeft haar hoofdvestiging in Nijmegen en heeft daarnaast nevenvestigingen in andere landen.
Met dit besluit wordt voorkomen dat de goederen die Nexperia maakt (eindproducten, halfproducten) niet beschikbaar zouden zijn in een noodsituatie. Het reguliere productieproces van het bedrijf kan wel doorgaan. De wet werd ingezet naar aanleiding van recente en acute signalen van ernstige bestuurlijke tekortkomingen en handelingen bij Nexperia. Deze signalen bedreigen de continuïteit en waarborging op Nederlandse en Europese bodem van cruciale technologische kennis en capaciteiten. Het verlies daarvan zou een risico kunnen vormen voor de Nederlandse en Europese economische veiligheid. Nexperia produceert onder meer chips voor de Europese autoindustrie en gebruik in consumentenelektronica.
De inzet van de Wet beschikbaarheid goederen door de minister is hoogst uitzonderlijk. Alleen vanwege de significante omvang en urgentie van de bestuurlijke tekortkomingen bij Nexperia is besloten tot inzet van de wet. Dit is een wet die het kabinet alleen toepast als het echt niet anders kan. Het ministerie vernam dat de Chinese directeur Zhang bankvolmachten introk van ervaren financieel bestuurders en bestuurders verving door drie personen zonder bijzondere financiële ervaring. Onder hen is een persoon die geen werknemer van Nexperia is, alsmede een medewerker met een ESG-achtergrond.
In reactie hierop heeft de CFO ervoor gewaarschuwd dat dit zou leiden tot ‘significant operational impact’. De CFO had gewezen op de fiscale gevolgen, de gevolgen voor het cash management, hedging risico’s en het risico op fouten en vertragingen indien het financiële beheer in handen zou komen van personen zonder financiële ervaring. Er was belangenverstrengeling via WingSkySemi (WSS), een chipfabrikant die Zhang in 2020 oprichtte. Nexperia en WSS tekenden in 2023 een foundry overeenkomst. WSS heeft het financieel zwaar, schrijft de rechtbank. De Nexperia-topman zou daarom hebben aangestuurd op flinke waferbestellingen bij WSS, terwijl Nexperia die wafers niet allemaal nodig had. Nexperia bestelde bijvoorbeeld 215.000 wafers bij het Chinese bedrijf, terwijl het er eigenlijk maar 98.400 nodig had. Het ging om bestellingen ter waarde van 200 miljoen dollar, terwijl de behoeften van Nexperia maar goed waren voor 70 tot 80 miljoen dollar. De eerder ondertekende foundry overeenkomst dicteerde daarbij dat Nexperia 70 procent van de aankoopprijs vooraf moest betalen aan WSS.
De Ondernemingskamer verstaat dat naar voorlopig oordeel gegronde redenen bestaan om te twijfelen aan een juist beleid en juiste gang van zaken van Nexperia Holding B.V. en van Nexperia B.V. en schorste bij wijze van onmiddellijke voorziening met onmiddellijke ingang en vooralsnog voor de duur van de procedure bestuurder/CEO Zhang als niet-uitvoerende bestuurder van Nexperia Holding B.V. en als uitvoerende bestuurder van Nexperia B.V.
Door China is dit opgevat als een politieke belediging, wat leidde tot de exportbeperkingen. Wanneer de Nederlandse regering vanaf het begin had aangegeven dat er sprake was van vermoedelijke fraude, had Beijing de kwestie waarschijnlijk als een intern bedrijfsprobleem beschouwd. In dat geval zou de reactie vermoedelijk beperkt zijn gebleven tot bestuurlijke of commerciële maatregelen, zonder dat er sprake was geweest van een bredere politieke confrontatie. Fraude is immers een juridisch en zakelijk vraagstuk, geen geopolitieke beschuldiging.
De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent heeft eind oktober 2025 een ontmoeting vice-premier He Lifeng in Maleisië om te proberen een escalatie van de Amerikaanse tarieven op Chinese goederen te voorkomen. Bessent zei op X dat de twee functionarissen “openhartige en gedetailleerde discussies voerden over de handel tussen de Verenigde Staten en China” en ook Trump bezocht China. Trump en Xi zouden het eens zijn geworden over een jaar lange opschorting van een Chinese licentieregeling voor zeldzame aardmetalen en Xi zou hebben toegezegd te werken aan het stopzetten van de export van fentanyl en bereid te zijn weer sojabonen van Amerikaanse boeren te kopen. In ruil daarvoor verlagen de Verenigde Staten importtarieven op Chinese goederen van 57 naar 47 procent.
In Russische wapens duiken regelmatig Nederlandse chips op die zijn gemaakt na het begin van de oorlog in Oekraïne
Trump’s toespraak bevatte ook lof voor vermeende vredesovereenkomsten waarin hij bemiddelde zoals tussen Armenië en Azerbeidzjan en Thailand en Cambodja en kritiek op de erkenning van een Palestijnse staat. Ondanks de confronterende toon en herhaalde kritiek op globalisme ontving Trump aan het einde een staande ovatie van delegaties uit meer dan 50 landen inclusief bondgenoten uit het Midden-Oosten en Latijns-Amerika, hoewel enkele Europese vertegenwoordigers minder enthousiast waren.
De bijeenkomst vond plaats in de General Assembly Hall met 193 lidstaten aanwezig en werd live uitgezonden via platforms van de VN en media zoals CNN en The New York Times die de speech beschreven als meanderend maar impactvol. Na afloop hield Trump bilaterale ontmoetingen met onder meer de secretaris-generaal van de VN António Guterres de Oekraïense president Volodymyr Zelenskyy en leiders van Argentinië en de Europese Unie.
De drugscrisis, met nadruk op fentanyl als een van de dodelijkste bedreigingen voor de Verenigde Staten en bondgenoten, kreeg ook de nodige aandacht. Hij beschuldigde kartels in Mexico en Venezuela van het orkestreren van een invasie via drugs waarbij fentanyl jaarlijks meer dan 100.000 Amerikanen doodt, volgens cijfers van het Centers for Disease Control and Prevention voor de periode tot maart 2025. Trump claimde dat zijn administratie sinds januari 2025 meer dan 5.000 ton fentanyl en precursorchemicaliën heeft onderschept een stijging van 40 procent ten opzichte van het voorgaande jaar en prees militaire acties waaronder de luchtaanvallen op drugssmokkelboten in de Caraïben. In mei 2026 werden er in een week tijd drie vermeende drugsboten beschoten. Het totale dodental sinds het najaar is daarmee opgelopen naar 202. De aanvallen zijn zeer omstreden. Mensenrechtenorganisaties, zoals Human Rights Watch en Amnesty International, hebben de luchtaanvallen eerder veroordeeld als “buitengerechtelijke executies” die in strijd zijn met het internationaal recht. Ze wijzen erop dat de Amerikaanse overheid de identiteit van de slachtoffers niet bekendmaakt en ook niet aantoont op basis waarvan dodelijk geweld gerechtvaardigd zou zijn. In de VS ontstond eerder ophef over een aanval op 2 september, de eerste in de reeks. Na een aanval op een vermeende drugsboot bij Venezuela zouden twee opvarenden nog in leven zijn geweest en zich hebben vastgeklampt aan wrakstukken. Er volgde daarna een tweede aanval, waarbij zij werden gedood. Volgens The Washington Post gebeurde dit op bevel van defensieminister Hegseth, tegen de regels van het Pentagon in. Hij ontkende direct betrokken te zijn geweest. De toezichthouder van het Pentagon heeft vorige week aangekondigd te gaan onderzoeken of het leger de eigen procedures voor doelwitselectie heeft gevolgd. De vraag of de aanvallen zelf rechtmatig zijn, valt buiten dat onderzoek. Zover bekend hebben slechts drie mensen de aanvallen overleefd. Twee van hen zouden door een “narco-onderzeeboot” zijn gered en teruggebracht naar hun thuislanden Ecuador en Colombia. In maart meldde de Amerikaanse kustwacht dat een man was overgedragen aan de Costa Ricaanse autoriteiten.
Trump riep daarnaast op tot een globaal verbod op “precursor” import uit China die 90 procent van de fentanyl voorlopers leveren en dreigde met unilaterale tarieven van 25 procent op Chinese goederen als er geen compliance komt binnen 90 dagen. Dit deel van de speech duurde zeven minuten en werd doorspekt met verwijzingen naar zijn eerdere campagne Make America Fentanyl Free die volgens een White House-persbericht van 26 augustus 2025 al 2 miljoen dollar aan private fondsen heeft opgehaald voor anti-trafficking advertenties.
Delegaties uit Latijns-Amerika applaudisseerden bij deze passages terwijl Europese vertegenwoordigers neutraal bleven te midden van de bredere kritiek op multilaterale instituties. Trump klaagde achteraf over de sabotage van zijn UN ervaring. Bij zijn aankomst werd de roltrap plotseling stopgezet, bij zijn speech bleek de autocue het niet te doen waardoor hij uit zijn hoofd moest speechen en bij toehoorders werkten de vertaaloortjes niet waardoor voor veel bezoekers zijn speech niet te volgen was.