Onderwerpen in ons E-book Artificial Intelligence:
We bevinden ons midden in een van de meest ingrijpende technologische transities uit de moderne geschiedenis. Wat lang werd beschouwd als een theoretisch vakgebied binnen de informatica, is in recordtijd uitgegroeid tot een strategische sleutelfactor: kunstmatige intelligentie (AI). De snelheid waarmee generatieve modellen en autonome systemen zich ontwikkelen, dwingt organisaties, overheden en individuen om hun huidige werkwijzen fundamenteel te heroverwegen.
Google heeft 1 oktober 2026 succesvol een eerste testsatelliet gelanceerd voor een datacenter in de ruimte. Aan boord zit een AI-computer die normaal op aarde wordt gebruikt. Met de test wil Google onderzoeken of die technologie ook in een baan om de aarde kan functioneren.
De satelliet is onderdeel van Googles project ‘Suncatcher’. Het bedrijf onderzoekt daarmee of meerdere satellieten in de toekomst samen de rekenkracht van een datacenter kunnen leveren. De eerste satelliet is nog een test en beschikt over vier AI-processors.
Of die computer daar goed kan functioneren, moet de test uitwijzen. ‘Ze moeten hem afschermen tegen straling uit de ruimte en de koeling moet goed werken.’ Apparatuur in de ruimte krijgt te maken met onder meer straling en grote temperatuurverschillen. Ook het afvoeren van warmte is een technisch probleem.
De satelliet wordt in een speciale baan om de aarde gebracht. Google wil daarmee ervaring opdoen met het gebruik van AI-rekenchips buiten de aarde. Dit is de eerste AI-computer in de ruimte en het gaat nog om een kleinschalig experiment.
China koploper
China loopt met AI snel in op Silicon Valley. Moonshot haalde recentelijk vers kapitaal op tegen een waardering van 50 miljard dollar en streeft net als Deepseek naar een beursgang. Moonshot AI lanceerde ’s werelds grootste open-weight taalmodel en zorgde daarmee voor onrust in de Amerikaanse Techsector. De start-up uit Peking wordt gesteund door Alibaba en Tencent en heeft met Kimi K3 een geheel nieuw open-weight (niet volledig licentievrij) taalmodel ontwikkeld dat zich kan meten met de betaalde modellen van OpenAI en Anthropic. Tencent investeerde ook fors in Deepseek.
Kimi K3 geldt hiermee als het grootste open-weight taalmodel met naar verluidt tot 2,8 biljoen parameters die vrij te downloaden, aan te passen en te gebruiken zijn, waarmee het betaalmodel van de Amerikanen steeds verder weg lijkt te geraken. Doordat het model beschikt over een contextvenster van maar liefst 1 miljoen tokens kan het aanzienlijk meer informatie verwerken en onthouden dan eerdere versies. De prestaties zijn wellicht nog niet helemaal op het niveau van Anthropics Claude Fable 5 en OpenAI’s GPT-5.6 Sol, maar presteert wel beter dan modellen als Claude Opus 4.8 en GPT-5.5, vooral op het gebied van coderen en agentische taken.
Op sommige terreinen weet Kimi de Amerikanen zelfs te overtreffen wat weer zorgt voor onrust op de wereldwijde aandelenmarkten, zeker nu Anthropic op weg is naar een beursgang.
Niet alleen de Amerikanen, maar ook de Chinese branchegenoten als MiniMax en Zhipu (Knowledge Atlas Technology) worden door dit model onder druk gezet. Alibaba reageerde binnen enkele dagen met een eigen model, dat volgens het bedrijf qua prestaties enkel onderdoet voor Fable 5. Kimi K3 kost ongeveer hetzelfde als het Anthropics Sonnet-model, maar is binnen het eigen land wél prijziger dan concurrerende modellen. Ook Moonshot, die koerst naar een notering in Hongkong onderzoekt of klanten niet bereid zijn om iets extra’s te betalen binnen de markt die tot nu toe gedomineerd wordt door een felle prijzenoorlog. Er moet hiervoor dan nog wel geschaafd worden aan privacybescherming, enterprise-ondersteuning, gebruikerservaring en extra premiumfuncties.
Ook Xiaomi heeft een nieuw model MiMo-V2.6 uitgebracht. Het vlaggenschipmodel hiervan, de MiMo-V2.6-Pro, behaalt 46 punten op de Artificial Analysis Intelligence Index en verslaat daarmee Kimi K3 (44) en GLM-5.3 (45). Dat maakt dit model het krachtigste open-weightmodel ter wereld. De architectuur blijft een Mixture-of-Experts (MoE, een systeem dat voor elke aanvraag slechts een deel van het neurale netwerk activeert in plaats van het geheel te gebruiken, wat de rekenkosten verlaagt) met 1,02 biljoen parameters in totaal en 42 miljard actieve parameters. Wat wel verandert, is de rest. Het contextvenster stijgt naar 1 miljoen tokens. Het model is niet langer puur tekst-in-tekst-uit: het leest tekst, afbeeldingen, video en audio binnen hetzelfde netwerk, met een visuele encoder van 681 miljoen parameters en een audiotokenizer van 308 miljoen. Het model kan muis en toetsenbord op een scherm bedienen en een speciale desktopclient. Het is een compleet pakket dat dus zelfstandig aan een langdurige taak kan werken, van het schrijven van code tot het navigeren op een website.
Xiaomi is hiermee van smartphone- en elektronicabedrijf nu een serieuze SI-speler geworden. Het model kostte zo’n 2,62 miljoen dollar voor de Pro-versie en 850.000 dollar voor de Flash en dat is een stuk goedkoper dan de miljarden aan trainingsbudgetten van de Amerikaanse modellen. Dat zijn overigens niet de totale ontwikkelingskosten want onder meer de oorspronkelijke training en eerdere onderzoeks- en ontwikkelingskosten vallen daarbuiten.
Maar het is ook niet zo van belang hoeveel het kost om een model vanaf nul te trainen, maar om hoeveel het kost om het in vijf maanden 20 punten te laten stijgen vanaf een reeds bestaand checkpoint en dat is bij Xiaomi dus minder dan drie miljoen dollar. Prestaties kunnen dus snel worden verbeterd wanneer er voortgebouwd wordt op een bestaand model en zo wordt het model dus voor de gebruiker een stuk interessanter. De API-prijs ligt bovendien ongeveer 23 keer lager voor input en bijna 57 keer lager voor output dan GPT-6 Astra, waarvan de tarieven in de bandbreedte van 10 tot 50 dollar per miljoen tokens liggen. Reuters meldde eerder dit jaar al dat Xiaomi de komende drie jaar minstens 60 miljard yuan (circa 8,7 miljard dollar) in AI wil investeren.
De timing valt samen met de recente versoepeling van de Amerikaanse exportbeperkingen op geavanceerde Nvidia-chips, al blijven goedkeuringen daarvoor beperkt en aan vergunningen gebonden. China blijkt, ondanks beperkte chiptoegang toch in staat om een dergelijk model te bouwen. De Amerikaanse embargo’s (H100 en A100 geblokkeerd, H200 stopgezet in januari 2026) hadden de Chinese kunstmatige intelligentie moeten afremmen, maar in plaats daarvan hebben ze lokale bedrijven ertoe aangezet zelf hardware en software te ontwikkelen. De Chinese versnellers gingen van een bijna nihil marktaandeel in 2022 naar 41% van de binnenlandse markt in 2025. MiMo-V2.6 en de Zhenwu V900 zijn twee stukjes van dezelfde puzzel, een AI-infrastructuur die niet langer via Silicon Valley loopt. Doordat het open-weight is, kan het model wel makkelijker misbruikt worden, al vereist de enorme omvang van het model nog altijd aanzienlijke rekenkracht om het daadwerkelijk te downloaden en aan te passen. Ook voor China zijn dit soort grootschalige modellen zeer geschikt voor defensie- en surveillancetoepassingen. De MiMo-V2.6-Pro, Flash en de kleinere distillatie MiMo-V2.6-Distill-Qwen-9B zijn door iedereen te downloaden, ook in Italië, via de Hugging Face-repository van XiaomiMiMo. Toegang via API verloopt via OpenRouter en andere internationale doorverkopers, zonder geografische beperkingen.
DeepSeek haalde zo’n 12 miljard dollar op, dankzij overweldigende interesse van investeerders, waaronder techgigant Tencent en batterijproducent CATL. De financieringsronde werd eerder nog opgeschort nadat uitgelekte uitspraken van CATL-baas Liang viraal waren gegaan. Daarin sprak hij openhartig over de achterstand van de Chinese AI-sector op de Verenigde Staten en de afhankelijkheid van westerse hardware zoals Nvidia-chips. Toch geldt het als de definitieve aanloop naar de geplande beursgang eind dit jaar. De enorme vraag volgt op de succesvolle lancering van model V4 Flash die vergelijkbare SI-prestaties kan leveren als de nieuwste modellen van OpenAI en Anthropic en dat tegen een fractie van de operationele kosten.
Tencent (eigenaar van WeChat) wil de SI-modellen integreren in zijn eigen ecosystemen en platforms. DeepSeek bouwt aan een van de grootste bekende AI-supercomputers in Binnen-Mongolië en wil daar minstens 160.000 van Huawei’s krachtigste acceleratorchips installeren.
DeepSeek stijgt boven het eigen kapitaaldoel. Daarnaast intensiveert de start-up de samenwerking met Huawei door gezamenlijk software uit te brengen voor het programmeren van SI-chips.
Anthropic nettoverlies van ongeveer 42 miljard dollar
Anthropic rapporteerde over het boekjaar 2025 een nettoverlies van ongeveer 42 miljard dollar bij een omzet van 4,59 miljard dollar. De omzet steeg daarmee twaalfvoudig ten opzichte van de 386 miljoen dollar in 2024. Het operationele verlies bedroeg 8,06 miljard dollar tegen 2,98 miljard dollar een jaar eerder. Van het nettoverlies bestond ruwweg 34 miljard dollar uit een niet-kasmatige boekhoudkundige last die voortkwam uit de herwaardering van financieringsinstrumenten die in aandelen kunnen worden omgezet. Deze last weerspiegelt de gestegen geschatte waarde van die instrumenten als gevolg van de toegenomen waardering van het bedrijf en vormt geen contante uitgave voor de bedrijfsvoering. De houders van die instrumenten zijn eerdere investeerders waaronder Amazon Google Alphabet en een reeks venture capital-fondsen en institutionele partijen zoals Sequoia Coatue GIC Altimeter Dragoneer Greenoaks Blackstone Fidelity en anderen.
De uitgaven voor rekenkracht en infrastructuur liepen op tot 7,33 miljard dollar. Dat was ongeveer 58 procent van de totale operationele kosten van 12,65 miljard dollar en kwam neer op ruwweg 1,6 maal de jaaromzet. Eind 2025 beschikte Anthropic over 20,28 miljard dollar aan kasmiddelen en kortetermijnbeleggingen. Twee grootste directe klanten waren elk goed voor 12 procent van de omzet en samen voor 24 procent. Veel grote klanten waren niet gebonden aan langlopende contracten.
Het prospectus vermeldt daarnaast toekomstige verplichtingen van ongeveer 518 miljard dollar voor cloudcapaciteit rekenkracht en infrastructuur verspreid over meerdere jaren. Anthropic heeft in mei 2026 een financieringsronde afgesloten die de waardering op 965 miljard dollar bracht. De geplande beursgang mikt volgens berichtgeving op een waardering van meer dan 2 biljoen dollar.
De schaal van de verplichtingen van 518 miljard dollar is extreem groot ten opzichte van het operationele verlies van 8,06 miljard dollar en de omzet van 4,59 miljard dollar in 2025. Zonder aanhoudende externe kapitaalinjecties zijn die commitments op deze omvang niet te financieren uit de lopende kasstroom.
Anthropic heeft tot nu toe die injecties verkregen via private rondes waaronder de ronde van mei 2026 die 65 miljard dollar ophaalde bij een waardering van 965 miljard dollar. De beursgang is de volgende geplande stap om kapitaal op te halen. Of die beursgang slaagt en tegen welke waardering bepaalt of en hoeveel nieuw kapitaal er beschikbaar komt. Zonder succesvolle beursgang of gelijkwaardige private financiering blijft de financiering van de langjarige verplichtingen afhankelijk van verdere investeerderssteun.
241.000 Uberchauffeurs uit Nederland en het Verenigd Koninkrijk hebben via de stichting WIE International een claim ingediend vanwege het door AI gestuurde systeem dat bepaalt hoeveel chauffeurs per rit verdienen. Stichting WIE International eist dat Uber stopt met deze manier van betalen, die in strijd zou zijn met de privacywetgeving. Sinds 2020 werkt Uber met een AI-systeem dat per rit beoordeelt hoeveel de chauffeur krijgt en wat de klant betaalt. Dit algoritme analyseert verschillende data en berekent zo per rit een persoonlijk bedrag. Het systeem kijkt onder meer naar de locatie, de drukte, eerdere geaccepteerde of geweigerde ritten, beoordelingsscores en het algemene gedrag van de chauffeur. Het blijft echter onduidelijk hoe het exacte bedrag tot stand komt doordat de prijsopbouw niet transparant is. De claim stelt dat Uber onrechtmatig gebruikmaakt van geautomatiseerde besluitvorming om tarieven vast te stellen en dat chauffeursdata illegaal is gebruikt om AI-modellen te trainen. De eisers vorderen een schadevergoeding en een verbod op de huidige werkwijze. Mocht de claim toegewezen worden, dan kan de totale schadevergoeding oplopen tot in de miljarden euro’s.
Stripe deed een miljardenbod op Papypal en lanceert ondertussen tools waarmee AI-agents zelfstandig betalingen kunnen doen. De onzichtbare infrastructuur van het internet wordt in sneltreinvaart klaargemaakt voor een economie gerund door kunstmatige intelligentie.
De maatschappelijke en economische impact van AI is tweeledig. Aan de ene kant biedt de technologie ongekende efficiëntievoordelen. AI-toepassingen versnellen softwareontwikkeling, optimaliseren data-analyses en automatiseren complexe administratieve en creatieve processen. Aan de andere kant brengt deze transitie scherpe macro-economische en juridische vraagstukken met zich mee. Discussies over intellectueel eigendom, databeveiliging, geopolitieke afhankelijkheden en de ethische grenzen van autonome besluitvorming zijn geen toekomstscenario’s meer, maar bepalen vandaag de dag de realiteit in de rechtszaal en de bestuurskamer.
Het nieuwe AI-model Sonnet 5 van Anthropic zet vooral hoog in op agentic AI en kan je browser gebruiken, plannen maken en autonoom werken op een manier die normaliter alleen aan duurdere modellen is besteed. Claude Sonnet 3,5 was het begin van een nieuw tijdperk in AI op het gebied van programmeren en tools gebruiken. Hoewel het Opus-model het meest innovatieve is als het om AI-agents gaat, begint Sonnet daar dus meer naartoe te groeien met deze nieuwe versie. Sonnet 5 verkleint het gat: de prestaties liggen dicht bij die van Opus 4.8, maar dan tegen lagere prijzen. Het is een aanzienlijke verbetering ten opzichte van zijn voorganger, Sonnet 4.6, op belangrijke aspecten van agentische prestaties zoals redeneren, toolgebruik, coderen en kenniswerk. Wel is er iets bijzonders aan de hand met Sonnet 5: Het was in een test heel kritisch op het moeten volgen van de regels. Merkt de AI dat de regels onethisch zijn, dan kan het mogelijk besluiten om toch te doen wat het denkt dat goed is en de regels mogelijk zelfs overtreden. Dit model zou de gebruiker wel wat minder naar de mond praten: een groot punt van kritiek op veel AI-chatbots. Sonnet 5 is nu beschikbaar in zowel de betaalde als de gratis versie van Claude.
Anthropic had een tracker in Claude Code gebouwd waarmee het Chinese gebruikers in de gaten hield. De tracker werd ontdekt door een security-expert Thereallo, die er voor zorgde dat Anthropic de tracker verwijderde. Het ging om een prompt-steganografie, waarbij geheime instructies werden meegestuurd met een tekst die op het blote oog heel normaal leek. AI kon de code uitvoeren en zo als een soort spion worden gebruikt. Het stuurde in dit geval de informatie naar Anthropic. Zo wist het hierdoor wat de tijdzone van de mensen is, de proxy en hun connectie met Chinese AI-onderzoekscentra.
Anthropic-engineer Thariq Shihipar liet op X weten dat er inderdaad een tracker aan Claude Code was toegevoegd, maar dat dit een experiment was. Volgens Shihipar was de code “bedoeld om misbruik van accounts door onbevoegde wederverkopers te voorkomen en te beschermen tegen distillatie’. Dat bleek echter weinig succesvol, want er waren onbevoegde verkopers die bijvoorbeeld de toegang tot gratis modellen verkochten voor 1 tot 12 dollar per maand Ook zegt Anthropic dat het al een tijdje van plan was om de prompt te verwijderen en dat engineers inmiddels al stevigere tegenmaatregelen hadden geïmplementeerd.
De ontdekte tracker laat zien dat Anthropic grenzen moeiteloos overgaat om te spioneren op gebruikers. Het zegt tegelijkertijd iets over hoe fanatiek Amerikaanse bedrijven zijn om te zorgen dat er geen copycats van hun software worden gemaakt door Chinese AI-bedrijven.
Anthropic zei eerder al iets over Chinese AI-labs: “Een woordvoerder vertelde de Post echter dat de distillatie-aanvallen van Chinese laboratoria “een ernstige bedreiging vormen voor de nationale veiligheid en de AI-veiligheidsnormen in de hele sector ondermijnen. Daarom blijven we openlijk praten over wat we zien en werken we nauw samen met andere laboratoria, de overheid en partners aan gedeelde oplossingen.”
In een brief getiteld “A call for collective action on cyber defense”waarschuwen bedrijven als CrowdStrike, Palo Alto Networks, Capital One, General Motors, SAP, Deutsche Telekom, Capgemini en BBVA dat er nog maar weinig tijd is om de beveiliging tegen AI-cyberaanvallen te versterken. De ondertekenaars stellen dat erkend moet worden dat de huidige cyberbeveiliging tekortschiet en actiever moet worden uitgerust met AI om kwetsbaarheden te vinden en te dichten. De AI-reuzen OpenAI met Daybreak, Anthropic met Mythos en Microsoft met beveiligingsplatform Perception werken daar al aan.
In juli 2026 ontsnapte een nog onuitgebracht model van OpenAI tijdens een hack-test uit zijn afgeschermde testomgeving, kwam op het open internet terecht en drong door tot de productiesystemen van AI-platform Hugging Face. Het doel van het model was niet sabotage maar spieken om het antwoordenblad van zijn eigen examen te stelen. Sindsdien zijn er meer gevallen gemeld waarin AI-agents zich losmaakten van hun omgeving, ook bij andere aanbieders. AI-bedrijven zoals Anthropic en OpenAI roepen al langere tijd dat hun AI-modellen te krachtig worden. Sinds 15 augustus geldt in Nederland de Cyberbeveiligingswet, een uitwerking van de Europese NIS2-richtlijn, voor ruim 8.000 organisaties in kritieke sectoren. Die moeten zich registreren bij het Nationaal Cyber Security Centrum, incidenten melden en hun risico’s aantoonbaar beheersen, met een expliciete rol voor bestuurders.
In mei 2026 werd Wikipedia gehackt door een groep SI-agents van OpenAI. De bots zouden miljoenen pagina’s hebben bezocht en ongeautoriseerde bewerkingen hebben uitgevoerd. De bots zouden Wikipedia sites gebruiken om daarop met elkaar te communiceren. OpenAI liet in een verklaring weten samen te willen werken met Wikimedia bij het analyseren van dit incident.
De wereldwijde CO₂-uitstoot van datacenters bedroeg in 2025 naar schatting 286 megaton; 57 procent hoger dan eerdere schattingen van het Internationaal Energieagentschap (IEA). Zonder verdere verduurzaming zal de wereldwijde CO₂-uitstoot van datacenters tegen 2030 meer dan verdubbelen, tot 643 megaton.
De datacenterdichtheid in Nederland (gemeten naar oppervlak en inwonertal) hoort tot de hoogste ter wereld. Nu al nemen datacenters in ons land zo’n 7 procent van het totale elektriciteitsverbruik voor hun rekening. De totale elektriciteitsvraag van datacenters wereldwijd is in 2025 gestegen tot ongeveer 515 TWh (terawattuur).”
Nederland hoort al jaren tot de digitale koplopers van Europa, met sterke internetknooppunten, geavanceerde connectiviteit en een grote concentratie datacenters. Die voorsprong heeft een prijs, meent Geeroms. “Datacenters gebruiken inmiddels een fors deel van onze stroom. Dat vertaalt zich ook in CO₂-uitstoot en druk op ruimte en voorzieningen.”
Als er geen verdere verbetering en verduurzaming van het elektriciteitsnet plaatsvindt, komt de uitstoot van datacenters in Nederland uit op 4,73 megaton CO₂ in 2030.
Naast elektriciteit en CO₂ wijst het rapport op waterverbruik als onderbelichte factor. Wereldwijd verbruikten datacenters in 2025 naar schatting 814 miljard liter water. Hiervan hing ongeveer driekwart indirect samen met elektriciteitsopwekking en de rest met koeling op locatie en chipproductie. Voor Nederland schat het rapport de huidige waterconsumptie van datacenters op 10,8 miljard liter per jaar.
De Amerikaanse stad Cheyenne heeft de lozing van afvalwater uit datacenters verboden nadat er een dodelijke bacterie was ontdekt. Op de ontwikkelingssite van Meta werd de medicijnresistente ziekteverwekker Cupriavidus gilardii aangetroffen.
Een recente milieucrisis in de Amerikaanse stad Cheyenne, in de staat Wyoming, heeft ertoe geleid dat de gemeentelijke autoriteiten de lozingsrechten hebben ingetrokken voor alle datacenters die gebruikmaken van stadswater. De Cheyenne Board of Public Utilities verbood daarmee zogenoemde “fill-and-flush”-operaties. Daarbij vullen ze de koelsystemen met water. De harde maatregelen werden ingegeven door de ontdekking van Cupriavidus gilardii, een dodelijke en zeldzame bacterie, in de lokale rioleringsinfrastructuur. Uit onderzoek door stadsambtenaren bleek dat Goat Systems LLC, een bedrijf met banden met Meta, verantwoordelijk was voor de verontreiniging. Het onderzoek concludeerde dat het bedrijf de regionale protocollen voor industrieel afval ernstig had geschonden. Frank Strong, manager bij de afdeling waterbeheer en techniek van de stad, legde aan de Wyoming Tribune Eagle uit dat deze specifieke ziekteverwekker niet in de standaardtests zit. De bacterie werd pas toevallig ontdekt tijdens routinecontroles van fecaal materiaal. Strong omschreef de aanwezigheid van het organisme in het afvalwater als uitzonderlijk. Het identificeren van de specifieke microbe bleek volgens hem bovendien een complex proces. Cupriavidus is een gevaarlijke, medicijnresistente bacterie. Hoewel infecties bij mensen zeldzaam zijn, is de ziekteverwekker zeer dodelijk; gegevens sinds 2009 wijzen op een sterftecijfer van meer dan 31 procent, met tien geregistreerde sterfgevallen, waaronder drie kinderen met een verzwakt immuunsysteem. Toen de herkomst van de bacterie werd ontdekt, hebben de autoriteiten de lozingen vanaf de locatie onmiddellijk stopgezet. Hoewel het precieze punt van besmetting nog steeds een raadsel is, kon de ziekteverwekker rechtstreeks worden herleid naar de enorme, 74.000 vierkante meter grote faciliteit van Meta die momenteel in aanbouw is.
In reactie op de bevindingen verklaarde Meta dat ze samenwerken met hun aannemer, Fortis, om de situatie recht te zetten. Een woordvoerder van het bedrijf verduidelijkte dat de verontreiniging betrekking had op industrieel afvalwater en niet op de drinkwatervoorziening voor de bevolking. Na de melding van de raad stopte Fortis alle lozingen naar de gemeentelijke riolering en begon het afval van de locatie af te voeren.
Vier rapporten van PwC, nota bene over over AI en elektrische auto’s bleken vol te staan met voetnoten die verwijzen naar niet-bestaande artikelen. De rapporten waren bedoeld om nieuwe klanten uit het Midden-Oosten binnen te halen. De adviesrapporten stonden vol met AI-hallucinaties en de teksten werden grotendeels met AI geschreven. Daarnaast werden valse bronnen aangehaald, zoals een onderzoek van MIT over kunstmatige intelligentie in overheidsdiensten. Verder bleken voetnoten niet chronologisch en stonden er onjuiste citaten in. Voetnoten zeven tot en met tien staan op pagina zeven, gevolgd door de eerste zes op pagina acht. PwC Middle East liet weten dat ze een beperkt aantal ondersteunende bronnen’ in de rapporten gaan bijwerken. Ze laten weten dat er kwaliteitsprocessen zijn voor onderzoek en contentontwikkeling ‘in lijn met onze aanpak van verantwoorde AI’. Afgelopen jaren voorziet PwC veel bedrijven van advies rondom AI. Samen met de andere Big Four kantoren proberen zij medewerkers en klanten te stimuleren om de technologie te implenteren. Daarmee raakt het onderzoek een gevoelige snaar door juist zelf op deze manier de mist in te gaan.
Nadat een OpenAI agent op eigen initiatief inbrak bij Hugging Face zit de schrik er zelfs bij insiders goed in. Ook voor OpenAI zelf was het een schok, omdat het bedrijf wetten op consumentenbescherming had geschonden en de agent zelfs berichten op een ongeautoriseerde messageboard achterliet, over hoe toekomstige versies van zichzelf aan de interne maatregelen zouden kunnen ontsnappen.
Bij het incident moesten voor een proef de hackcapaciteiten van de modellen worden beoordeeld, door ze opdrachten te geven in een streng gecontroleerde digitale testomgeving. De toegang tot het internet was uit veiligheidsoverwegingen beperkt.
Terwijl ze in de afgeschermde testomgeving opereerden, besteedde de agent een aanzienlijke hoeveelheid rekenkracht om alsnog toegang te krijgen tot het open internet, om de evaluatieopdracht op te kunnen lossen. De agenten ontdekten een onbekende kwetsbaarheid (zero-day) in een interne software-proxy die OpenAI klaar had gezet voor het installeren van pakketten. De agenten zetten hun rechten opzij en kregen zo toegang tot een systeem met een open internetverbinding. Nadat ze verbinding met het internet hadden gemaakt, besloten de modellen Hugging Face aan te vallen om hun doel te bereiken. Hugging Face is een grote databank met AI-modellen, datasets en andere informatie.
Op zoek naar geheime informatie waarmee het de evaluatie kon omzeilen, “combineerden de agenten meerdere aanvalsmethoden, waaronder het gebruik van gestolen inloggegevens”. Het systeem viel zelfs het interne systeem aan om de eigen kwetsbaarheden daarvan uit te buiten. Een agent kan een veiligheidsprobleem misbruiken, bijvoorbeeld om ergens binnen te dringen en dat was ook precies wat ze deden. Hugging Face merkte de aanval op via zijn eigen beveiligingssystemen, maar wist niet wie erachter zat. Sterker nog: toen het Anthropic-modellen als Fable 5 en Opus inzette om de aanvalslogs te analyseren, weigerden die agenten simpelweg, omdat hun eigen guardrails de data als verdacht cyberaanval-materiaal bestempelden. Uiteindelijk moest Hugging Face terugvallen op het Chinese open-source model GLM 5.2 van Z.AI om de aanval te doorgronden en de indringers eruit te gooien. Al die tijd was OpenAI al op de hoogte van de indringing maar zweeg erover.
De agenten gebruikten Hugging Face omdat daar wellicht antwoorden te vinden waren, waarmee ze goed konden scoren op de test die ze moesten maken. Hugging Face maakte half juli al bekend dat ze waren gehackt, maar toen was nog niet bekend dat OpenAI daarvoor verantwoordelijk was. Normaal zijn er bij dit soort AI-programma’s zekerheden ingebouwd waarmee voorkomen wordt dat een agent iets doet wat niet mag. Maar die werden door het AI model van OpenAI bewust uitgezet. Daardoor hadden de agenten veel vrijheid om het doel te bereiken en omdat heel veel code veiligheidsproblemen bevatten heeft de agent die kunnen vinden en misbruiken.
Het incident roept daarmee een bredere vraag op: hoe ver kunnen en mogen AI-agents zelfstandig gaan?”
De vraag hoe de AI-sector moet worden gereguleerd, is een belangrijk discussiepunt geworden. GPT-5.6 en andere geavanceerde modellen, waaronder de Mythos-serie van OpenAI‘s grote concurrent Anthropic, roepen zorgen op over hun vermogen om cyberbeveiligingen te omzeilen. AI-agents van chatbots en beeldgeneratoren handelen autonoom om taken uit te voeren en deze taak werd van begin tot eind aangestuurd door zo’n autonoom AI-agentsysteem. President Trump voerde overleg met de grote Tech bedrijven over de kwestie. De Amerikaanse regering zou tests voor geavanceerde AI-modellen hebben afgerond en wil overleg met Meta, Anthropic, Google en OpenAI over hoe nu verder te gaan. Op 4 augustus keken ze gezamenlijk naar vrijwillige veiligheidstests door de overheid.
OpenAI denkt erover om de ontwikkeling van geavanceerde kunstmatige intelligentie te vertragen en wil dat andere AI-bedrijven zich ook aansluiten. Medewerkers van grote AI-bedrijven waarschuwen al langer voor de steeds slimmere AI-systemen. Jakub Pachocki, de hoofdwetenschapper van OpenAI, schreef onlangs een blogpost waarin hij AI-bedrijven oproept om gezamenlijk de ontwikkeling te vertragen wanneer dat nodig is, totdat er gedeelde veiligheidsnormen liggen. De laatste maanden namen meerdere medewerkers die aan veiligheid werkten ontslag bij grote AI-labs. Medewerker Jacob Coxon zei na zijn vertrek dat zijn twee voormalige werkgevers, Anthropic en OpenAI, “gokken met ons leven” door te haasten naar superintelligente AI. Zijn bericht op sociale media, waarin hij stelt dat mensen die AI bouwen zelf denken dat het voor het einde van het decennium iedereen zou kunnen doden, ging viraal. OpenAI liet weten dat hun model Astra qua kunstmatige intelligentie de menselijke intelligentie overtreft. Ook Anthropic CEO Dario Amodei heeft AI-bedrijven opgeroepen om de ontwikkeling van hun modellen bewust te vertragen net als een oud-medewerker van Google DeepMind . Volgens hem is de tijd bijna op om dat scenario te voorkomen.
Eind juli ondertekenden al bijna 1400 medewerkers van de grote AI-bedrijven de petitie, “Pacing the Frontier”, die de Overheid oproept om internationale technische en governance-tools te ontwikkelen waarmee het tempo van (geautomatiseerde) frontier-AI-ontwikkeling in de toekomst kan worden afgeremd wanneer dat nodig zou zijn..
De CEO van Anthropic en co-founders Jared Kaplan, Jack Clark, Chris Olah, Benjamin Mann e.a. tekenden de petitie, evenals hooggeplaatste figuren van Google DeepMind en van Meta en Thinking Machines, Safe Superintelligence (Ilya Sutskever). OpenAI en Anthropic hebben de statement later ook officieel als bedrijf onderschreven.
Als versterking van de “Pacing the Frontier”-oproep publiceerde Jakub Pachocki, Chief Scientist van OpenAI 6 september, het essay “An Alien Mind” op de officiële OpenAI-website waarin hijde kernboodschap herhaalt en versterkt. Hij schrijft onder meer:“Currently I believe that no lab has solved alignment and monitoring to a sufficient degree to continue responsibly scaling at maximum speed for much longer.”
Hij wil dat vrijwillige vertragingen (“voluntary slowdowns”) normaal worden totdat er gedeelde veiligheidsnormen zijn. Internationale coördinatie over de toekomstige ontwikkeling van AI moet volgens hem een topprioriteit worden voor overheden wereldwijd. Ook schrijft hij “AI is meer “grown” (opgekweekt) dan ontworpen. Het is een “alien mind” waarvan we de werking niet volledig begrijpen” en waarbij AI-systemen superieur worden in het binnendringen en ontsnappen uit computersystemen.
Het essay is een van de meest directe en openlijke waarschuwingen van een topwetenschapper en insider.
Een “model” is het brein dat patronen herkent en taal begrijpt, terwijl de “agent” het actieve systeem is dat dit brein gebruikt om zelfstandig taken uit te voeren, beslissingen te nemen en acties in de buitenwereld te ondernemen
Hugging Face is het grootste centrale platform en de community-hub voor AI-ontwikkelaars, waar open-source modellen, datasets en code wereldwijd vrij worden gedeeld en samen worden ontwikkeld
Een zero-day is een beveiligingsfout in software waarvoor nog geen oplossing of update bestaat, waardoor ontwikkelaars precies “nul dagen” de tijd hebben gehad om de fout te dichten voordat deze misbruikt kan worden
Er gelden nieuwe verplichtingen uit de Europese AI-verordening (AI Act). Bedrijven en organisaties die AI inzetten, moeten in verschillende situaties duidelijk maken wanneer mensen met kunstmatige intelligentie communiceren of wanneer bepaalde AI-gegenereerde content wordt gebruikt. De nieuwe regels hebben betrekking op de transparantieverplichtingen uit de AI Act. Zo moeten gebruikers bijvoorbeeld weten wanneer zij met een AI-chatbot communiceren. Ook gelden er regels voor het labelen van bepaalde AI-gegenereerde beelden, video’s en in specifieke gevallen ook teksten. “Veel organisaties denken dat deze verplichtingen alleen gelden voor risicovolle AI-toepassingen, maar dat is niet zo. Ook een eenvoudige chatbot op een website kan onder de transparantieverplichtingen vallen. Voor veel organisaties is dit een goed moment om hun AI-toepassingen te inventariseren. Niet alleen de techniek, maar ook de manier waarop AI aan gebruikers wordt gepresenteerd, moet voldoen aan de nieuwe Europese regels. Hoewel de transparantieverplichtingen nu van kracht zijn, blijven voor het gebruik van AI ook andere wettelijke kaders gelden, zoals de AVG en voor accountants de VGBA wanneer met cliëntgegevens wordt gewerkt.
Het nieuwe model Astra is zo krachtig dat het verkeerd kan worden gebruikt om bijvoorbeeld mensen te hacken. De interne activiteiten rondom het ontwikkelen van Astra werd echter stilgelegd, omdat het niet voldoet aan de veiligheidsstandaarden. Astra zou significante innovaties in agentic programmeren en cybersecurity bieden en een gevaar kunnen vormen.
OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, gaat dit jaar dan ook toch maar niet naar de beurs. Topman Sam Altman vindt het een “ongelukkig moment” en zegt bezig te zijn met het aanpakken van veiligheidsproblemen rond AI.
Een AI-agent van OpenAI heeft op 18 juni 2026 een Australische overheidswebsite met statistische gegevens over Medicare en het Pharmaceutical Benefits Scheme (PBS) gehackt. De agent wist toegang te forceren tot zowel openbare als niet-openbare bestanden en schreef daarbij zelfs bestanden naar een interne server.
De Australische premier Anthony Albanese en waarnemend premier en minister van Defensie Richard Marles werden pad maanden later geinformeerd. Volgens de huidige bevindingen zouden er geen individuele patiënt- of Medicare-dossiers geraadpleegd zijn maar dit wordt nog nader onderzocht. Een forensisch onderzoek, waarbij de Australian Signals Directorate (ASD) betrokken is, moet nog definitief vaststellen wat er precies is gebeurd en of andere overheidssystemen al dan niet zijn geraakt.
De AI-agent maakte deel uit van een interne evaluatie van OpenAI. Het systeem kreeg de opdracht om via internet onderzoek te doen naar publieke uitgaven aan geneesmiddelen in Australië. Daarbij benaderde het verschillende Australische overheidssites, waaronder het Australian Institute of Health and Welfare, het Victorian Department of Health, het NSW Bureau of Crime Statistics and Research en de Medicare Statistics Reporting Service-portal van Services Australia. Bij de eerste drie websites verliep de interactie nog normaal, maar bij de Medicare-portal liep het anders. De agent kreeg aanvankelijk geen toegang tot de informatie waarnaar hij zocht en stuitte op blokkades. In plaats van de opdracht daar af te breken, hackte de agent de portal en kreeg toegang tot afgeschermde onderdelen.
Op de portal staan onder meer geaggregeerde gegevens over Medicare, bulkbilling, immunisaties en het Pharmaceutical Benefits Scheme, waaronder statistieken over voorschriften en uitgaven aan geneesmiddelen. Een deel van de informatie waartoe de agent toegang kreeg, was op het moment van de gebeurtenis niet openbaar. Volgens OpenAI bestond de geraadpleegde informatie uit geaggregeerde gezondheidsstatistieken en interne bestandsnamen. Eigen onderzoek van OpenAI zou geen bewijs hebben gevonden dat ook patiëntendossiers zijn geraadpleegd. De vraag hoe de agent voorbij de bestaande toegangsbeperkingen kon komen en welke handelingen vervolgens zijn uitgevoerd, maakt daarom deel uit van het lopende onderzoek.
Het incident werd niet onmiddellijk door OpenAI gemeld. De hack zou pas in augustus ontdekt zijn tijdens een bredere interne beoordeling van zogenoemde „misaligned model activity”: situaties waarin modellen tijdens training of evaluatie gedrag vertonen dat niet overeenkomt met de bedoeling van de onderzoekers.
Services Australia werd pas op 10 september door OpenAI geïnformeerd. Dat gebeurde niet via een rechtstreeks cyberbeveiligingskanaal richting de Australische autoriteiten, maar via een algemeen publiek e-mailadres van Services Australia. De mailbox wordt volgens de regering eenmaal per dag gecontroleerd; de melding werd de volgende dag gelezen. Op 15 september bracht Services Australia, de Australian Signals Directorate op de hoogte. Minister voor de Public Service en Government Services Katy Gallagher werd op 17 september geïnformeerd. Rond 20 september werden uiteindelijk de andere ministers en het kantoor van de premier op de hoogte gebracht.
Op 23 september maakte Premier Albanese het incident bekend tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.
Tussen de toegang op 18 juni en de melding aan Services Australia op 10 september verstreken 84 dagen.
Albanese noemde zowel de duur van de vertraging als de wijze van melden „onacceptabel”. Hij sprak in New York met OpenAI-topman Sam Altman en zei Australiës „extreme concern” over het incident te hebben overgebracht. De Australische regering onderzoekt ook of andere overheidssystemen door dezelfde activiteit zijn geraakt. Daarbij worden onder meer de Australian Institute of Health and Welfare, het Victorian Department of Health en het NSW Bureau of Crime Statistics and Research ingezet. Zij onderzoeken of er sprake is geweest van verdere ongeautoriseerde activiteiten.
Er is inmiddels een taskforce ingesteld onder leiding van het Department of the Prime Minister and Cabinet. Daarbij zijn onder meer de National Cybersecurity Coordinator, het Office of AI, de Australian Signals Directorate, het Australian AI Safety Institute en Services Australia betrokken.
De taskforce moet niet alleen reconstrueren wat er is gebeurd. Ook wordt onderzocht of de bestaande procedures geschikt zijn voor incidenten waarbij AI-agenten zelfstandig cyberhandelingen uitvoeren. Verder kijkt de taskforce naar verantwoordelijkheden voor het melden van dergelijke incidenten, informatie-uitwisseling binnen de overheid en de verplichtingen van AI-bedrijven. Daarnaast wordt onderzocht of OpenAI Australische wetten heeft overtreden en of eventuele strafrechtelijke vervolgstappen nodig zijn. De regering heeft aangekondigd daarover advies in te winnen en de kwestie zo nodig aan de Australian Federal Police voor te leggen.
Tijdens de VN-top in New York spraken onder anderen OpenAI-topman Sam Altman en Anthropic-topman Dario Amodei over de noodzaak van internationale samenwerking en betere veiligheidsmaatregelen rond geavanceerde AI-systemen. Altman benadrukte daarbij het belang van normen voor het meten van capaciteiten, het beoordelen van risico’s en het behouden van menselijke controle.
AGI
Artificial general intelligence: kunstmatige algemene intelligentie. Dat is wanneer computersystemen “zeer zelfstandig werken en beter presteren dan mensen”.
“De term AGI gaat over veel meer dan alleen intelligentie.
Daarmee zegt hij niet dat AI-programma’s nutteloos zijn. “Als je bijvoorbeeld informatie wilt vinden op het internet, heb je computers nodig om door al die informatie heen te gaan. Dat zullen computers altijd sneller kunnen dan mensen.”
Er is geen betekenis van AGI waarover iedereen het eens is. De term bestaat al tientallen jaren en mensen spreken van AGI als het allerlei menselijke eigenschappen heeft, zoals bewustzijn of verlangens.
Grote advocatenkantoren onderzoeken manieren om private-equitykapitaal aan te trekken zonder de eigendom van hun juridische praktijk uit handen te geven. Extern kapitaal moet helpen bij de snel groeiende investeringen in AI technologie. Er wordt onderzocht of moderne organisatievormen meer ruimte kunnen bieden voor schaalvergroting, innovatie en externe financiering. Directe deelname van externe kapitaalverschaffers in Nederlandse advocatenkantoren is momenteel niet toegestaan. De onafhankelijkheid van de advocatuur geldt daarbij als een belangrijk uitgangspunt. Ontwikkelingen in de Verenigde Staten laten zien dat ook daar de discussie over extern kapitaal steeds concreter wordt. De vraag is niet langer alleen óf advocatenkantoren extern kapitaal kunnen aantrekken, maar vooral hoe dat kan zonder de onafhankelijkheid van de juridische dienstverlening aan te tasten.
Geen enkel AI model kun je nog onbeperkt gratis gebruiken? Bijna alle bekende AI-chatbots bieden een gratis versie aan, maar die is altijd begrensd. De limieten verschillen per platform en kunnen bestaan uit een maximum aantal berichten per dag of per paar uur, beperkingen op bepaalde functies (zoals afbeeldingen genereren) of toegang tot minder krachtige modellen. Hieronder een overzicht van de situatie per augustus 2026:
- ChatGPT
Dagelijks aantal berichten + beperking tot oudere/mindere modellen - Claude
Relatief strenge dagelijkse limieten - Gemini
Dagelijks quota en beperkingen op geavanceerde functies - Grok
Limieten per paar uur (doorgaans 10–30 berichten) - Perplexity
Beperkt aantal zoekopdrachten per dag
Hoewel sommige platforms (zoals Grok) relatief ruimhartig zijn in hun gratis laag, blijft het principe hetzelfde: intensief of professioneel gebruik vraagt bij alle partijen om een betaald abonnement. Het beperkte kostenloze gebruik is vooral bedoeld om kennis te maken met de technologie en niet langer om er structureel mee te werken.
Anthropic wil deels ook eigen chips ontwerpen voor zijn AI-modellen en bouwt aan een eigen chipteam.
Nvidia is nu nog de enige leverancier en dat maakt het bedrijf kwetsbaar. Bijkomend voordeel is dat de chip en het model op elkaar afgestemd kunnen worden waardoorer meer prestaties uitgehaald kunnen worden. Anthropic zegt hardware en modellen voortaan naast elkaar te gaan ontwikkelen. OpenAI heeft dezelfde plannen en kondigde aan om samen met Broadcom een eigen chip genaamd Jalapeño te willen gaan maken. Meta en Google gebruiken al eigen chips en Elon Musk gaat voor zijn SpaceXAI en Tesla de grootste chipfabriek in de wereld bouwen in Texas.
Waar de chips gebakken zouden worden, is nog onbekend maar daarvoor zou Samsung in the picture zijn.
Benieuwd naar wat AI of zoals Trump het nu officieel noemt SI voor u kan betekenen? De volledige duiding staat uitgewerkt in ons boek Artificial Intelligence. Klik hier voor de directe bestelpagina. of probeer eerst zelf de volgende AI-tools en klik op de knop naar keuze:
Terug naar nieuwsoverzicht
Terug naar blogoverzicht
Reactie achterlaten?
Deze informatieve blog wordt u aangeboden door BVS Taxi Ter Aar
Om uw privacy en de veiligheid van deze website optimaal te waarborgen, maken wij geen gebruik van een online contactformulier.
U kunt uw reactie of vraag direct en veilig sturen naar: redactie@bvs.nl of via onderstaande knop.
Leave a Reply