De Nederlandsche Bank (DNB) is de toezichthouder van banken, verzekeraars en andere financiële instellingen die in Nederland actief zijn. DNB heeft als opdracht: financiële stabiliteit en duurzame welvaart creëren. Ook zorgt DNB dat er voldoende schone en onbeschadigde eurobiljetten en -munten zijn. Verder beheert DNB de Nederlandse goudvoorraad, waarvan kort geleden circa 86 ton van de VS naar Canada naar Londen werd verplaatst. De president is de voorzitter van de directie van DNB. Die bestaat uit een president en vijf leden, die onder meer toezicht houden op banken, verzekeraars, pensioenfondsen. Van oudsher was de DNB-president ook verantwoordelijk voor het monetair beleid in Nederland, zoals bijvoorbeeld de rente. Maar sinds Nederland de gulden verruilde voor de euro, valt dat onder de verantwoordelijkheid van de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt.
Klaas Knot volgde in 2011 Nout Wellink op. Sinds 2010 mag een DNB-president niet meer dan twee termijnen aanblijven, oftewel: niet meer dan veertien jaar. Na zijn termijn van 2011 tot 2025 liet hij een rommelige erfenis achter met miljardenverliezen door ECB-rentebeleid, waarna Olaf Sleijpen het overnam. Klaas Knot wordt nu breed gezien als top kandidaat voor een hoge EU-functie bij de ECB. Christine Lagarde noemde hem in oktober 2025 expliciet geschikt als haar opvolger. Knot staat op de shortlist voor vicepresident (vacant per mei 2026) of zelfs ECB-president na Lagarde (einde 2027).
In 2024 leed DNB voor het eerst sinds 1931 een verlies van 3,2 miljard euro. Destijds kwam DNB onverwacht 30 miljoen gulden in het rood (omgerekend en gecorrigeerd voor inflatie 330 miljoen euro). Dat kwam doordat de Britse centrale bank de goudstandaard losliet en DNB met waardeloze Britse ponden bleef zitten.
Door 460 miljoen euro uit de reserves te halen (waar nu nog ruim elf miljard op staat), kon het nettoresultaat nog op nul uitkomen, maar de Nederlandse Staat kan voorlopig geen dividend meer verwachten. De kans dat DNB met een negatief financieel vermogen komt te zitten is niet ondenkbaar, zeker wanneer de huidige buffer van 11 miljard euro niet voldoende blijkt.
Intern kreeg DNB in 2022 met verschillende incidenten te maken. Er werden 51 integriteitsincidenten gemeld, tegenover 64 een jaar eerder. Van die 51 incidenten hadden er 16 betrekking op de regeling voor privébeleggingstransacties. Daarnaast waren er onder meer incidenten rond het zorgvuldig omgaan met informatie en datalekken. Lid van de Raad van Commissarissen Peter Blom moest in november 2022 zijn functie al neerleggen vanwege de commotie over de certificatenkwestie. Blom was benoemd door Wobke Hoekstra van het CDA. Lakeman diende samen met honderden gedupeerden een persoonlijke schadeclaim in tegen Blom en drie andere bestuurders. Beleggers van Triodos konden bijna drie jaar niet bij hun geld, omdat vlak na het uitbreken van de coronacrisis de handel in certificaten werd opgeschort. In totaal hadden bijna drieduizend certificaathouders circa 1 miljard euro aan beleggingen bij de bank uitstaan. Begin 2024 stapte na 5 jaar ook directielid en voorzitter Else Bos op.
Olaf Sleijpen volgde Klaas Knot (58) in juli 2025 op. Sleijpen (54) was al sinds 2020 lid van de directie van DNB. De Limburgse Sleijpen studeerde economie in Maastricht en Groningen en begon in 1993 bij DNB als econoom. Vanaf 2001 was Sleijpen vier jaar lang adviseur van Wim Duisenberg in zijn periode als president van de Europese Centrale Bank. Daarna werkte hij voor pensioenfonds ABP en pensioenuitvoerder APG.
Olaf Sleijpen is een van de leden van de Algemene Raad van de ECB. Hierin praten alle bij de ECB aangesloten nationale centrale banken meerdere keren per jaar over het rentebeleid van de ECB. Ook schuift hij aan bij overleg van andere internationale instanties, zoals het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Hoewel DNB eigendom is van de Nederlandse Staat, is het een onafhankelijke instelling. Omdat het ministerie van Financiën als eigenaar elke nieuwe president van DNB benoemt, geldt het doorgaans wel als een soort politieke keuze. Zo schoof toenmalig minister Jan-Kees de Jager veertien jaar terug Lex Hoogduin opzij als voorkeurs kandidaat van DNB. Hij koos toen voor topambtenaar Klaas Knot.
Het verlies is onder andere te wijten aan de hoge ECB-rente, de gevolgen van de oorlog in Oekraïne, de sanctie op Rusland en de pandemie. Het instituut was ook zelf meer geld kwijt aan banken die geld bij DNB stalden, terwijl de eerder massaal opgekochte obligaties niet meer opleverden. Ook de hogere rente heeft een flinke impact op de financiële huishouding van DNB. Voor de komende jaren worden nog miljardenverliezen verwacht. DNB verwacht zelf dat de verliezen aanhouden tot 2028 en dat dit de komende jaren wel kan oplopen tot 10 miljard.
Pas vanaf 2028 denkt Olaf Sleijpen, na een grondige reorganisatie weer winst te kunnen maken. Met de reorganisatie moet er 10 procent aan kostenbesparing komen. DNB telt nu circa 2.380 voltijdmedewerkers. Hiervan gaan er circa 290 van vervallen. De meeste banen zullen verdwijnen door natuurlijk verloop, maar gedwongen ontslagen zijn “onvermijdelijk”. “De DNB-directie heeft, na adviezen van de OR op de eerdere adviesaanvragen, definitieve besluiten genomen over de vorig jaar november aangekondigde reorganisatie en gaat nu over tot uitvoering daarvan. Het personeelsbestand moet hierdoor in 2030 uitkomen op ongeveer 2090 voltijdsbanen. DNB-medewerkers zijn begin september geïnformeerd over wat de plannen voor hen persoonlijk betekenen. De reorganisatie treft vooral IT, finance, HR en communicatie binnen DNB. De centrale bank voert de plannen door om kosten te besparen. De krimp van het personeelsbestand, minder externe inhuur en enkele andere besparingen tellen volgens DNB op tot een totale besparing van ruim 70 miljoen euro. De DNB-begroting is sinds 2020 fors gestegen, onder meer als gevolg van nieuwe wettelijke taken, een periode van hoge loon- en prijsinflatie, een noodzakelijke versterking van de IT-infrastructuur en de tijdelijke verhuizing van DNB en renovatie van het hoofdkantoor.
Leave a Reply