Ongeveer 1,6 miljoen mensen hebben een studieschuld. Van hen zijn 1,1 miljoen oud-studenten die nog geld uit hun studietijd moeten terugbetalen. Nieuwe studenten lenen minder vaak, vooral sinds de basisbeurs in 2023 opnieuw werd ingevoerd. Deze beurs is een toelage die in een gift verandert als de student op tijd afstudeert. Tussen 2015 en 2023 gold het leenstelsel, waarbij studenten ook het bedrag van de basisbeurs moesten lenen.
Door de herinvoering van de basisbeurs hebben huidige studenten minder vaak een studieschuld. In 2025 hadden 460.000 studenten een schuld, 150.000 minder dan in 2023. Dat komt niet alleen door de teruggekeerde basisbeurs, maar ook doordat nieuwe studenten minder tijd hebben gehad om een schuld op te bouwen. Tegelijkertijd stijgt de gemiddelde studieschuld. Sinds de invoering van het leenstelsel in 2015 is deze met 5.800 euro gestegen. Ongeveer de helft van de schulden bedraagt 10.000 euro of minder, maar bijna 150.000 mensen hebben een schuld van een halve ton of meer. Ruim 3.000 mensen moeten zelfs 100.000 euro of meer terugbetalen.
Het totaal aantal studieschulden zal de komende jaren naar verwachting blijven toenemen. Ook de gemiddelde schuld zal waarschijnlijk verder stijgen, omdat sommige studenten die onder het leenstelsel begonnen nog studeren en over hun lening rente betalen. Bij niet tijdig terugbetalen wordt bovendien rente op rente berekend. De gemiddelde studieschuld steeg van circa 17.100 euro in 2023 naar 17.800 euro in 2024 en € 18.200 in 2025. In 2026 is door de teruggekeerde basisbeurs de gemiddelde schuld onder huidige studenten gedaald naar 15.600 euro, terwijl oud-studenten nog een gemiddelde schuld van 19.200 euro hebben.
De rente op studieleningen gaat in 2027 voor ongeveer 250.000 oud-studenten omhoog. Voor oud-studenten die vóór 2015 een lening aangingen, stijgt de rente met bijna 1 procentpunt naar 3,28 procent. Zij vallen onder het oude stelsel en moeten hun lening binnen vijftien jaar terugbetalen. Voor studenten die na 2015 een lening aangingen, stijgt de rente met 0,37 procentpunt naar 2,7 procent. Zij krijgen 35 jaar de tijd om hun schuld af te lossen.
De nieuwe rentepercentages gelden niet voor alle oud-studenten. De rente wordt voor iedere student eens per vijf jaar opnieuw vastgesteld. Het nieuwe percentage geldt daarom voor oud-studenten met een studieschuld van wie de rentevaste periode afloopt. In totaal gaat het om ongeveer 250.000 mensen.
De oplopende rente is een gotspe voor degenen die tussen september 2015 en september 2023 aan hun studie begonnen. Zij hadden geen recht op een basisbeurs en moesten hun studie zelf financieren met een lening van de overheid, in de verwachting dat de rente laag zou blijven. Die verwachting kwam niet uit. De rente liep op, waardoor ook hun studieschulden groeiden. Dubbel pech voor de ‘pechgeneratie’.