Vijftien vrouwelijke Tweede Kamerleden maken samen een vuist tegen de verspreiding van deepfake-porno en online seksueel misbruik. Een op de vier vrouwelijke Kamerleden is zelf slachtoffer van dergelijke pornofilmpjes, waarbij hun gezichten, met behulp van AI op de lichamen van pornoactrices zijn gemonteerd.
Het initiatief is genomen door Suzanne Kröger (GroenLinks-PvdA), Marijke Synhaeve (D66) en Sandra Beckerman (SP). Samen willen zij met een concreet plan de veiligheid van alle vrouwen en meisjes in Nederland verbeteren met een nieuw laagdrempelig meldpunt waar slachtoffers eenvoudig digitaal seksueel misbruik kunnen melden en direct aangifte kunnen doen. Nu is de stap naar de politie vaak nog te groot of ingewikkeld. De Kamerleden eisen dat de politie en justitie hier vanaf dag één keiharde prioriteit aan geven. Er moet een grote campagne komen die jongeren duidelijk maakt dat het maken en delen van dit soort beelden onacceptabel is. Mede-initiatiefnemer Ingrid Coenradie (JA21) wil er voor zorgen dat de strafrechtelijke aanpak van de makers ook vorm krijgt.
Tussen de zeventig en tachtig bekende Nederlandse vrouwen, waaronder politici, presentatoren en prinses Amalia, werden slachtoffer van deepfake-pornovideo’s. De video’s verschenen op de website MrDeepFakes, een internationaal platform met miljoenen maandelijkse bezoekers dat anonieme uploads tegen betaling faciliteerde. Na publicaties van het Algemeen Dagblad, CBC, Bellingcat en Deense media werd de site in Nederland geblokkeerd en ging deze in mei 2024 wereldwijd offline.
Caroline van der Plas, Hélène Hendriks, Olcay Gulsen, Sylvana IJsselmuiden, Mirjam Bikker, Ellie Lust, Welmoed Sijtsma en Sharon Dijksma, deden aangifte, waarbij sommigen de video’s als “digitale verkrachting” omschreven vanwege de ernstige privacy-inbreuk, reputatieschade en emotionele impact. Voor de deepfake-video van Welmoed Sijtsma kreeg de dader in 2023 een voorwaardelijke taakstraf.
Het is in Nederland strafbaar om zonder toestemming deepfake-naaktbeelden van iemand te maken, verspreiden of in je bezit te hebben. Vanaf 2 december 2026 geldt er ook een Europees verbod op AI-systemen (uitkleed-apps) die zonder toestemming seksueel expliciete deepfakes van identificeerbare personen genereren. De regels moeten nog formeel door de Raad worden aangenomen voordat ze definitief in werking treden. De meeste overige AI-verordening en bepalingen gelden al sinds 2 augustus 2026. Toch blijken deze uitkleed-apps lastig strafrechtelijk aan te pakken. Nederland loopt voorop in het strafbaar stellen van seksuele deepfakes. In veel andere Europese landen kun je hooguit worden veroordeeld voor smaad als je zo’n afbeelding van iemand maakt. In Nederland is het maken van dit soort beelden een seksueel misdrijf en kun je daar een stuk zwaarder voor worden gestraft. Op het maken van deepfake-naaktbeelden staat een maximale gevangenisstraf van twee jaar. Dan gaat het om het maken van beelden van iemand die meerderjarig is. Ook het verspreiden en in bezit hebben is strafbaar, maar het maken van de beelden wordt gezien als het meest ernstige delict. Als iemand deepfake-naaktbeelden maakt van iemand die jonger is dan 18 jaar, dan is de maximale gevangenisstraf zes jaar en dan wordt het gezien als het vervaardigen van virtuele beelden van kindermisbruik. Als een jongen van 15 een deepfake-naaktfoto maakt van een meisje van 15, dan wordt dat feitelijk gezien als virtuele kinderporno. Maar omdat de jongen ook maar 15 jaar is, zal een officier van justitie dat meewegen en eerder een geldboete, taakstraf of lichte straf eisen. Ook kan bureau Halt worden ingeschakeld om herhaling te voorkomen. Als de jongen van 15 de naaktbeelden gebruikt voor afpersing of intimidatie, wordt een zwaardere straf geëist.
Het Openbaar Ministerie heeft besloten een 74-jarige man uit Noord-Holland te vervolgen die op grote schaal deepfake-sekstapes maakte van tientallen bekende Nederlanders. Dit onderzoek startte na onthullingen rond het inmiddels offline gehaalde platform MrDeepFakes. Slachtoffers van neppornofilmpjes of ander digitaal seksueel grensoverschrijdend gedrag kunnen voor directe hulp en het laten verwijderen van beelden terecht op de website van Offlimits. Slachtoffers van breder seksueel geweld kunnen ook steun en advies inwinnen via het Centrum Seksueel Geweld.
De vermeende oprichter van MrDeepFakes is David Do, een 36-jarige apotheker uit Toronto. Forensisch onderzoek door cyberbureau Sidenty, Bellingcat en media zoals het Algemeen Dagblad en CBC wees hem aan als de persoon achter de site. Do bevestigde in een e-mail aan het Algemeen Dagblad dat hij de site oprichtte, maar claimde deze jaren geleden te hebben verkocht aan een onbekende partij. Na de onthullingen verwijderde hij zijn sociale media, werd hij ontslagen door het ziekenhuis waar hij werkte, en startte de Canadese apothekersorde een onderzoek naar zijn gedrag. Er is geen bewijs dat de 74-jarige Nederlander direct met Do samenwerkte, maar hij zou video’s hebben gemaakt die via MrDeepFakes werden verspreid. In Canada is het verspreiden van deepfake-porno echter niet expliciet strafbaar, wat uitlevering van Do naar Nederland bemoeilijkt, ondanks oproepen van Nederlandse politici zoals Caroline van der Plas, Songul Mutluer en Ingrid Michon van BBB, GroenLinks-PvdA en VVD. Deze partijen dringen aan op uitlevering om een krachtig signaal af te geven, maar het Canadese ministerie stelt dat het vermeende gedrag in beide landen strafbaar moet zijn voor uitlevering.
De Canadese premier Mark Carney beloofde in 2025 wetgeving om deepfake-porno te criminaliseren, maar deze is nog niet van kracht. Slachtoffers probeerden via opsporingsbureaus en de Autoriteit Persoonsgegevens de video’s offline te krijgen, terwijl experts waarschuwen dat deepfakes iedereen kunnen treffen en pleiten voor betere detectietechnologie en bewustwording. De juridische verschillen tussen Nederland en Canada compliceren de zaak, en de oproep tot uitlevering is nog niet gerealiseerd. Op het hoogtepunt had MrDeepFakes meer dan 650.000 geregistreerde gebruikers en bevatte het video’s van Canadezen zoals Michael Bublé, Justin Trudeau en Avril Lavigne. De inhoud was sinds de oprichting in 2018 meer dan twee miljard keer bekeken.
Leave a Reply