Door giftige combinatie elektrificatie, netcongestie, onvoldoende laadcapaciteit, vertraagde busleveringen, personeelstekorten, nieuwe concessies en grote financiële verplichtingen komen elektrische busfabrieken en vervoerders zonder extra subsidies of investeerders steeds zwaarder onder druk te staan.
De AIVD ziet China echter als de grootste statelijke dreiging voor de Westerse wereld in de komende decennia, met name op economisch gebied en dat terwijl bijna 20 procent van de elektrische bussen in Nederland al van Chinese makelij is. Meer dan de helft van deze bussen rijdt in de regio IJssel-Vecht, waar sinds 2021 meer dan 200 BYD-bussen actief zijn. Vervoerders die aanbestedingen winnen voor regionaal busvervoer kiezen ook steeds vaker voor Chinese bussen. OV-bedrijf Keolis zal in de provincie Utrecht 254 Yutong-bussen inzetten. Omdat Keolis zelf de boordcomputers installeert en deze van Europese oorsprong zijn, is volgens de provincie een datalek naar China uitgesloten.
Van alle stadsbussen die in Nederland besteld zijn, is meer dan de helft van een Chinees merk en tegen 2028 zal bijna een op de drie elektrische bussen in Nederland Chinees zijn. Minister Barry Madlener van Infrastructuur & Waterstaat meldde in maart dat er risico’s bestaan op spionage en sabotage. Details werden niet openbaar gemaakt vanwege nationale veiligheidsbelangen. Betrokken instanties, waaronder meerdere ministeries, AIVD, RDW en Autoriteit Persoonsgegevens, voeren aanvullend onderzoek uit, specifiek gericht op Chinese bussen en vrachtwagens. Lokale politici maken zich ook ernstig zorgen over de toename van Chinese stadsbussen. In meerdere regio’s leidde dit tot raads- en statenvragen. De Utrechtse VVD benoemde niet alleen de risico’s op digitale spionage door de Chinese overheid, maar ook de mensenrechtenschendingen bij de productie van Yutong-bussen. Het Utrechtse college van Gedeputeerde Staten erkent de zorgen over cyberveiligheid, maar omdat Keolis de boordcomputers zelf installeert en deze van Europese oorsprong zijn, is een datalek naar China uitgesloten. In Almere maakt een brede coalitie van raadsfracties zich zorgen over Chinese bussen in de stad. Ze stelden een motie voor om Chinese fabrikanten uit te sluiten van lopende aanbestedingen.
OV bedrijven Transdev en Keolis kregen forse boetes van de provincie Utrecht vanwege de voortdurende problemen in het lokale busvervoer. Veel ritten vallen uit, waarvan reizigers de dupe zijn. Transdev kreeg een boete van 1,5 miljoen euro opgelegd voor de grootschalige rituitval en het niet tijdig leveren van voldoende bussen en Keolis kreeg voor tekortkomingen 750.000 euro boete. Beide bedrijven kregen daarnaast een extra boete van 100.000 euro per kwartaal zolang de uitval te hoog blijft. Ritten die niet gereden werden, worden ook niet gesubsidieerd, waardoor de totale financiële schade voor de vervoerders in de miljoenen loopt.
Sinds de invoering van een nieuwe dienstregeling half december 2025 krijgen reizigers in het Utrechtse openbaar vervoer te maken met onder meer rituitval en reisinformatie die niet op orde is. De problemen zijn sinds april wel wat verminderd door afschaling van de dienstregeling met 9 procent. Het bedrijf lijdt hierdoor echter veel grotere verliezen dan voorzien. Het provinciebestuur spreekt van een “onhoudbare situatie”. In een vertrouwelijke brief aan de Provinciale Staten schrijft het provinciebestuur dat Keolis onlangs een “noodsignaal” heeft afgegeven over de financiële resultaten en vooruitzichten van het busvervoer in Utrecht Buiten.
Keolis wordt naast de enorme boetes geconfronteerd met stijgend ziekteverzuim, een krappe arbeidsmarkt, inflatie en andere onvoorziene veranderende operationele omstandigheden. Keolis hield al rekening met verlies in 2026 maar dat blijkt fors hoger uit te vallen. Ook de komende jaren verwacht de vervoerder dieprode cijfers. Sinds de start zet Keolis circa 80 nieuwe elektrische bussen in die gemiddeld een half miljoen euro kosten. De aanschafprijs van de bus zelf beslaat vaak slechts een deel van de investering. De snelladers/depotladers, de zware stroomaansluiting en het datamanagementsysteem vormen een forse aanvullende kostenpost.
Steeds vaker moeten dieselbussen of bussen op biobrandstof worden ingezet, deels vanwege leveringsproblemen, laadinfrastructuur en netcongestie. De provincie stond dit tijdelijk toe om de dienstregeling betrouwbaarder te maken.
Ook de bussen rond Roosendaal rijden toch niet meteen op elektriciteit. Door de overbelasting van het stroomnet kunnen de bussen voorlopig nog niet worden opgeladen in de nieuwe remise. De eerste paar jaren zal er dus ook daar nog met dieselbussen moeten worden gereden. De provincie Noord-Brabant stelde elektrisch rijden als een van de belangrijkste voorwaarden in de nieuwe concessie West-Brabant, maar netcongestie gooit roet in het eten.
Maar volledig afzien van openbaar vervoer was geen optie, dus heeft de provincie Arriva gevraagd om met een plan te komen waarin voorlopig wordt afgezien van elektrificatie in Roosendaal. In de praktijk zal dat betekenen dat de ongeveer 50 bussen in de eerste jaren van de concessie op diesel zullen blijven rijden. In de gehele concessie West-Brabant gaan ruim 200 bussen de weg op. Daarvan zijn er bij de start van de concessie zo’n 130 elektrisch.
Hetzelfde geldt voor Qbuzz. Die mag voorlopig ook nog met dieselbussen rijden in Zuid-Holland. Op dit moment rijdt 90 procent van de bussen nog op diesel. Sinds Qbuzz op 15 december 2025 de ov-concessie voor het gebied van Arriva overnam gaat het volgens de Provincie bergafwaarts met het openbaar vervoer. De provincie Zuid-Holland dreigt met maatregelen en de gemeenteraad van Leiden eist in een open brief snel verbeteringen.
Omdat de problemen bij de start van een nieuwe concessie eerder regel dan uitzondering zijn, pleit reizigersvereniging Rover ervoor dat de start in de toekomst wordt verplaatst naar de zomer. Vanaf de eerste dag van de nieuwe concessieperiode zijn er grote problemen met het busvervoer in en om de steden Leiden, Alphen aan den Rijn, Gouda en Katwijk. De provincie Zuid-Holland overweegt nu om Qbuzz voorlopig minder geld te geven.
Volgens Qbuzz worden de problemen vooral veroorzaakt door de vertraagde instroom van elektrische bussen en het oude materieel waarmee nu gereden moet worden.
Qbuzz kreeg 131.500 euro boete van het OV-bureau Groningen Drenthe. De boete werd opgelegd omdat er volgens het OV-bureau teveel ritten zijn uitgevallen in de periode april tot en met augustus. Het OV-bureau dreigt meer boetes op te leggen als Qbuzz de rituitval niet onder controle krijgt.
De provincie Zuid-Holland heeft boetes opgelegd van in totaal bijna 3,5 miljoen euro en de provincie Friesland legde een boete op van een miljoen euro.
Door aanhoudende problemen met het opladen van elektrische bussen worden sinds januari 2026 ook in Groningen opnieuw dieselbussen ingezet. Het openbaar vervoer in de stad kampt al weken met verstoringen. Vooral het opladen van de elektrische bussen levert problemen op, omdat het aantal laadpunten tekortschiet. Daardoor vallen ritten regelmatig uit of lopen ze vertraging op. De inzet van dieselbussen moet de dienstregeling “voorlopig” stabieler maken. De stadsbussen in Groningen rijden sinds enkele jaren volledig elektrisch, zoals door de provincie is voorgeschreven. Daar vertonen de bestaande laadpalen vaak storingen. Zo lopen de accu’s van de bussen sneller leeg, waardoor ze vaker moeten laden. „Dat maakt de laadpalen dan weer sneller bezet.
Nederlandse vervoerders zijn voor hun elektrificatie steeds afhankelijk geworden van Chinese busfabrikanten, terwijl Europese fabrikanten tegelijkertijd leveringsproblemen en financiële problemen kennen.
Van Hool in Koningshooikt ging 8 april 2024 failliet. De bussenfabrikant ging vergeefs op zoek naar bijkomende financiering om het schip te keren. Het faillissement leidde ertoe dat ook in een deel van Zuid-Holland langer dieselbussen moeten blijven rijden. Qbuzz had 112 elektrische bussen besteld bij Van Hool en 140 bij IVECO. Qbuzz het Chinese Yutong om de bestaande vlootekorten op te vangen en bestelde bij hen in totaal 112 elektrische bussen en nog eens 62 Yutong bussen.
Elektrische bussenfabrikant Ebusco heeft ondertussen uitstel van betaling verkregen van de Chinese batterijenleverancier Gotion in ruil voor aandelen. President-commissaris Derk Haank stelt dat de toetreding van nieuwe internationale partners noodzakelijk was, omdat banken geen verdere steun wilden verlenen. Volgens het bestuur zou Ebusco zonder deze stappen niet meer hebben bestaan. VDL lijdt behoorlijke verliezen door de bouw van elektrische Citea stadsbussen waar lange tijd geen chips voor te krijgen waren. In totaal moet VDL 193 elektrische bussen leveren aan EBS. Die waren aanvankelijk beloofd per 10 december 2023, maar VDL stelde de levering uit. EBS kreeg voor het niet-elektrisch rijden en voor andere tekortkomingen bij aanvang van de concessie een boete van € 1,7 miljoen. Begin mei beloofde de Vervoerregio dat het aantal elektrische bussen snel zou toenemen er was zelfs sprake van ‘dagelijks tien nieuwe bussen’ maar dat bleek iets te optimistisch. Op dit moment worden per week ongeveer zeven nieuwe bussen afgenomen van VDL. Met nog ruim 140 te gaan, gaat dat dus nog wel even duren. EBS verwacht dat hun vloot van tweehonderd elektrische bussen voor het einde van dit jaar operationeel is. Door leveringsproblemen is dat veel later dan aanvankelijk gedacht. De Vervoerregio Amsterdam besloot daarom eerder dit jaar meerdere boetes op te leggen aan de vervoerder.
Leave a Reply