In de Verenigde Staten speelt momenteel de zwaarste mazelenuitbraak in 35 jaar, terwijl de ziekte er sinds 2000 als uitgeroeid gold. In 2025 werden 2.289 bevestigde gevallen gemeld. In 2026 lag dat aantal begin september al boven de 3.200, meer dan in heel 2025 en het hoogste aantal sinds 1991. De toename hangt direct samen met een dalende vaccinatiegraad. Meer dan 90 tot 95 procent van de patiënten bleek niet of onvolledig gevaccineerd. Ongeveer twee derde van de besmettingen betreft kinderen en jongeren tot 19 jaar. Eén op de tien besmette kinderen onder de vijf jaar moest in het ziekenhuis worden opgenomen. Het meest recente slachtoffer is een 40-jarige vrouw uit Jefferson County (Pennsylvania) die begin september met onderliggende complicaties overleed. Eerder overleden in 2026 in dezelfde staat al twee zuigelingen die met de ziekte in verband werden gebracht. Het Pennsylvania Department of Health adviseert in gebieden met actieve verspreiding om kinderen al vanaf zes maanden tegen mazelen, bof en rodehond (BMR) te vaccineren. Ook werd het vaccinatieschema voor jonge kinderen versneld en worden volwassenen die niet of onvolledig zijn gevaccineerd opgeroepen zich alsnog te laten inenten. Daarnaast zet de staat mobiele en tijdelijke vaccinatieklinieken in om inwoners in getroffen gebieden gemakkelijker te bereiken. Ziekenhuizen en zorginstellingen hebben hun protocollen aangescherpt. Patiënten met mogelijke mazelen moeten vooraf telefonisch contact opnemen en worden bij aankomst zo veel mogelijk direct van andere patiënten gescheiden. Zorgverleners krijgen extra instructies om symptomen snel te herkennen, patiënten te isoleren en verdere besmetting binnen zorginstellingen te voorkomen. De staat volgt de verspreiding per county via een openbaar dashboard. In gebieden waar sprake is van aanhoudende lokale verspreiding gelden strengere adviezen rond vaccinatie en screening. Daarmee proberen de autoriteiten nieuwe besmettingsketens zo snel mogelijk op te sporen en te doorbreken.
Ook buiten de Verenigde Staten zijn grote uitbraken. In Bangladesh is er sinds half maart een grote uitbraak met bijna 20.000 bevestigde besmettingen, bijna 169.000 verdachte gevallen en 100 bevestigde sterfgevallen.
Reizigers, maar ook asielzoekers en migranten kunnen vanuit het buitenland mazelen meenemen. De infectieziekte die in Nederland vrijwel niet meer voorkwam is ook hier terug van weggeweest. Nederland beschikt weliswaar over protocollen om de ziekte snel te signaleren en te bestrijden, maar bij een hoge instroom van asielzoekers in combinatie met een lage vaccinatiegraad kan het virus zich snel verspreiden. Een mogelijke onderbreking van de vaccinatie van asielzoekerskinderen is inmiddels voorkomen. Door een vastgelopen aanbesteding tussen het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en GGD GHOR dreigde er vanaf oktober een periode van acht maanden waarin circa 20.000 asielkinderen niet standaard zouden worden ingeënt. Het ministerie van Asiel en Migratie en het ministerie van VWS zochten koortsachtig naar een oplossing en kwamen overeen dat GGD GHOR Nederland nog drie jaar langer de jeugdgezondheidszorg voor asielzoekerskinderen levert, in plaats van te stoppen per 1 oktober. GGD GHOR werkt in de komende drie jaar toe naar een overdracht naar GZA. In een AZC wonen veel mensen dicht op elkaar en hebben kinderen intensief onderling contact. Omdat mazelen extreem besmettelijk is via de lucht (hoesten en niezen), kan het virus zich in zo’n omgeving razendsnel verspreiden als de bescherming wegvalt. Veel asielzoekers komen uit landen waar mazelen vaker voorkomt of waar de gezondheidszorg door oorlog is ingestort. Het COA is extra alert.
Vorig jaar werden er ruim 539 besmettingen gemeld en dat was een duidelijke stijging ten opzichte van 2024. Het ging vooral om kinderen jonger dan tien jaar. Veel patiënten hadden de ziekte opgelopen in het buitenland, met name in Marokko (zeker zeventien gevallen) en Roemenië. Er ontstonden meerdere clusters op basisscholen en binnen gezinnen, onder meer in de regio’s Amsterdam, Brabant-Zuidoost, Haaglanden, Rotterdam-Rijnmond, Flevoland en Zuid-Holland (inclusief Alphen aan den Rijn). Het betrof met name openbare, islamitische en antroposofische scholen met een lage vaccinatiegraad. In 2026 lijkt de situatie vooralsnog rustiger. Dit jaar zijn er nog maar acht besmettingen gemeld en de afgelopen maanden kwamen er geen nieuwe gevallen bij. Vier van hen hadden de besmetting in Indonesië, Irak en Turkije opgelopen.
Meestal verloopt mazelen relatief mild, met symptomen als koorts, ontstoken ogen en huiduitslag. Bij sommigen eist de ziekte echter een zware tol: 1 tot 5 procent krijgt een longontsteking en ongeveer één op de duizend patiënten ontwikkelt een hersenvliesontsteking. Zulke complicaties kunnen dodelijk zijn. De internationale uitbraken en de import van besmettingen maken een hoge vaccinatiegraad en alertheid daarom belangrijk.
Leave a Reply