Ruim 150 miljoen Brazilianen kunnen zondag hun stem uitbrengen bij de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. De strijd gaat vooral tussen de huidige linkse president Luiz Inácio Lula da Silva en de rechtse senator Flávio Bolsonaro, zoon van oud-president Jair Bolsonaro. Hoewel Lula in verschillende peilingen een voorsprong heeft in de eerste ronde, wijzen de onderzoeken op een bijzonder spannende tweede ronde op 25 oktober. Geen van beide kandidaten lijkt op basis van de recente peilingen voldoende stemmen te halen om de verkiezingen zondag al te beslissen.
De peilingen verschillen per onderzoeksbureau en de verkiezingsstrijd wordt gekenmerkt door een sterke politieke verdeeldheid. De strijd gaat niet alleen over de toekomst van het land, maar ook over twee politieke kampen die elkaar steeds nadrukkelijker als tegenstanders beschouwen.
Lula, die inmiddels aan het einde van zijn derde niet-aaneengesloten ambtstermijn als president zit, wil op 80-jarige leeftijd opnieuw worden gekozen. Hij presenteert zich als de kandidaat die de sociale voorzieningen beschermt en de economische positie van minder welvarende Brazilianen wil verbeteren. Zijn regering heeft onder meer maatregelen aangekondigd om huishoudens met schulden te helpen. Tegelijkertijd spelen de hoge kosten van levensonderhoud en de zorgen over de veiligheid een belangrijke rol in de verkiezingsstrijd.
Flávio Bolsonaro presenteert zich als vertegenwoordiger van het rechtse kamp dat zijn vader Jair Bolsonaro heeft opgebouwd. Die was president van 2019 tot 2022 en blijft, ondanks zijn vertrek uit het presidentschap, een invloedrijke figuur binnen de Braziliaanse rechterzijde. Flávio heeft beloofd zich in te zetten voor de vrijlating van zijn vader, die na zijn veroordeling wegens betrokkenheid bij een poging om de machtsoverdracht na de verkiezingen van 2022 te verhinderen, gevangen zit. Daarmee maakt hij ook de politieke strijd rond zijn vader onderdeel van zijn verkiezingscampagne.
Volgens Ubags is het verschil tussen de twee kandidaten voor veel kiezers minstens zo belangrijk als hun eigen plannen. „Het is vooral: wij zijn niet de ander.” Lula is voor veel Brazilianen een bekende politieke figuur, die al jarenlang een centrale rol speelt in de nationale politiek. Flávio Bolsonaro bouwt daarentegen voor een belangrijk deel voort op de politieke bekendheid en achterban van zijn vader.
De tegenstelling tussen links en rechts is ook in het dagelijks leven merkbaar. Voorstanders van beide kampen laten zich nadrukkelijk horen, terwijl andere Brazilianen twijfelen over hun keuze. De onvrede speelt zich bovendien af tegen de achtergrond van economische onzekerheid, zorgen over criminaliteit en een groeiend wantrouwen tegenover de politiek. Beide kandidaten leggen nadruk op de bestrijding van criminaliteit, maar de verkiezingsstrijd biedt kiezers weinig ruimte om de verschillen tussen hun plannen rechtstreeks te beoordelen. Lula en Flávio Bolsonaro lieten namelijk het laatste televisiedebat voor de eerste ronde aan zich voorbijgaan, waarna de uitzending niet doorging.
Een deel van de Brazilianen overweegt blanco of ongeldig te stemmen. In Brazilië geldt in beginsel een stemplicht voor inwoners van 18 tot en met 70 jaar. Blanco en ongeldige stemmen tellen niet mee bij het bepalen van de winnaar. Om in de eerste ronde te worden gekozen, moet een kandidaat meer dan de helft van de geldige stemmen behalen. Lukt dat niet, dan nemen de twee kandidaten met de meeste stemmen het op 25 oktober tegen elkaar op.
Ook buiten Brazilië zijn de verkiezingen van belang. Vooral de toekomst van het Amazonegebied staat op het spel. Het regenwoud speelt een belangrijke rol in de mondiale koolstofcyclus en de opslag van CO₂. Verdere ontbossing tast ecosystemen aan en kan de uitstoot van broeikasgassen vergroten. De gevolgen beperken zich niet tot Brazilië, maar raken ook omliggende landen en het internationale klimaatbeleid.
Flávio Bolsonaro vertegenwoordigt een rechtse politieke traditie waarin economische ontwikkeling en het gebruik van natuurlijke hulpbronnen een belangrijke plaats innemen. Onder zijn leiding zal er meer ruimte komen voor ontbossing en de exploitatie van het Amazonegebied. De precieze gevolgen zullen afhangen van het beleid dat zijn regering daadwerkelijk voert en van de handhaving van de bestaande milieuregels.
De verkiezingen gaan daarmee niet alleen over de vraag wie de komende vier jaar het presidentiële paleis betrekt. Ze bepalen ook welke koers Brazilië kiest op het gebied van sociale voorzieningen, criminaliteitsbestrijding, economische ontwikkeling en milieubescherming. De eerste ronde moet duidelijk maken hoeveel steun Lula en Flávio Bolsonaro werkelijk achter zich hebben. Als geen van beiden een meerderheid behaalt, volgt op 25 oktober de beslissende confrontatie tussen de twee politieke kampen.
Leave a Reply