Volgens het CBS groeide de bevolking van Nederland in het eerste kwartaal van 2024 met bijna 20.000 mensen naar 17,97 miljoen inwoners waardoor ook de omzet van de detailhandel met 2% is gegroeid. Nederland telt zo’n 430.000 bedrijven exclusief de ZZPérs. De Nederlandse economie is echter ondanks deze groei verder verslechterd. Het vertrouwen van Nederlandse consumenten is in juli verder gedaald. Door de krappe arbeidsmarkt en door de vergrijzing staan het onderwijs en de gezondheidszorg onder druk. De ouderenzorg kost nu al ruim 18 miljard euro per jaar en dat wordt met alle immigratie nog meer. In januari namen de bedrijfsinvesteringen al met 4,4 procent af. De Nederlandse export daalt al sinds juni 2023 met gemiddeld 4% per maand , met als absolute uitschieter een krimp van 7,5 % in oktober 2023. Het eerste kwartaal van 2024 liet een krimp zien van 0,5 procent ten opzicht van een kwartaal eerder. De internationale handel deed het in 2023, maar ook in het 1e kwartaal en 2e van 2024 slecht. Zowel de export als de import krimpt. Het volume van de goederenimport was in februari 2024 al 4,2 procent kleiner dan in februari 2023. Dat was vooral toe te schrijven aan machines en aardolieproducten. De afzetprijzen van de Nederlandse industrie waren in maart gemiddeld 0,9 procent lager dan in maart 2023. Al negen maanden lang neemt de productie van de Nederlandse industrie af en deze kromp in maart met 6 procent ten opzichte van dezelfde maand in 2023. De omzet hiervan is nu vier kwartalen op rij gedaald, blijkt uit cijfers van het CBS. In het eerste kwartaal van dit jaar bedroeg de omzetdaling 5,5 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. De omzet daalde het meest in het buitenland. De Nederlandse goederenexport was in april wel weer even gestegen. Het was de eerste keer in bijna een jaar tijd dat de export groeide. De omzet in de horeca groeide in het eerste kwartaal ook al van 2024 met 8,1 procent ten opzichte van het eerste kwartaal van 2023. Het conjunctuurbeeld volgens de Conjunctuurklok van het CBS was in juni echter vrijwel even negatief als in mei. In de Conjunctuurklok van juni presteerden 11 van de 13 indicatoren slechter dan hun langjarige trend. De productie van de Nederlandse industrie kromp in mei met 3%, maar ook de Nederlandse goederenexport is in mei toch weer gekrompen. Vooral de export van machines, aardgas en aardolieproducten staat onder druk. De export kromp in juni ook met 4,3 procent. Ook werden minder transportmiddelen uitgevoerd dan een jaar eerder. In mei 2024 was het volume van de investeringen in materiële vaste activa 6,8 procent kleiner dan een jaar eerder, doordat er minder werd geïnvesteerd in gebouwen, vliegtuigen, personenauto’s en machines (onder meer defensiematerieel).
In 2023 waren er 270 faillissementen in de industriesector. Het hoogste aantal in vijf jaar. De Algemene Rekenkamer heeft vastgesteld dat het kabinet-Rutte IV vorig jaar bijna 21 miljard euro heeft uitgegeven zonder dat daar vooraf toestemming voor was gevraagd aan de Eerste en Tweede Kamer. In het 1e kwartaal van 2024 gingen er vele miljarden naar oorlogsvoering en immigratie. In het laatste kwartaal gingen diverse grote retailers failliet en werden er duizenden mensen werkloos. Het aantal werklozen is in de afgelopen drie maanden verder toegenomen, met gemiddeld 7000 per maand. In februari waren er 379.000 mensen werkloos. Dat is het hoogste aantal in bijna anderhalf jaar. De productieomvang gaat nog steeds omlaag en het vertrouwen van producenten neemt steeds verder af. Het producentenvertrouwen en het consumentenvertrouwen ligt ver onder het gemiddelde van de afgelopen twintig jaar en zal op termijn sterk verslechteren. De klimaat- en stikstoffondsen drukken op de overheidsfinanciën, net als duurdere zorg, sociale zekerheid, asiel en tekorten bij defensie.
De stijgende rente heeft een flinke impact op de financiële huishouding van DNB. Door 460 miljoen euro uit de reserves te halen (waar nu nog ruim elf miljard op staat), kon het nettoresultaat nog op nul uitkomen, maar de Nederlandse Staat kan voorlopig geen dividend meer verwachten. Voor de komende jaren worden miljardenverliezen verwacht en het afgelopen jaar had DNB voor het eerst sinds 1931 een verlies van bijna een half miljard euro. Dit jaar wordt een enorm verlies van ruim 3 miljard euro verwacht. DNB verwacht zelf dat de verliezen aanhouden tot 2028. De kans dat DNB met een negatief financieel vermogen komt te zitten is zeker aanwezig en als de huidige buffer van 11 miljard euro niet voldoende blijkt, moet de Nederlandse Staat financieel bijspringen. DNB denk zelf dat het te verwachten verlies de komende jaren kan oplopen tot wel 10 miljard. De verliezen zijn het gevolg van verslechterde economische omstandigheden, de gevolgen van de oorlog in Oekraïne en de pandemie.
Politiek
Demissionair vice premier Carola Schouten (CU), demissionair minister van Financiën Sigrid Kaag (D66) en Demissionair minister van Volksgezondheid Ernst Kuipers zijn spoorslags vertrokken. Ernst Kuipers vertrok voor een functie aan de Nanyang Technological University in Singapore. Ook de Kamervoorzitter, SGP leider van der Staaij, Staatssecretaris Gunay Uslu en 44 Kamerleden stapten op. De drastische milieumaatregelen van Kaag konden op weinig steun in het land rekenen en boeren die hun bedrijf ten gronde zagen gaan hebben het haar niet in dank afgenomen en stemden bij de Provinciale Staten verkiezingen massaal op de BBB en later bij de landsverkiezingen op de PVV. Bij haar vertrek liet ze de Nederlandse staatskas achter met de hoogste staatsschuld aller tijden (500 miljard euro). Tijdens haar ministerschap nam de staatsschuld toe met ruim 50 miljard euro en na haar vertrek kwamen er voor miljarden aan financiële lijken uit de kast.
22 november 2023 waren er nieuwe verkiezingen waarbij BBB Mona Keijzer naar voren schoof als toekomstige premier, D66 Rob Jetten en de VVD Dilan Yeşilgöz-Zegerius. Alleen Pieter Omtzigt kwam nog niet met een potentiële premier. Geert Wilders met zijn PVV won de verkiezingen met een ruime meerderheid van 37 zetels en staat tijdens de formatie in peilingen zelfs op 52 zetels. De andere grote partijen hebben Wilders gecanceld vanwege zijn financieel onuitvoerbare en voor hen onwenselijke en ongrondwettelijke verkiezingsprogramma. Zetelverdeling na verkiezingen: PVV: 37, Groenlinks-PvdA: 25, VVD: 24 en NSC: 20.
Plasterk werd benoemd tot verkenner en later tot informateur, waarbij gekozen werd voor een kabinet op afstand. Geen van de deelnemende partijen wilde Geert Wilders als minister President. Het formeren stopte na ruim twee maanden op 6 februari omdat Omtzigt onverwachts emotioneel vertrok, nadat 21 (vertrouwelijke) brieven over de deplorabele financiën vanuit de diverse ministeries Plasterk een week lang werden achtergehouden en deels pas op het laatste moment met Omtzigt werden gedeeld. Ook het CPB kwam enkele weken later met een waarschuwing voor de te verwachte financiële tekorten. Omtzigt liet per app weten dat hij was vertrokken en niet meer terug zou komen. Hij was al een aantal keer huilend weggelopen en wilde ondanks dringende verzoeken daarna ook niet meer aan tafel met Plasterk en de coalitiegenoten. Omtzigt zou zich vreemd hebben gedragen bij de formatiegesprekken. Hij had regelmatig huilbuien en verhief zijn stem. Op momenten dat er gevraagd werd om stelling te nemen over een onderwerp verliet hij dan heel vaak en onverwacht de vergadering. Hij had op 10 januari aan PVV, VVD en BBB al te kennen had gegeven dat hij niet in een meerderheidskabinet wilden stappen, omdat de ’rechtstatelijke afstand tot de PVV te groot zou zijn maar daar had hij later geen problemen meer mee. De kabinetsformatie stond hierdoor enige tijd onder druk. Vooral omdat Omtzigt er uit stapte nadat hij inzage kreeg in de deplorabele staat van de Overheidsfinanciën die daarna ook door het CPB erkend werd. Hij kreeg een overzicht van lasten die niet specifiek of als pm kosten in de begroting waren opgenomen zoals u in het staatje onderin kunt lezen. Naast deze hoge te verwachte kosten heeft de Nederlandse Staat ook te maken met forse garanties die zijn afgegeven aan onder ander Griekenland. Om meer grip te krijgen op de overheidsfinanciën, wil Omtzigt dat er naar Amerikaans model een speciaal begrotingsbureau komt die toezicht houdt op de inkomsten en uitgaven van de overheid. Ook bij de begrotingsbehandeling werd Omtzigt meerdere malen emotioneel, huilde en schreeuwde en verliet meerdere malen de vergadering voor overleg in eigen kring, maar hij kwam elke keer wel weer terug. Die man is gék”, kenschetst een betrokkene bij het Prinsjesdagoverleg van afgelopen week. Achteraf kwam er via X naar buiten dat de andere partijleiders vraagtekens hadden bij de bemoeienis van Omtzigt en zijn visie op een extraparlementair kabinet.
PVV-leider Wilders stelde per motie Kim Putters per 15 februari 2024 aan als nieuwe informateur. De opdracht aan Putters, voorzitter van de Sociaal-Economische Raad en PvdA-lid, was het formeren van een extraparlementair kabinet onder leiding van de 4 partijen, waarbij geen van de 4 partijen de minister president levert. Putters kwam 14 maart met het officiële eindrapport. Vanuit de bevolking werden ondertussen nieuwe verkiezingen geëist. Het onderwerp was meteen trending op X (Twitter). Elbert Dijkgraaf (SGP) en Richard van Zwol (CDA) werden de nieuwe informateurs die met de vier partijen over de inhoud en een hoofdakkoord moesten gaan praten. Wilders gaf aan dat de tijd dat hij ging weggeven voorbij was. De CDA, PvdA/Groen Links, SP en D66 waren lichtelijk in paniek over de positieve vooruitgang voor “Wilders 1” en probeerden in het debat van 20 maart de constructie te ondermijnen en de 4 partijen tegenover elkaar uit te spelen. Ook spraken ze onderling af en uit om geen partijleden te leveren voor een kabinet met Wilders en lieten in de media van zich horen. Het AD blunderde met een bericht dat oud-VVD-minister van Financiën en Volksgezondheid Hans Hoogervorst wel premier wilde worden, maar een andere persoon bleek zich voor hem te hebben uitgegeven.
De PVV pleitte niet langer voor een vertrek van Nederland uit de Europese Unie. Eerder werd ook zijn omstreden anti-islamwetsvoorstellen, de militaire steun aan Oekraïne en zijn premierschap in de ijskast gezet. Voor zijn verdere plannen zoals het verlagen van de AOW leeftijd en het afschaffen van het eigenrisico bij de zorg bleek elke financiële ruimte te ontbreken. BBB stemde ondertussen tegen de verhoging van de minimum inkomen en tegen het versneld uitkopen van boeren die in de knel zitten. Op 15 mei kwam er na 175 dagen een nieuw extraparlementair kabinet tot stand met PVV, VVD, NSC en BBB inclusief een hoofdlijnenakkoord en een bezuinigingsplan van zo’n 17 miljard euro. Ronald Plasterk werd door Wilders voorgedragen, als minister president. Tegen (hoogleraar) Plasterk liep nog wel een onderzoek door het Amsterdam UMC (AUMC) of hij met zijn Frame Therapeutics terecht het alleenrecht heeft gekregen op patenten voor een kankertherapie waarmee hij miljoenen euro’s binnenhaalde. Het AUMC wil samen met Plasterk evalueren of AUMC-wetenschapper Jan Koster alsnog erkend moet worden als (mede)uitvinder. In 2022 verkocht Plasterk zijn bedrijf voor 32 miljoen euro aan CureVac, inclusief de omstreden patentaanvragen. Informateurs Dijgraaf en Van Zwol zullen het akkoord naar verwachting 15 mei laat in de avond presenteren. Plasterk werd in PvdA kringen door zijn hulp aan Wilders als Judas beschouwd. Sinds zijn studententijd was hij namelijk PvdA lid geweest. De Amsterdamse advocaat Henri Sarolea deed ondertussen aangifte tegen Plasterk die zich volgens hem schuldig zou hebben gemaakt aan economische delicten en valsheid in geschrifte. Sarolea ontdekte dat jaarrekeningen van het farmaceutische bedrijf van Plasterk niet klopten. Zo zou Plasterk zijn bedrijf Frame Therapeutics in 2022 ten onrechte een micro-onderneming hebben genoemd. Voor een bedrijf is dat gunstig, omdat het dan minder administratieve lasten heeft. Maar daar zijn wel voorwaarden aan verbonden, zoals een beperking van de omzet en de winst. Plasterks bedrijf zou niet aan die voorwaarden hebben voldaan. Daarmee is Plasterk volgens Sarolea schuldig aan een economisch delict. Plasterk haakte daarop af en Wilders moest op zoek naar een nieuwe premier.
Geert Wilders (PVV), Dilan Yesilgöz (VVD), Pieter Omtzigt (NSC) en Caroline van der Plas (BBB) sloten na 175 dagen onderhandelen een programhoofdlijnenakkoord. Formateur Van Zwol was daarna bezig met het verder formeren van een kabinet. Alle kandidaten zijn gescreend en hebben nu een gesprek met kandidaat-premier Schoof en formateur Van Zwol. Met de kandidaten zullen vier dagen lang hoorzittingen in de Tweede Kamer volgen, waarbij alle fracties vragen mogen stellen. De linkse oppositiepartijen GroenLinks-PvdA, D66, Partij voor de Dieren, DENK en Volt willen samen optrekken. 2 juli volgt dan de beëdiging door koning Willem-Alexander.
Onder de Overheid vallen nu 21 waterschappen, 12 provincies, 342 gemeentes, het UWV, de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en de politie. Ook particuliere instellingen met een overheidstaak, zoals de Stichting Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR), vallen onder overheidsorganisaties. De Nederlandse regering is vanaf heden onderverdeeld in 15 ministeries:
- Algemene Zaken (AZ)
- Asiel en Migratie (AenM)
- Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)
- Buitenlandse Zaken (BZ)
- Defensie (Def)
- Economische Zaken (EZ)
- Financiën (Fin)
- Infrastructuur en Waterstaat (IenW)
- Justitie en Veiligheid (JenV)
- Klimaat en Groene Groei (KGG)
- Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN)
- Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)
- Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)
- Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
- Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO)
In totaal telt het kabinet-Schoof 29 bewindslieden. 16 ministers, inclusief premier Schoof, én 13 staatssecretarissen. De kandidaat-bewindspersonen van het nieuwe kabinet presenteerden zich in juni 2024 in openbare hoorzittingen aan de Tweede Kamer.
De PVV kreeg vijf ministeries: Ministerie van Volksgezondheid (Fleur Agema,(vicepremier)), het Ministerie voor Asiel en Migratie (Marjolein Faber) het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (Dirk Beljaarts), het Ministerie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (Reinette Klever), het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (Barry Madlener) en levert een Staatssecretaris voor Langdurige en Maatschappelijke Zorg (Vicky Maeijer), voor Volksgezondheid, voor Koninkrijksrelaties en voor Digitalisering, voor Openbaar Vervoer (Chris Jansen), voor Infrastructuur en een voor Justitie en Veiligheid (Ingrid Coenradi) en een voor Natuur en Milieu (onbekend). Wilders koos voor topambtenaar Dick Schoof (67) als premier. Schoof was tot enkele jaren terug 30 jaar lang lid van de PvdA. Sinds 1 maart 2020 is Schoof secretaris-generaal van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Van 18 november 2018 tot 1 mei 2020 was hij directeur-generaal van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en van 1 maart 2013 tot 18 november 2018 was hij Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Ook op deze premier kandidaat is commentaar en bezwaar gemaakt door andere partijen en hij zou er om bekend staan de grenzen van de rechtsstaat op te zoeken en te overschrijden door binnen zijn huidige functie burgers af te laten luisteren en gebruik te maken van online nepaccounts zonder juridische grondslag. Ook zou hij zich intensief bemoeid hebben met het MH17 onderzoek en journalisten hebben geronseld en was hij bevriend met de destijds van kindermisbruik verdachte Demmink. De beoogde vice premier en minister Gidi Markuszower kwam niet door het veiligheidsonderzoek.
VVD kreeg vier ministeries: het Ministerie van OC&W en Hoger onderwijs (Eppo Bruins), het Ministerie van Defensie (Ruben Brekelmans), het Ministerie van Klimaat en Groene Groei (Sophie Hermans (ook vicepremier)), het Ministerie van Financiën (Eelco Heinen) en het Ministerie van Justitie en Veiligheid (David van Weel(NAVO)) en levert drie staatssecretarissen. Voor Participatie en Integratie (Jurgen Nobel), Voor Primair- en Voortgezet Onderwijs (Mariëlle Paul) en voor Jeugd, Preventie en Sport (Vincent Karremans).
NSC kreeg vier ministeries: het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (Eppo Bruins (CU)), het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (Judith Uitermark), het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Eddy van Hijum/ook vicepremier)) en het Ministerie van Buitenlandse Zaken (Caspar Veldkamp) en levert de Staatssecretarissen voor Fiscaliteit (Folkert Idsinga), voor Toeslagen en Rechtsbescherming (Nora Achahbar), de Staatssecretaris voor Rechtsbescherming (Teun Struycken) en een Staatssecretaris voor Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (Jean Rummenie).
BBB kreeg twee ministeries: het Ministerie van Landbouw, Natuur, Voedselkwaliteit (Femke Wiersma) en het Ministerie voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (Mona Keijzer) en levert de Staatssecretarissen Visserij, voor defensie (Gijs Tuinman) en voor Mijnbouw Herstel Groningen (Eddie van Marum). BBB staat meteen al met lege handen nu de Natuurherstelwet in de EU onlangs werd goedgekeurd.
De officiële start van het kabinet was op 2 juli. Van Zwol benadrukt dat het zogenoemde programkabinet van de vier partijen “een bijzonder karakter heeft”. Van Zwol was met Elbert Dijkgraaf de afgelopen acht weken informateur. In totaal kwamen er 13 Staatssecretarissen. De PVV leverde er vier en VVD, NSC en BBB ieder drie. Daarnaast kwamen er naast de partijloze premier Dick Schoof vijftien ministers in het nieuwe kabinet. Daarvan mocht de PVV er vijf leveren, VVD en NSC vier en BBB twee. De coalitiepartijen wilden drie nieuwe ministeries. Er kwam een ministerie van Asiel en Migratie, een van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en een ministerie van Klimaat en Groene Groei bij.
Het nieuwe kabinet heeft een hoofdlijnenakkoord afgesloten met de volgende 10 hoofdpunten:
- Bestaanszekerheid en koopkracht
- Grip op asiel en migratie
- Wonen en volkshuisvesting, infrastructuur, openbaar vervoer en luchtvaart; elke regio telt
- Een goede toekomst voor landbouw en visserij, voor voedselzekerheid, voor natuur
- Energie, leveringszekerheid en klimaatadaptatie
- Toegankelijke publieke voorzieningen; zorg en onderwijs
- Goed bestuur en een sterke rechtsstaat
- Nationale veiligheid
- Internationale veiligheid
- Solide overheidsfinanciën, economie en vestigingsklimaat
De nieuwe coalitie wil nog voor de volgende nieuwe verkiezingen een nieuw kiesstelsel voor de Tweede Kamer, die de regionale band tussen kiezers en gekozenen” moet versterken. Verder moeten stappen worden gezet voor een grondwetsherziening zodat wetten getoetst kunnen worden aan de Grondwet. En in het verlengde daarvan moet er ook een aanzet worden gemaakt voor de vorming van een constitutioneel hof, dat de toetsing aan de grondwet kan uitvoeren. Een enkele fout mag een burger niet meer diep in de problemen duwen”, vindt de nieuwe coalitie en daarom gaan aanmanings- en incassokosten van de overheid fors omlaag. Ook moet er gesnoeid worden in het aantal ambtenaren en consultants bij de overheid en is er een bezuiniging ingeboekt van honderd miljoen euro op de publieke omroep. De coalitie wil het vestigingsklimaat verbeteren en recente lastenverzwaringen voor ondernemers deels terugdraaien. Het gaat onder meer om verhoging van de energiebelasting. De formerende partijen hebben afgesproken om uiteindelijk 14,7 miljard euro per jaar te bezuinigen. Daar staan eenzelfde bedrag aan extra uitgaven (lastenverlichtingen en investeringen) tegenover. Per saldo gaan de uitgaven volgens hen uiteindelijk met 4,7 miljard euro per jaar omlaag. Zo is de coalitie voornemens om een vijfde van het ambtenarenapparaat te ontslaan, hetgeen in de praktijk onmogelijk is. De belastingdienst kampt zelfs met een groot capaciteitsprobleem, waardoor er eerder mensen bij moeten dan er weg zouden kunnen. Bovendien zijn er veel onvoorziene miljarden niet in de Rijksbegroting opgenomen kosten te verwachten. (zie onder) 2 juli werden de nieuwe bewindslieden in Paleis Huis ten Bosch beëdigd. De linkse partijen zijn verbijsterd dat rechts nu in de regering zit en meteen al bij het eerste debat over de regeringsverklaring ging het niet over de inhoud maar over de leden van het kabinet, hoofddoekjes en over een tweet die vice premier Agema hierover tijdens het debat had verzonden over Femke Halsema (Burgemeester van Amsterdam) die haar mening ten opzichte van vroeger had bijgesteld. Omdat Schoof niet fel genoeg naar de zin van Wilders van zich afbeet viel ook hij zijn eigen nieuwe minister president Schoof aan en noemde zijn reactie slappe hap. Wilders lag ook fel in de clinch met Dilan Yesilgöz die beweerde dat hij achter de tweet van Agema zou zitten. Een ingediende motie van wantrouwen tegen de PVV-ministers Marjolein Faber (Asiel en Migratie) en Reinette Klever (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp) kreeg de steun van vijf partijen. PvdA/Groen Links, D66, SP, Partij voor de Dieren en Volt wilden de PVV-ministers wegsturen. Komende jaren zou het budget voor ontwikkelingshulp in totaal met zo’n twee miljard euro omhoog gaan, maar dat werd geschrapt. PVV minister Klever legt zich daar onder druk van haar ambtenaren niet bij neer en wil in het voorjaar de discussie opnieuw aangaan.
De kans is groot dat de partijen in Brussel bij de EU meer voor elkaar zullen krijgen nu daar de rechtse groep “Patriots for Europe” steeds groter word. De alliantie werd opgezet door de Hongaarse premier Viktor Orbán, de voormalige Tsjechische premier Andrej Babiš en de Oostenrijkse partij FPÖ. Later viel Wilders zijn minister president op X nogmaals aan toen bekend werd dat er opnieuw miljoenen naar Oekraïne werden weggegeven. Wilders sneerde “De hardnekkige corruptie daar ook nog besproken @MinPres of alleen maar geld gebracht?” Dat de betreffende miljoenen al in de voorjaarsnota werden begroot was hem kennelijk ontschoten of niet bekend. Wilders was ondertussen aanwezig bij de rechtbank over de negatieve gevolgen van de bedreigingen op zijn leven. Het Openbaar Ministerie eiste daar een celstraf van veertien jaar tegen de geestelijke Muhammed Ashraf Jalali en zes jaar cel tegen politiek leider Saad Hussain Rizvi voor doodsbedreigingen aan Wilders.
Drie van de vier coalitiepartijen van het kabinet Schoof zien niets in kilometerheffing. Alleen de VVD is voor. Tegen 2030 rijden er fors meer elektrische auto’s op de weg. Dat betekent effectief minder benzine- en dieselauto’s dus dit veroorzaakt opnieuw een gat in de toch al krappe begroting.
Een jaar geleden noemde Marjolein Faber het Gemeentebestuur van Hoevelaken nog huichelaars, farizeeër en landverrader omdat er een AZC in haar woonplaats moest komen en nu moet zij in haar nieuwe rol van minister van immigratie zelf een asielzoekerscentrum realiseren. Die opvang komt er ook als de spreidingswet vroegtijdig wordt ingetrokken, zoals zij van plan is. Met het ingestudeerde script “Kijk, we zitten natuurlijk met de huidige wet- en regelgeving en dan hebben we de plicht om mensen op een fatsoenlijke manier op te vangen.” vinden de bewoners en kiezers haar ongeloofwaardig. Faber nam eerder ook al afstand van de term “omvolking” die ze altijd gebruikte. Hierover zei ze dat ze de term beter niet had kunnen gebruiken, en dat ze het ook niet meer zal doen. Faber heeft een standaard antwoord ingestudeerd op alle kritiek op haar verleden.. Ik wil iets veranderen in dit land, en dat kan alleen als minister in een kabinet. Ik ga de strengste minister voor asiel ooit worden in dit land.” het “zal een “rechtvaardig” beleid worden. Wel vindt ze nu dat er “zorgelijke demografische ontwikkelingen” zijn. Faber(64) zat 12 jaar in de 1e Kamer en werd daar later ook fractievoorzitter.
De migratieplannen uit het hoofdlijnenakkoord
- asielstop
- opt-out clausule voor Europees asiel- en migratiebeleid
- bij nieuwe vluchtelingencrisis ‘mini-Schengen’
- meer grenscontroles
- handhaven Dublin-afspraken (in land van aankomst doet asielzoeker de procedure)
- migranten terugsturen naar buurlanden
- beperken gezinshereniging
- EU-migratiepact met aangescherpte asielregels en toelatingsprocedures uitvoeren
- strikte procedures aan buitengrenzen EU
- akkoorden over terugkeer met derde landen
- migrantenopvang buiten de EU
Ook Wilders zelf speelt, om te mogen mee regeren, een andere rol en zette al zijn ongrondwettelijke verkiezingsbeloftes in de ijskast. Hij zal aan zijn nieuwe EU fractie “Patriotten voor Europa de nieuwe ingewikkelde rol van zijn kabinet moeten gaan uitleggen. De keuze voor de naam Patriotten voor Europa blijkt een ongelukkig gekozen synoniem. De PVV wilde het aan Oekraïne door de EU aangeboden associatie accoord in de papiervernietiger. Wilders wil ook niet langer dat Nederland vertrekt uit de Europese Unie en hij steunt nu de strijd van Oekraïne tegen de Rusland. Voor alle andere plannen zoals het verlagen van de AOW leeftijd, het verhogen van het minimumloon en het onmiddellijk afschaffen van het eigen risico in de zorg blijkt de financiële dekking er niet te zijn door de tientallen miljoenen aan tegenvallers die het kabinet Wilders samen met Kaag hebben achtergelaten. Het kabinet en de leiders van de vier coalitiepartijen zijn het 29 augustus na lang overleg uiteindelijk toch eens geworden over de begroting voor volgend jaar.
Het begrotingstekort van Nederland zou voor 2024 uitkomen op 2,9 procent van het bbp en de staatsschuld op 47,3 procent van het bbp. Met de nog steeds oplopende rente en het oplopen boven de 3% liggen noodzakelijke bezuinigingen op de loer evenals tientallen miljarden aan extra onkosten buiten de begroting om. Het begrotingstekort zou naar verwachting in 2028 pas op lopen naar 3,3 procent en voor 2029 tot 2032 uitkomen op 4,6 procent. De EMU-schuld in 2023 was 480,7 miljard euro, ofwel 46,5% van het bbp. Op de middellange termijn zullen de Nederlandse overheidsfinanciën verder verslechteren, mede door een toename van de vergrijzingsgevoelige uitgaven aan onder meer zorg en AOW en de aanhoudende toestroom van immigranten.
Door de gestegen rente moet Nederland ook miljarden per jaar meer betalen over de staatsschuld. De Europese afgesproken grens is 3 procent. Grote beleidswijzigingen zijn nodig om het begrotingstekort van ruim 5 miljard euro niet tot boven de Europese norm op te laten lopen, maar de extreme uitgaven voor defensie en de asielinstroom beletten dit. Defensie heeft het afgelopen jaar zo’n 2,4 miljard euro meer uitgegeven dan het jaar ervoor. Daar komen nog extra kosten bij nu het oorlogsschip Zr.Ms. Tromp is ingezet in de Rode Zee om daar een bijdrage te leveren aan de veilige en vrije doorvaart. Daarnaast was het Joint Logistic Support Ship Zr.Ms. Karel Doorman vier maanden met 250 bemanningleden in het gebied. Voor 2024 bedragen de totale uitgaven voor Defensie 21,4 miljard. Er blijft dus minder geld over voor zorg, het onderwijs en welzijn.
De Europese Investerings Bank financierde in 2023 2,1 miljard euro aan leningen verspreid over zestien projecten. Daarnaast financierde het Europees Investeringsfonds (EIF), 548 miljoen euro aan equity en garanties ter ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf.
Op Prinsjesdag worden de volgende (gelekte) maatregelen bekend gemaakt:
- Koopkracht: iedereen er ongeveer 1 procent erop vooruit
- Komend jaar honderden miljoenen extra naar defensie vanwege hoger bbp, volgend jaar 750 miljoen euro en de jaren daarna 500 miljoen
- Expatregeling blijft bestaan, wel iets minder, van 30 procent naar 27 procent
- Gratis schoolmaaltijden blijven bestaan
- Kabinet reserveert geld voor vroegpensioen-regeling, zodat onderhandelingen kunnen beginnen
- Overdrachtsbelasting voor huizen waar de koper niet zelf in gaat wonen wordt verlaagd naar 8%
- Schoolboeken worden uitgesloten van BTW verhoging
- Het kindgebonden budget wordt verhoogd
- De belastingkorting voor eenverdieners wordt niet afgebouwd
- Het kabinet investeert 100 miljoen euro per jaar in de politie
- De aftrek van giften in de inkomstenbelasting wordt minder sterk versoberd
- 130 miljoen extra naar grensbewaking
- Er komt een lagere extra belastingschijf
- De uitgestelde bezuinigingen in de zorg van het kabinet Rutte 4 worden door de nieuwe coalitie alsnog uitgevoerd
- De 4,5 miljard aan lastenverlichting voor 2025 gaat voor een groot deel niet door
- In plaats van 2,1% stijgen de uitkeringen slechts rond 1 procent
- Minister Faber (Asiel) stopt op 1 januari volgend jaar met het financieren van de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers. Op X laat ze weten dat ze daarover overleg heeft gehad met de gemeenten die nu nog zo’n ‘bed-bad-brood-opvang’ hebben. “Ik zet in op terugkeer in plaats van gesubsidieerde opvang”, schrijft ze. In het hoofdlijnenakkoord heeft de nieuwe coalitie al afgesproken dat de bijdrage aan de Landelijke Vreemdelingenvoorziening (LVV), zoals de opvang officieel heet, zou worden beëindigd.
Premier Dick Schoof werd bij de persconferentie geconfronteerd met het lekken van deze en ander begrotingsplannen, maar hij hoopte ‘oprecht’ dat niet een van zijn ministers of staatssecretarissen verantwoordelijk is voor dit uitlekken. Hij rekent daar op, want de geheimhouding was zoals altijd uitdrukkelijk afgesproken. Het kabinet en de regeringspartijen zijn de enige die de stukken kennen. Zelf lekte hij alleen dat mensen er volgend jaar in de portemonnee gewoon op vooruitgaan. Hij voegde er nog aan toe dat misschien dat wat naar buiten komt, misschien net niet helemaal klopt en dat hij ook vanuit gaat dat het lekken niet uit het kabinet komt. Niet geheel bij toeval zijn alleen meevallers gelekt. Daarom vind u de tegenvaller onderaan.
Het Exit Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) is stopgezet. Provincies kunnen de huidige programma’s voor natuurherstel en de aanpak van de stikstofproblematiek staken, maar sommigen weigeren dit. Provincies zijn van het nieuwe kabinet dus ook niet langer verplicht om zich te houden aan de huidige afspraken om de natuur te herstellen en het stikstofprobleem aan te pakken. Binnen het programma NPLG maakten de provincies zelf een samenhangend ruimtelijk plan om alle milieudoelen te halen. Nu wordt voorlopig ook het probleem met de bouwvergunningverlening niet opgelost.
Staatsschuld
Nederland heeft in 2023 10,3 miljard euro afgedragen aan de EU. Aan subsidies in gedeeld beheer ontving Nederland 1,4 miljard euro, maar dat zijn niet alle inkomsten uit de EU. Over de totale ontvangsten in dat jaar zijn nog geen actuele cijfers bekend; in 2022 waren die in totaal € 3,5 miljard. De inkomsten uit het Herstel- en Veerkrachtplan, ook wel het Coronaherstelfonds genoemd, zijn ook nog niet zeker: De minister van Buitenlandse Zaken verwachtte eerst dit jaar € 2,6 miljard te ontvangen. Maar Nederland zal dit bedrag in 2024 niet volledig ontvangen. De Nederlandse staatsschuld bedroeg in 2023 49,5% bbp, wat neerkomt op circa 500 miljard euro. De totale uitgaven van het Rijk bedroegen 395 miljard euro en voor 2024 is dit 433,6 miljard. De inkomsten worden naar verwachting 402,9 miljard. Nederland betaalde in 2022 al 2,7 miljard euro meer aan de Europese Unie (EU) dan het ontving en moet nu opnieuw 3 miljard extra bijbetalen voor de verdere uitbreiding met meer lidstaten. De grootse kostenposten zijn de bijdrage aan de EU, de oplopende rente van de Staatsschuld, de immigratie, de energietransitie, de oorlog in Oekraïne en Israël, de vergrijzing, en de maatregelen ten behoeve van stikstof beperking. Door de afname van de overheidsschuld is de zogeheten schuldquote gezakt tot 45,9 procent. Dat betekent dat de omvang van de staatsschuld nu minder dan 46 procent bedraagt van de totale omvang van de Nederlandse economie. Daarmee voldoet Nederland nu nog ruimschoots aan de Europese normen die een maximale schuld van 60 procent van het bruto binnenlands product (bbp) voorschrijven.
Migratie is met 8 miljard euro opnieuw de grootste kostenpost, 4 miljard er van gaat naar het COA
In 2023 was de Nederlandse Overheid 860 miljoen euro meer kwijt aan rente-uitgaven. Dit loopt daarna verder op tot 1,6 miljard in 2024 en 2,3 miljard in 2025. En ook in de jaren daarna zullen de rentelasten verder stijgen. De lange rente stijgt volgens een raming van het CPB verder naar 2,7% in 2023 en 2024. Een steeds groter deel van de overheidsschuld moet daardoor tegen hogere rentetarieven worden geherfinancierd. De extra uitgaven voor de energiecrisis passen niet binnen de lopende begroting en bleken zelfs verkeerd berekend. Het twee maal uitkeren van 190 euro in november en december kostte de Overheid 3,15 miljard in plaats van de eerder berekende 2,6 miljard. Het kabinet kwam met een steunplan voor het mkb van rond de 3 miljard euro. Er moet 4 miljard euro naar infrastructuurprojecten als onderdeel van 7,5 miljard euro dat moest worden vrijgemaakt om nieuwe woonwijken bereikbaar te maken. De rest gaat naar investeringen in de infrastructuur voor auto’s (2,7 miljard euro) en fietsers (780 miljoen euro). In 2022 immigreerden 403.108 personen en emigreerden 179.310 personen uit Nederland. Om asielzoekers te plaatsen werden gemeenten overgehaald met 2.500 euro voor elke asielzoeker die vijf jaar lang geplaatst wordt. Asielzoekers die vrijwillig vertrekken ontvangen 5.000 euro. Er is een enorme corona-belastingschuld die in vijf tot zeven jaar tijd moet worden terugbetaald aan de fiscus. Zo’n 1700 bedrijven staan al op de rol voor mogelijke schuldsanering en daar komen er meer bij. Er worden dan ook veel faillissementen en opheffingen verwacht.
De Algemene Rekenkamer vindt dat sommige passages in het begrotingswijzigingsvoorstel (BBV) opnieuw onvoldoende duidelijk zijn en dat de rechtmatigheidsverantwoording, die besturen van decentrale overheden moeten afleggen onvoldoende is uitgewerkt. Het niet of onvoldoende verwerken van de aandachtspunten zou kunnen leiden tot een structurele onzekerheid over de rechtmatigheid van specifieke uitkeringen. In 2020 werd er door de ministeries onder Rutte 9,1 miljard onrechtmatig uitgegeven. Van dat geld is niet goed duidelijk gemaakt hoe het is besteed. Daarmee werd de “tolerantiegrens van 1 procent fouten en onzekerheden’ die de Algemene Rekenkamer hanteert, fors overschreden. Het ministerie van Volksgezondheid van Hugo de Jonge had hiervan alleen al onrechtmatig 5,1 miljard euro uitgegeven voor mondkapjes, beademingsapparatuur en testen ten behoeve van Corona. Voor een deel van de spullen kon niet worden aangetoond wat ermee is gebeurd. Het onderzoek naar de mondkapjesdeal van Sywert van Lienden kostte de Nederlandse Staat ruim 5 miljoen euro.
Hugo de Jonge werd na zijn ministerschap waarnemend commissaris van de Koning in de provincie Zeeland.
In 2021 werd maar liefst opnieuw ruim 15 miljard euro aan kabinetsuitgaven gedaan die volgens de rekenkamer niet op orde waren. Het gevonden percentage van betalingen waarmee fouten zijn gemaakt is volgens de Rekenkamer toegenomen van 2,7 procent naar 3 procent. De auditors signaleerden ook risico’s met betrekking tot de EU-middelen die beschikbaar zijn gesteld in reactie op de coronacrisis en de aanvalsoorlog in Oekraïne. Gemeenten wacht een onzekere financiële toekomst met structurele tekorten die kunnen oplopen tot meer dan 1 miljard euro, daarvoor waarschuwt accountantsorganisatie BDO in een jaarlijkse analyse van de jaarrekeningen en begrotingen van de ongeveer 350 gemeenten in Nederland. De gemeente Amsterdam heeft een schuld van ruim 7,5 miljard euro opgebouwd en ook Amersfoort, Capelle aan den IJssel en Heerlen zaten in geldnood. Twaalf gemeenten staan zelfs onder curatele van de provincie, omdat ze tot 2024 geen enkel begrotingsjaar sluitend kunnen krijgen. Dat zijn er drie meer dan vorig jaar. De belastingdienst blijkt ook nog eens te hebben gefraudeerd en gediscrimineerd en bij veel Gemeentes maar ook bij de Rijksoverheid zijn de financiën niet op orde. De belastingdienst komt 400 werknemers tekort om achterstallige belasting te innen en is zwaar overbelast. In 2022 werd 41,7 miljard euro uitgegeven aan zaken die niet door de 2e kamer werden goedgekeurd. 23 miljard hiervan werd door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat uitgegeven. De uitgaven werden gedaan op grond van artikel 2.27 Comptabiliteitswet. Het ministerie van Financiën experimenteert nog steeds met manieren om de toeslagenaffaire af te handelen. De kosten hiervoor werden bijna vier jaar geleden begroot op 310 miljoen, maar inmiddels is de 7,2 miljard euro gepasseerd en het einde is nog niet in zicht want er worden nog een ruim 2 miljard aan kosten verwacht. De overheid nam voor 887 miljoen euro aan schulden en betalingsachterstanden van toeslagenouders over of scholden deze kwijt. Ook hebben bijna 84.000 gedupeerde jongeren “een financieel steuntje in de rug ontvangen. Om de tekorten te dekken willen de grote Gemeentes het verkeersboeteverdienmodel van de Overheid overnemen en willen nu ook zelf flitspalen plaatsen en overtreders beboeten.
Corona/Covid
Ondernemers kregen gedurende de coronacrisis zo’n 8 miljard euro aan tegemoetkoming in de vaste lasten uitgekeerd. Door stagnatie in toeleveringen, gedwongen sluitingen vanwege besmettingen onder het personeel kwamen veel bedrijven in financiële nood te verkeren. Sinds het begin van de coronacrisis hebben banken in Nederland aan ruim 161.000 ondernemers 23,7 miljard euro leningen of kredietruimte verstrekt. Het gaat in totaal om 32.000 leningen ter waarde van 20,7 miljard euro en om 129.000 bedrijven die uitstel van betaling hebben gekregen. Ruim 650.000 bedrijven hebben vanwege de pandemie een beroep gedaan op een of meer steunmaatregelen. Dat is 34,8 procent van alle bedrijven in Nederland. 15,1 % van de bedrijven vroeg om het uitstellen van belastingbetaling voor een bedrag van 20,8 miljard euro. De twee jaar durende steunmaatregelen liep van maart 2020 tot en met juni 2022. De meest aangevraagde regeling was de TOZO, inkomenssteun die vooral werd gebruikt door kleine zelfstandige ondernemers zoals zzp’ers. Voor 18,1% van de zzp’ers die de steun ontvingen kostte dit 3,5 miljard euro, TOGS of TVL (tegemoetkoming in schade of vaste lasten)kregen 12,9% van de bedrijven en dat kostte 10,1 miljard euro. De loonkostensteun NOW vroegen 7,3% van de bedrijven aan en kostte de Staat 23,9 miljard euro. Wanneer de steun onterecht is ontvangen moet deze worden terugbetaald. De ondernemers die gebruik maakten van belastinguitstel moeten nu binnen 5 tot 7 jaar met rente terug gaan betalen. Dit gaat een hoop faillissementen opleveren. Zo’n 1700 bedrijven staan al op de rol voor mogelijke schuldsanering Veel bedrijven waaronder De Thermen in Rosmalen gingen al failliet. Zelfs grote ketens als ICI Paris, Adidas, Deichmann, H&M, Mediamarkt, BCC en Big Bazar konden door de Corona crisis de huur niet langer betalen en hadden Overheidssteun nodig. Nederlandse banken verleenden sinds maart 2020 negentien miljard euro aan steun in de vorm van extra leningen of uitstel van aflossingen aan 161.000 ondernemers en bijna 34.000 particulieren. De Corona pandemie kostte de Nederlandse Overheid zo’n 92 miljard euro en het begrotingstekort voor 2023 liep op naar 49,2 procent. Op het ministerie van Volksgezondheid was ten tijde van minister Hugo de Jonge (CDA) de administratie slecht op orde. De coronacrisis verergerde de boekhoudkundige chaos op het ministerie, omdat in grote haast medische spullen gekocht moesten worden. Van een bedrag van 5,1 miljard euro is onduidelijk of het wel goed is besteed.
Vitol
Scheepvaart
Orders voor nieuwe containerschepen bereikten een nieuw dieptepunt. Twee grote rederijen gingen binnen een maand failliet. Flinter Barendrecht met 31 schepen en Abis met 21 schepen. Bertram Rickmers heeft een deel van zijn scheepvaartimperium moeten redden via een samenwerking met Zeaborn. Bij scheepswerf Keppel Verolme verdwenen bijna 100 van de 350 banen. Ook rederij Vroon in De Central Industry Group (CIG) in Groningen moest door investeringsmaatschappij Nimbus worden gered. Het bekendste CIG-bedrijf Centraalstaal in Groningen, dat voorgevormde staalplaten voor schepen levert moest met reorganisaties het aantal werknemers terugbrengen van 120 naar 50. Het bedrijf ging failliet en werd in tweeën geknipt voortgezet door de scheepswerf Ferus Smit en CIG Architecture. Ook Wolfard & Wessels Werktuigbouw in Hoogezand, actief in de offshore, kwam in de problemen. Het maakte na een faillissement een doorstart met de helft van de 104 werknemers. De Nederlandse Overheid stelde om de sector van de ondergang te redden vijf miljoen euro beschikbaar via de Subsidieregeling Duurzame Scheepsbouw (SDS) waardoor rederij Van Oord ondanks de malaise alsnog een nieuw kraanschip (op aardgas) kon bestellen bij scheepswerf Neptune die met de winst de opgelegde last onder dwangsom voor milieuvervuiling kon betalen. De ChristenUnie stond niet alleen aan de basis van het creëren van de subsidie maar was ook van doorslaggevende betekenis bij de toestemming voor de wijziging van het bestemmingsplan en een ruimere milieuvergunning ten behoeve van nieuwbouwplannen van de scheepswerf Neptune Shipyards. Ook het noodlijdende Royal IHC mocht met geld van SDS zo’n schip op gas bouwen. In juni 2015 moesten bij IHC Merwede 500 honderd banen verdwijnen vanwege reorganisatie door teruggelopen orders. IHC is eigendom van Parkland N.V. van Cees de Bruin van investeringsfonds Indofin (62.10%), Stichting Administratiekantoor Management en Personeel IHC (27.89%) en Rabo Capital B.V. (10.01%). Norddeutsche Landesbank (Nord/LB) heeft in 2016 een nettoverlies van 1,9 miljard euro geleden. Er moest vorig jaar 2,9 miljard euro opzij gezet worden voor de extreme verliezen in de scheepvaart. Polen, Tsjechen, Bulgaren en Roemenen houden de Nederlandse binnenvaart nog enigszins draaiende. Zo’n 30% van de banen op de schepen wordt ingenomen door buitenlandse matrozen, schippers en kapiteins. Niet het Nederlandse Damen Shipyards mag voor defensie vier onderzeeërs bouwen voor de Koninklijke Marine, maar de Franse scheepsbouwer Naval Group. Het ziet er naar uit dat Damen deze mega-order van 4 tot 6 miljard euro misloopt. Voor een aantal Nederlandse provincies de aanleiding om een brandbrief te sturen aan het kabinet. Het brandje, ook in de 2e Kamer, werd geblust met de opdracht aan Damen voor het bouwen van 4 oorlogsfregatten voor 2,5 miljard euro. Bijna 75 procent van de capaciteit van de containerterminal in de Rotterdamse haven is in handen van bedrijven uit China en Hong Kong.
Boeren
Het is crisis in de melkveehouderij en sluiting van een paar duizend melkveebedrijven dreigt, waardoor de Nederlandse economie onnodig bijna een miljard aan netto toegevoegde waarde kwijt kan raken en volgens Milieudefensie hangt er zelfs een prijskaartje van 2,1 miljard euro aan vast. Zo’n 8000 zeldzame koeien die een onderdeel zijn van ons culturele erfgoed dreigen op termijn te verdwijnen vanwege het stikstofprobleem. Een crisistop met banken (ABN Amro, Rabobank), diervoederproducenten en boerenorganisaties leidde er toe dat er 7,4 miljard euro werd uitgetrokken om de melkveestapel te reduceren. Voor 2030 moeten er van de EU uiteindelijk circa 500.000 koeien verdwijnen om Nederland aan de regels en akkoorden te laten voldoen. Dat is ongeveer een kwart van de melkveestapel. Het klimaatfonds kost Nederland 35 miljard euro in de komende 10 jaar. In 2023 is dit voor warmtenetten 200 miljoen euro, wind op zee 180 miljoen euro, waterstof 145 miljoen euro. Het kabinet trekt in 2024 ruim 9 miljard euro uit om van Nederland hét knooppunt voor groene waterstof in Europa te maken. Het transitiefonds landelijk gebied en natuur kost zo’n 24 miljard euro. Zo’n 3000 boerenbedrijven zijn door het kabinet als piekbelaster gekwalificeerd en krijgen tot begin 2-24 de tijd om te beslissen of ze in ruil voor 120 procent van de bedrijfswaarde willen stoppen met hun bedrijf. In totaal is daar bijna een miljard euro voor uitgetrokken. Ook voor de land- en tuinbouw is het einde nabij. Vanwege de benodigde migranten, het stroomverbruik, en het oppervlaktegebruik zijn ze niet langer gewild door onder andere de Nederlands Bank en de diverse overheden. Naast de vestigingssteun komt er ook een andere subsidie uit het GLB speciaal voor aankomende jonge boeren en tuinders. Er is voor de periode 2023-2027 1,25 miljoen euro beschikbaar voor ‘Samenwerken aan generatievernieuwing’. Deze regeling is voor jonge landbouwers en zij-instromers die geïnteresseerd zijn om (eventueel samen) een boerenbedrijf te starten. Samenwerkingsverbanden kunnen subsidie aanvragen voor projecten waarin gewerkt wordt aan het uittesten van vernieuwende concepten die landbouwgrond en het agrarisch ondernemerschap toegankelijker maken voor (potentiële) jonge landbouwers. De regels voor het uitrijden van mest zijn strenger sinds Nederland de uitzonderingspositie op de Europese regels is kwijtgeraakt. Veel melkveehouders kunnen hun mest niet meer kwijt op eigen grond. Een alternatief is om de mest te bewerken of exporteren, maar de capaciteit schiet tekort. De EU heeft groen licht gegeven voor een subsidieregeling van 105 miljoen euro om Nederlandse veehouders aan te moedigen om te verhuizen uit beschermde natuurgebieden om stikstofvervuiling te verminderen. De goedkeuring komt te midden van aanhoudende protesten van boeren tegen de inspanningen van de Nederlandse overheid om stikstofemissies uit agrarische bronnen aan te pakken. Sinds 2019 kampt Nederland met aanzienlijke boerenonrust vanwege overheidsmaatregelen gericht op stikstofvervuiling, waaronder ammoniak uit mest, drijfmest en kunstmest. De regeling biedt financiële compensatie aan boeren die vrijwillig hun activiteiten verplaatsen van Natura 2000-gebieden die zijn getroffen door stikstofdepositie. Deze gebieden, beschermd onder de Habitatrichtlijn van de EU, lopen het risico op milieudegradatie door overmatige stikstof. De subsidie kan tot 100% van de verplaatsingskosten dekken, inclusief de ontmanteling en hermontage van boerderijgebouwen en infrastructuur, evenals het herstel van de locatie. Boeren die naar andere delen van de EU verhuizen, komen ook in aanmerking voor steun. EU-regelgeving vereist dat nationale subsidies de marktconcurrentie niet verstoren. Brusselse ambtenaren zorgden ervoor dat de Nederlandse regeling voldoet aan de beleidsdoelen zonder onnodige marktverstoring te veroorzaken. De regeling, die loopt tot 2029, ondersteunt de klimaatdoelen van de EU Green Deal en promoot duurzame veehouderij. Dit besluit volgt op een eerdere goedkeuring van € 1,47 miljard aan staatssteun door EU-mededingingsautoriteiten. Deze steun is bedoeld om tot 120% van de kosten te vergoeden voor boeren die ervoor kiezen hun veehouderij te sluiten in plaats van te voldoen aan strengere stikstoflimieten. Ondanks dat Nederland de op één na grootste landbouwexporteur ter wereld is, met bijna € 124 miljard aan export vorig jaar, worstelt Nederland met een hoge bevolkingsdichtheid en milieuproblemen.
Rechtspraak
Het Openbaar Ministerie (OM) Oost-Nederland liet ongeveer vijftienhonderd strafzaken niet meer voor de rechter komen vanwege een tekort aan personeel bij de rechtbank Gelderland. En om in alle drukte ruimte te houden voor “urgentere zaken” vroeg het OM eind november 2022 aan de rechtbank opnieuw om zaken te schrappen die gaan om eenvoudige mishandeling, eenvoudige diefstal, belediging, bedreiging, maar ook lichte drugszaken en verkeerszaken. Recent werden ook nog ruim 50 zaken in Den Haag geschrapt. Het gaat om zaken die meer dan anderhalf jaar wachten op behandeling door een politierechter. Die behandelt strafzaken waarin maximaal één jaar celstraf kan worden opgelegd. Het gaat in dit geval om eenvoudige misdrijven, zoals diefstallen, verkeerszaken en bezit van hennep. Een aantal zaken werd geseponeerd, andere werden afgedaan met een strafbeschikking. Eventuele slachtoffers die het niet eens zijn met de afhandeling van hun aangifte of beslissing in hun zaak, kunnen een klacht indienen bij het gerechtshof. Tijdens de coronaperiode is er een forse achterstand ontstaan. Het Openbaar Ministerie komt 104 voltijds officieren van justitie tekort. Ook is er een tekort aan zeker 50 rechters. Om de capaciteitsproblemen bij de rechtspraak op te lossen wordt er de komende jaren 155 miljoen euro per jaar extra uitgetrokken voor het aantrekken van nieuwe rechters en rechtbankpersoneel. Het ministerie heeft er ook voor gekozen om 1800 veroordeelden voorlopig niet op te sluiten vanwege personeel- en plaatsgebrek.
De gevangenissen die nog over zijn kampen met een personeelstekort waardoor delinquenten moeten wachten op hun straf. In Spanje hoeven veroordeelden die voor een niet-gewelddadig misdrijf een straf van minder dan twee jaar krijgen, die celstraf helemaal niet te ondergaan zolang ze geen andere overtredingen begaan, dus het kan nog gekker. De situatie in de gevangenissen is zo nijpend dat het demissionaire kabinet heeft besloten dat mensen die een celstraf tot twee maanden hebben openstaan, hun straf op een later moment mogen uitzitten. Die termijn bleek echter tekort en in de praktijk worden nu ook langgestraften vrijgelaten. Zelf een gedetineerde met 4,5 cel loopt vrij rond. Bij dergelijke lange gevangenisstraffen gaat het om overvallers, verkrachters, drugscriminelen en plofkrakers. Voor 2400 gestraften is er geen plaats in de gevangenis. Naast het uitstellen van deze celstraffen mogen gedetineerden soms al op vrijdag naar huis als hun straf eigenlijk pas in het weekend of op maandag verloopt. De noodmaatregelen gelden sowieso voor de komende maanden. Zo’n 2.655 mensen zijn veroordeeld tot celstraffen, maar zitten niet in een cel vanwege personeelstekort. 90 procent van de bewaarders vindt dat het werk zwaarder is geworden. De helft van het personeel zegt dat het ook steeds onveiliger wordt. Mensen worden bedreigd, gewurgd, krijgen stront over zich heen, worden uitgescholden of van de trap gegooid. Soms zie je dat bewaarders door andere gedetineerden moeten worden gered. De verantwoordelijk minister Weerwind van D66 loog eerder tegen de 2e kamer toen hij zei dat het alleen om gedetineerden ging die een licht vergrijp hadden gepleegd. De 2e Kamer verkeerd of bewust fout informeren betekent dat deze zal moeten aftreden. Ook bij de reclassering is er onvoldoende personeel om vrijgelaten criminelen op het rechte pad te houden. Vrijwel alle toezicht bij jonge draaideurcriminelen ontbreekt. Er werden echter geen Kamervragen aan minister Weerwind gesteld over het verkeerd of bewust fout informeren over de vrijlating van langer gestrafte gedetineerden. Sinds 2021 kwamen gedetineerden niet meer automatisch vervroegd vrij en werden ook het verlof en de proeftijd minder vrijblijvend. Van de tien zelfmelders met de langst opgelegde straffen is het merendeel veroordeeld voor drugsgerelateerde delicten op basis van de Opiumwet, waarvan één zaak in georganiseerd verband.
Energie
TenneT, de beheerder van het hoogspanningsnet in Nederland en een groot deel in Duitsland is nu nog volledig in handen van de Nederlandse Staat. Het demissionair kabinet heeft besloten om een tijdelijke lening van 25 miljard euro aan netbeheerder Tennet te verstrekken. Het energienet heeft te maken met capaciteitstekorten onder andere door het snel willen invoeren van groen vervoer en het behalen van milieu normen. Met het Klimaatakkoord en het Klimaatplan zet Nederland de transitie in naar de Klimaatdoelen zoals die zijn vastgelegd in de Klimaatwet. Dit houdt in dat het energiesysteem nagenoeg emissievrij dient te zijn in 2050. De transitie vergt investeringen in het energiesysteem (levering en productie, infra, gebruik) die per saldo gepaard gaan met hoge kosten voor burgers en bedrijven. In de afgelopen jaren is een aandeelhouderschap door de Duitse Staat onderzocht. Uit gesprekken is gebleken dat ook de Duitse Staat een toegevoegde waarde ziet om de mogelijkheden voor een investering in TenneT en dit heeft geleid tot een intentieverklaring (‘joint declaration of intent’, ‘JDI’). Op basis van deze JDI zijn de onderhandelingen gestart over de voorwaarden voor een investering door de Duitse Staat. te onderzoeken. In de komende maanden zal met Duitsland gekeken worden hoe het aandeelhouderschap uitgewerkt kan worden. Tijdens de verdere onderhandelingen is duidelijk geworden dat Duitsland voor 25% aandeelhouder wil worden in het Duitse deel van TenneT. TenneT schat haar huidige investeringsagenda voor de periode 2020-2029 in op een bedrag tussen de €40 tot €50 miljard. Hiervan is het benodigde extra eigen vermogen dat door de aandeelhouders moet worden opgebracht geschat op 5,3 miljard euro. 70% van het investeringsbedrag zou nodig zijn voor het Duitse elektriciteitsnet. De benodigde meer investeringen in de energietransitie bedragen in de periode tussen 2015 en 2050 ruim 350 miljard euro. Daarvan is al ongeveer 20 miljard euro uitgegeven tussen 2015 en 2020. En er dient dus nog 100 miljard euro te worden geïnvesteerd tussen 2020 en 2030. TenneT is sinds december 2006 al wettelijk verplicht om alle offshore windparken in de Duitse Noordzee aan te sluiten op het elektriciteitsnet. Naast planning en ontwerp is TenneT Offshore ook verantwoordelijk voor de aanleg en de daaropvolgende exploitatie van netaansluitingen op zee tot aan het punt op het land waar de energie aan het Duitse elektriciteitsnet wordt geleverd. Naast uitbreiding en versterking van de netten om aan de groeiende capaciteitsvraag te voldoen, ligt er ook een grote onderhoudsopgave voor TenneT. Een aanzienlijk deel van het hoogspanningsnet bereikt het einde van de technische levensduur en dient te worden vervangen en gemoderniseerd. Tegelijkertijd ligt er een significante onderhoudsopgave om het bestaande netwerk nu en in de toekomst betrouwbaar te houden. Op het elektriciteitsnet in Friesland, Gelderland en Noord-Holland zijn nieuwe knelpunten ontstaan. Op deze punten is de maximale capaciteit van het net bereikt. Om dit uit het slop te trekken, wordt er 500 miljoen euro geïnvesteerd in een netwerkbedrijf. Stedin heeft vorig jaar ruim 700 miljoen euro geïnvesteerd in het netwerk. Er volgen naar verwachting meer investeringen ter waarde van zeker 8 miljard tot 2030. Met de bijdrage van 500 miljoen wordt de Staat voor 11,9 procent aandeelhouder. Zo’n 6600 bedrijven kunnen niet functioneren, omdat ze wachten op aansluiting op het net. Hetzelfde lot wachten bedrijven voor de drinkwatervoorziening. Van de tien drinkwaterbedrijven balanceert ruim de helft op de rand van hun reserves. Bedrijven moeten 10 procent van de vraag van hun klanten aan reserve achter de hand hebben. Zeven bedrijven halen deze grens niet. De winning van olie en gas wordt zwaarder belast en energiebedrijven moeten in 2023 twee miljard euro extra belasting betalen. Rijkswaterstaat had 270 miljoen euro uitgetrokken voor schoner water in Gelderland en Overijssel, maar de kosten blijken maar liefst 438 miljoen euro te bedragen.
Delfstoffen en (kern)energie
Decennia lang werd de Nederlandse gasvoorraad voor een appel en een ei verkocht aan het buitenland. Het aanleggen van een extra eigen voorraad werd achterwege gelaten, met als gevolg dat er binnen een week na de sancties tegen Rusland al prijsverhogingen moesten worden doorgevoerd en vloeibaar gas per boot vanuit de Verenigde Staten moest worden geïmporteerd. Nu de Duitse Staat de Duitse tak van Gazprom heeft genationaliseerd, hoefden Nederlandse publieke instellingen hun gascontract met dat bedrijf niet op te zeggen. Tientallen gemeenten en andere instellingen deden dat, omdat het ministerie van Economische Zaken daarop stond. Dit kost de staat dit jaar tientallen miljoenen aan compensatie. Het kabinet wil twee nieuwe kerncentrales bouwen en daar is 3 tot 9,5 mrd meer nodig dan de vijf miljard euro die al was gereserveerd. Daarnaast trok het kabinet eind 2022 zo’n 783,5 miljoen euro uit voor financiële steun aan waterstofprojecten en in 2023 nog een s 250 miljoen. Bij de Voorjaarsbesluitvorming 2023 is een bedrag van € 65 miljoen gereserveerd voor het SMR-programma, tot en met 2030. Bij de EZK-begrotingsbehandeling voor 2024 is per amendement het uitgavenbedrag voor 2024 verhoogd naar € 10 miljoen en de resterende beschikkingsruimte volledig gereserveerd. Dit zijn slechts de voorbereidingskosten voor een visie op kernenergie. Voor de Palla isotopen reactor ging Europese Commissie akkoord met 2 miljard staatssteun.
Sinds 2018 is Nederland netto-importeur van aardgas en dat kost Nederland miljarden. Vanaf 2014 werd de eigen gaswinning onder druk van de bevolking stapsgewijs verminderd om het aantal aardbevingen in de provincie Groningen terug te dringen. Minister Wiebes (Economische Zaken) sloot met Shell en ExxonMobil een deal voor de financiële afwikkeling van het dichtdraaien van de gaskraan in Groningen. De gasdeal kostte de Nederlandse Staat bijna 3 miljard euro. Na aftrek van de winstbelasting kwam dat neer op een bedrag van netto 1,6 miljard euro. In 2022 volgde een parlementaire enquête over de kwestie en daaruit kwam de conclusie dat de Staat en oliebedrijven Shell en ExxonMobil zes decennia lang honderden miljarden hebben verdiend aan de gaswinning ten koste van schade en pijn bij de lokale bevolking. In 2023 is er 10 miljard euro extra nodig om de schade in Groningen versneld te herstellen. Een uitgebreid pakket aan maatregelen is nodig om de ‘ereschuld’ aan Groningen en Noord-Drenthe in te lossen. Het IMG is van plan om in de toekomst ook twee andere vergoedingen in Drenthe uit te rollen. Dat gaat om een vergoeding van maximaal 60.000 euro voor het daadwerkelijke herstel van schade en de vergoeding voor maatwerk. Er is in totaal ruim 22 miljard euro gereserveerd voor het oplossen van de problemen als gevolg van de gaswinning. Daarvan is 8,7 miljard voor bestaande plannen en 13,5 miljard ‘nieuw geld’. Inwoners van Drenthe met schade door aardbevingen in het Groningse gaswinningsgebied kunnen eenmalig een vaste vergoeding van 10.000 euro krijgen. Het stopzetten van de gaswinning in Groningen werd nog even door de 1e Kamer tegengehouden. BBB, VVD, PVV, JA21 en 50Plus willen eerst meer duidelijkheid en zekerheid om geen deur op een kier te houden. De Eerste Kamer heeft 16 april 2024 alsnog ingestemd met de wet die officieel een einde maakt aan de gaswinning in het bevingsgebied.
Multinationals
Multinationals worden uitverkocht aan Buitenlandse investeerders. Zo werd Frisdranken bottelaar Refresco overgenomen door Franse en Canadese investeerders voor 1,6 miljard euro, het Enschedese IT-bedrijf Caase.com door de Amerikaanse multinational Insight EMEA en Vanderlande Industries voor 1,2 miljard aan Toyota Industries. Ook Ziggo (Liberty Global), Kruidvat (A.S. Watson Group), de Ruyter, Douwe Egberts (Sara Lee), Grolsch (Asahi), Gansewinkel (Shanks), Connexxion (Transdev), Numico (Danone), Hoogovens (Tata steel, Van Leer(Amerikaanse concern Greif) VNU, TMG, KLM, DSM, Océ, IAI, Stork, Liteq en Reaal zijn allemaal al in Buitenlandse handen gevallen. Akzo Nobel (Amerikaanse investeringsmaatschappij Carlyle en het Singaporese investeringsmaatschappij GIC). Na Essent (Innogy), Nuon (Vattenfall) werd ook Eneco aan Mitsubishi en Chubi Electric Power verkwanselt. Verf– en coatingfabrikant AkzoNobel maakt in juni 2024 bekend welke fabrieken het gaat sluiten. Het bedrijf achter onder meer de merken Flexa en Sikkens kondigde afgelopen jaar een herstructureringsprogramma aan.
Overheidsuitgaven
De totale uitgaven van het Rijk zouden in 2024 technisch gezien 433,6 miljard mogen zijn, maar de begroting wordt met minimaal 25% fors overschreden vanwege extra uitgaven en tegenvallers. Dit betekent dat in de huidige begroting voor 2024 in totaal minimaal 8,5 miljard en voor 2025 en 7,3 miljard euro aan onderuitputting gerealiseerd moest worden om de aanvullende onderuitputting en in=uittaakstelling geheel in te kunnen vullen. Heel veel uitgaven moesten over de begrotingen van de komende jaren vooruitgeschoven worden om de boel sluitend te krijgen en worden daarom opgenomen als “pm posten”. De Staat moet benadeelde vermogenden compenseren voor te veel betaalde belasting in box 3 en dat bedrag zou wel een kunnen oplopen naar zo’n 12,5 miljard euro. Dat oordeelt de Hoge Raad. De compensatie betekent een miljardenstrop voor het kabinet en grote budgettaire gevolgen en consequenties voor de uitvoering door de Belastingdienst. De Bond voor Belastingbetalers had met 60.000 mede-eisers deze zaak aangespannen en de Hoge Raad heeft nu een uitspraak gedaan over dit ene specifieke geval. De Belastingdienst moet op basis van deze uitspraak echter nu ook de andere bezwaren bekijken.
Het kabinet maakt geld vrij om de NAVO-norm te halen. De Nederlandse uitgave aan Defensie tot 2026 komt dan boven de 2 procent. In 2024 is het 2,15 procent, in 2025 2,05 procent en in 2026 is dat 2,22 procent. Daarna valt het terug naar 1,9 procent. De landmacht koopt raketartillerie om doelen op een afstand van 70 kilometer te kunnen raken. Staatssecretaris van Defensie trekt miljarden uit en hoopt dat dit eind volgend jaar al geleverd kan worden. Het gaat om een bedrag ‘van 250 miljoen tot 1 miljard euro’. Ook wil Van der Maat een nieuw mobiel luchtverdedigingssysteem dat beter kan beschermen tegen dreigingen van vijandelijke helikopters, vliegtuigen, drones en kruisraketten. Dat gaat tussen de 1 en 2,5 miljard euro kosten. Het Nederlandse leger krijgt ook een eigen tankbataljon van zo’n vijftig tanks. Het kost jaarlijks tussen de 260 en 315 miljoen euro om een tankbataljon te hebben. Een tankbataljon bestaat volgens de NAVO-standaard uit 44 tanks met nog eens acht voor onder meer opleiding en logistieke reserve.
Defensie zal waarschijnlijk de Leopard-2A8 gaan aankopen. Defensie heeft er sinds de Russische inval in Oekraïne miljarden euro’s bijgekregen, maar koos tot nu toe voor de aanschaf van andere zaken. Begin vorig jaar zei de hoogste Nederlandse militair, generaal Onno Eichelsheim, nog geen behoefte te hebben aan eigen Nederlandse tanks. De coalitiepartijen hebben afgesproken structureel 2 procent van het bruto nationaal product te besteden aan Defensie. Daardoor komt er opnieuw veel geld vrij voor het ministerie van defensie. Zo is er ook nog geld beschikbaar voor nieuwe F35 straaljagers , gevechtshelikopters en fregatten.
De belangrijkste kostenposten zijn:
- 111 miljard euro naar de zorg
- 110 miljard euro naar sociale zekerheid
- 50 miljard euro naar het onderwijs. Het kabinet investeert 160,5 miljoen euro hiervan in zeven grote onderzoeksprojecten van Nederlandse universiteiten
- 47,5 miljard euro naar Provincies, Gemeentes en btw compensatiefonds
- 22,35 miljard euro naar de gevolgen van de gaswinning waarvan 8,8 miljard euro naar de hoge herstelkosten van de verzakte huizen in Groningen
- 21,4 miljard euro naar defensie, maar gestreefd wordt naar 40 miljard euro
- 21,3 miljard euro naar justitie en veiligheid
- 14,5 miljard euro naar Infrastructuur en Waterstaat
- 14,4 miljard euro naar Buitenlandse Zaken en en internationale samenwerking
- 7,9 miljard euro naar Economische Zaken en Klimaat
- 7 miljard euro netto naar de EU afdracht
- 3,1 miljard euro naar Financiën
- 2,7 miljard euro naar Landbouw en natuur
Verder zijn er nog wat “incidentele” posten, waarvan een deel al opgenomen is in de voorjaarsnota:
- 14 miljard euro voor het oplossen van de toeslagenaffaire (waarvan 2,3 miljard via met de Laurentien/Stichting Gelijkwaardig herstel)
- 12,5 miljard euro voor correctie op de box 3 aanslagen
- 5,7 miljard euro naar begroting van Buitenlandse Zaken omdat de EU-afdrachten stijgen, waarbij ook een deel van btw inkomsten wordt afgedragen.
- 8,5 miljard euro naar de achterstallige pensioenen van militairen
- 7,8 miljard euro rente op de lopende staatsschuld
- 6 miljard euro voor nieuwe duikboten (De staatssecretaris van defensie kan niet onderbouwen waarom er vier nieuwe onderzeeërs nodig zijn, oordeelt de Algemene Rekenkamer)
- 5,7 miljard euro voor oninbare vorderingen achterstallige belasting (Corana)
- 4,6 miljard euro naar het permanente noodfonds ESM naast de 41 miljard euro aan garanties die is afgegeven.
- 4,1 miljard euro en daarna structureel miljarden jaarlijks voor compensatie aan belastingbetalers vanwege te hoog belaste box 3
- 4 miljard euro naar COA voor de instroom van vluchtelingen
- 4 miljard euro vijf jaar lang naar projecten binnen het onderwijs, onderzoek en ontwikkeling, verduurzaming en infrastructuur om zo de economie te versterken
- 4 miljard euro naar verbetering van de asielprocedure
- 3,8 miljard euro voor tekort op uitkeringen en ambtenarensalarissen
- 3,6 miljard euro naar buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking
- 3,37 miljard euro voor de opvang, begeleiding en zorg voor Oekraïners in Nederland. In 2025 wordt dit 2,7 miljard euro meer. In 2026 is de toename 717 miljoen euro
- 3 miljard euro in 2024 en 5,3 miljard euro in 2023 naar de militaire ondersteuning van Oekraïne
- 3 miljard euro naar de aanpak van de stikstofcrisis. Bijna 1,3 miljard euro wordt uitgetrokken voor de plannen die provincies al hebben ingediend. 1,45 miljard euro wordt uitgetrokken voor de vrijwillige opkoopregeling van veehouders. Zowel de Tweede als de Eerste Kamer moet instemmen met het voorstel voor deze miljardeninvestering.
- 3,2 miljard euro naast de al verstrekte 16 miljard euro aan bijdragen en garanties voor de noodfondsen van Griekenland
- 3,2 miljard euro naar gemeenten voor compensatie van onder andere hun noodopvangplekken voor vluchtelingen uit Oekraïne
- 3, 2 miljard euro extra naar de NAVO ( er wordt nl nog eens 100 miljard euro extra gevraagd aan de 32 lidstaten)
- 2,5 miljard euro voor Brainport Eindhoven, de thuisbasis van ASML. 1,7 miljard euro van het kabinet (Nationaal Groeifonds) en 800 miljoen euro uit de regio
- 2,5 tot 3 miljard euro subsidie voor de vergroeningsplannen tot 2030 van Tata Steel
- 2,3 miljard euro naar aanvullend budget van voor de hersteloperatie toeslagen
- 2 miljard euro extra per jaar naar ondersteuning van kwetsbare huishoudens
- 2 miljard euro voor de bouw van de Pallas reactor in Petten
- 1,73 miljard euro naar chipmachinefabrikant ASML voor huizen, onderwijs en infrastructuur. In 2023 ging er ook al 230 miljoen euro naar ASML
- 1,6 miljard euro extra naar uitkeringsinstantie UWV die verwacht dat de totale som aan uitkeringen dit jaar zal stijgen. De uitkeringen (168.000) stijgen vooral door de grote aantallen migranten.
- 1,54 miljard euro voor koplopersmaatregelen in de regio, voor bijvoorbeeld verduurzaming van veehouderijen of natuurherstel die snel uitgevoerd kunnen worden
- 1,5 miljard euro extra naar boeren die moeten worden uitgekocht, Adema kwam daarbovenop met nog een ‘miljardenpakket’ voor het mestprobleem
- 1 miljard euro naar Invest.NL
- 1 miljard euro structureel naar een groot funderingsprobleem. 425.000 gebouwen verzakken nu al of binnen tien jaar. Als alle adviezen worden opgevolgd, kost dat de komende twaalf jaar in totaal 12,5 miljard euro. De schade kan anders oplopen tot 54 miljard euro
- miljarden extra naar de belastingdienst voor een personeelstekort vanwege de toeslagaffaires en het kunnen innen van uitgestelde (Corona) belastingbetalingen
- tientallen miljarden euro’s structureel naar fondsen buiten de begroting. Het Toekomstfonds, het Defensiematerieelbegrotingsfonds, het Nationaal Groeifonds, binnenkort ook het Klimaatfonds en het Transitiefonds Landelijk Gebied en Natuur (ook wel stikstoffonds). Er zijn inmiddels ruim 26 fondsen in allerlei vormen en maten. Hoeveel fondsen er precies zijn en hoeveel geld hierin zit weet niemand. Aan het warmtefonds wordt vanaf 2025 jaarlijks 35 miljoen euro extra toegevoegd vanuit het Klimaatfonds,
- Tientallen miljarden euro’s extra naar defensie en Oekraïne. Bovenop de 2 miljard euro die voor 2024 is aangekondigd aan militaire steun, heeft het kabinet besloten om voor de periode 2024-2026 aanvullend 4 miljard euro beschikbaar te stellen. Daarmee ondersteunt Nederland sinds het uitbreken van de oorlog Oekraïne met circa 10 miljard euro.
- tientallen miljarden euro’s extra naar achterstallig onderhoud aan bruggen, tunnels en viaducten en dijkverzwaring. Er is ontzettend veel achterstallig onderhoud aan de 141.000 km aan wegen, 5.700 km aan vaarwegen, 7000 km aan spoor en de tienduizenden bruggen, tunnels en viaducten. Er moeten honderden sluizen, bruggen en viaducten gerenoveerd worden. Een groot deel daarvan is kort na 1950 gebouwd en dringend aan onderhoud en renovatie toe. Onderzoeksinstituut TNO verwacht dat de kosten van de 347 miljard euro kostende operatie zullen oplopen van 2,4 miljard tot 3,7 miljard euro per jaar richting het jaar 2100. De totale kosten van de vernieuwing bedragen zo’n 260 miljard euro. Hiervoor dragen voor meer dan de helft de Gemeenten en bouwbedrijven op waar dan de kosten verdubbelen naar 1,3 miljard euro per jaar tot 1,8 miljard vanaf 2031. Dit jaar dreigen al rijstroken dicht te moeten wegens instortingsgevaar, Gemeentes eisen honderden miljoenen euro’s extra voor wegen en infrastructuur
- tientallen miljarden extra naar het stroomnetwerk vanwege de energietransitie
- Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne in 2022 is door Nederland al rechtstreeks circa 4.1 miljard euro beschikbaar gesteld, met name voor munitieleveringen en wapensystemen, 24 F-16 toestellen, tanks en Patriot raketten, en bijbehorende reserveonderdelen en munitie voor 150 miljoen euro . Verder maakt het kabinet 200 miljoen euro vrij voor de aanschaf van drones voor verkenningsmissies. Tot nu toe heeft Nederland voor zo’n 3 miljard euro aan militaire goederen voor Oekraïne gekocht
- De netto-uitgaven voor Sociale Zekerheid nemen toe met circa 8 miljard euro tussen 2024 en 2029. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door de verwachte stijging van de uitgaven aan de AOW en de Werkloosheidswet met respectievelijk circa 4,5 en 1,5 miljard euro.
- 900 miljoen euro naar gedupeerde beleggers van genationaliseerd SNS REAAL
- 900 miljoen euro naar verduurzaming gebouwde omgeving
- 843,6 miljoen euro naar de renovatie en verbouwing van het Binnenhof in Den Haag (hele operatie gaat 2 miljard euro kosten). Een deel van het geld komt uit de Investeringsimpuls Verkeersveiligheid, waarmee het Rijk 500 miljoen euro beschikbaar heeft gesteld tussen 2020 en 2030. Het Binnenhof heeft een oppervlakte van bijna 90.000 m2 en bevat 4000 kamers en is een verzameling van historische, maar ook vervallen gebouwen, waarvan de oudste dateren uit de 14de eeuw. Het water van de Hofvijver stroomt op sommige plekken de Eerste Kamer binnen en er is veel meer asbest aangetroffen dan verwacht
- 770 miljoen euro extra voor de komende 10 jaar naar restauraties van rijksmonumenten als kerken, kloosters, molens, vuurtorens en boerderijen met een cultuur-historische waarde
- 450 miljoen euro voor de aankoop van munitie voor de gevechtsvliegtuigen in Oekraine
- 429 miljoen euro voor verhoging kinderopvangtoeslag in 2025 voor eerste kinderen
- 400 miljoen euro voor steun aan de economie en infrastructuur van Oekraïne
- 400 miljoen euro door deels mislukken deal verkoop Tennet aan Duitland hetwelk voor 100% begroot was
- 380 mln. euro voor de ontwikkeling van het waterstofnetwerk op zee
- 320 miljoen euro extra afdracht EU omdat het bruto nationaal inkomen van Nederland hoger is dan eerst gedacht.
- 300 miljoen euro naar de Europese Commissie vanwege te lage afdracht van invoerheffingen bij zonnepanelen uit Taiwan en Maleisië en om textiel en schoenen uit China
- 260 tot 315 miljoen euro voor 50 tanks
- 250 miljoen tot 1 miljard euro voor nieuwe raketartillerie
- 250 miljoen euro subsidie voor zeven waterstofprojecten
- 250 miljoen euro structureel 30 jaar lang om bewoners en bedrijven in Gronigen perspectief voor de toekomst te geven (zie onder)
- 244,3 euro miljoen euro voor de Regio Deals, het verbeteren van de zogeheten brede welvaart
- 243 miljoen euro in 3 delen naar Europees Nederland, het Caribisch deel van het Koninkrijk,en Suriname voor slavernijverleden
- 237,65 miljoen euro steun naar jonge boeren (deel van EU geld)
- 230 miljoen euro naar de kwijtschelding van publieke schulden door medeoverheden, in verband met de gevolgen van de kinderopvangtoeslag affaire. Voor 2024 bedraagt het budget 160 miljoen euro
- 226,9 miljoen euro voor aanpak PAS-melders
- 216 miljoen euro voor bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in internationaal verband
- 210 miljoen euro voor de leefbaarheid in de regio’s waar de elektriciteit van zonneparken op zee aan land komt
- 200 miljoen euro voor nieuwe Patriot installaties
- 200 miljoen euro of meer vanwege onterecht opgelegde winstbelasting tussen 1997 en 2009 Immobilien-Sondervermögen
- 166 miljoen euro naar onkosten bij alle betrokken overheidsdiensten en instanties nadat vliegtuig MH17 met een Russische Buk-raket boven Oekraïne in 2014 is neergehaald. Kosten van burgers en bedrijven zijn hierin niet meegenomen
- 166 miljoen euro voor gratis schoolmaaltijden tbv armoedebestrijding
- 155 miljoen euro voor de rechtspraak
- 148 miljoen euro (2024) en 252 miljoen euro (2025) vanuit de generale middelen naar de BHOS-begroting voor niet-militaire steun aan Oekraïne
- 148 miljoen euro voor stimulering Nederlandse maakindustrie en klimaatneutrale economie
- 141 miljoen euro aan subsidiëring rode diesel
- 140 miljoen euro structureel naar hogere uitgaven voor apotheekzorg
- 120 miljoen euro naar Curaçao, Aruba en Sint-Maarten voor hervormingen in de publieke sector. De begroting van Ontwikkelingssamenwerking wordt opgehoogd met 70 miljoen euro en is bedoeld voor klimaatadaptatie in landen die (extra) getroffen worden door klimaatverandering, voor humanitaire hulp en onderwijs voor vluchtelingenkinderen. Er is voor St Maarten 30 miljoen dollar beschikbaar gesteld om het gevangeniswezen te verbeteren, 4 miljoen is bedoeld voor een nieuwe gevangenis.
- 124 miljoen euro voor de versnelde realisatie van 19.681 nieuwbouwwoningen
- 111,5 miljoen euro voor de regeling Stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties (BOSA-regeling)
- 100 miljoen euro naar het elektrificeren van de treinverbindingen in Overijssel en Gelderland
- 100 miljoen euro naar de armoede in Nederland, 1900 scholen krijgen een maaltijdregeling voor scholieren
- 100 miljoen euro naar de beveiliging van lokale politici
- 88 miljoen euro naar Gaza Sinds de aanslag van 7 oktober 2023 heeft Nederland 55 miljoen euro aan extra financiële middelen beschikbaar gesteld voor humanitaire respons, bovenop Nederlandse ondersteuning van de maritieme corridor en deelname aan air drops. Nederland reserveerde bovendien EUR 20 miljoen voor de toekomstige wederopbouw van Gaza. Vanwege de blijvende crisis in Gaza en de enorme humanitaire noden stelt het kabinet vanuit de BHOS-begroting extra middelen ter hoogte van EUR 13 miljoen beschikbaar.
- 84 miljoen euro voor het Tijdelijk Noodfonds Energie). Al meer dan 85.000 mensen hebben steun aangevraagd.Energieleveranciers steken 8 miljoen euro in het fonds.
- 75 miljoen euro voor het organiseren van de NAVO top in Nederland
- 70 miljoen euro voor natuurbrandbeheersing
- 70 miljoen euro voor het Nationaal Fonds Betaalbare Koopwoningen
- 68,4 miljoen euro per jaar naar kenniscentrum Delta Climate Center
- 66 miljoen euro naar de verhoging van de huurtoeslag
- 66 miljoen euro extra naar huurtoeslagen. Er is dringend reparatie van de koopkracht nodig voor de laagste inkomens omdat er voor 2024 een fout is gemaakt in de berekening hiervan
- 44 miljoen euro naar een aanvullende coulanceregeling waterschade Limburg. De regeling is voor 2024 en 2025
- 43 miljoen euro naar jeugdbescherming, ten behoeve van verlaging van de werkdruk voor professionals in de jeugdbescherming en het aantrekken van meer nieuw personeel en huidig personeel behouden. Vanaf 2025 trekt het kabinet jaarlijks structureel 50 miljoen euro uit voor de jeugdbescherming
- 40 miljoen euro voor het versterken van de dienstverlening op het gebied van schulden en armoede
- 40 miljoen euro voor 36 projecten van de zogeheten LLO-Katalysator uit het Nationaal Groeifonds
- 36 miljoen euro afblazen van de nieuwbouwplannen voor samenvoegen van de AIVD en MIVD in Den Haag. Op 16 november 2023 hebben de diensthoofden MIVD en AIVD bij de SG’en DEF en BZK aangegeven dat de verwachte investeringskosten voor het projectprogramma Samenwonen AIVD en MIVD (SAM) met 86% zou worden overschreden. Naar aanleiding hiervan hebben beide SG’en besloten te stoppen met dit project.
- 30 miljoen euro naar de Subsidieregeling Regeneratief Geneeskundige Onderzoeksprojecten (SRGO)
- 30 miljoen euro naar subsidies voor politieke partijen
- 30 miljoen euro naar dwangsommen asielzoekers
- 26 miljoen euro naar locomotieven die ter vervanging werden gebruikt van de mislukte hogesnelheidstreinen. De rekening ging naar het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, die ook de schade voor de jaren na 2019 moet betalen, totdat de gewraakte locomotief niet meer gebruikt wordt. Dit bedrag wordt door Infraspeed op 24 miljoen euro geraamd
- 22,4 miljoen euro naar de subsidieregeling verduurzaming en onderhoud huurwoningen (SVOH)
- 20 miljoen euro naar onder meer de VNG en het invoeren van een BSN-nummer in Caribisch Nederland
- 19 miljoen euro per jaar naar Rijksuitgaven Caribisch Nederland
- 18 miljoen euro voor uitvoering taken Bonaire, Saba en Sint Eustatius, 5 miljoen meer dan eerder was begroot
- 16 miljoen euro naar de pilot Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV)
- 15 miljoen euro voor naamswijziging LNF en opzetten 3 extra ministeries
- 15 miljoen euro (geschonken door demissionair premier Mark Rutte) naar het nieuwe klimaatschadefonds van de klimaattop in Dubai. De 15 miljoen euro is slechts bedoeld als startkapitaal om het fonds mee op te zetten. Daarna zal Nederland weer verder kijken en komt het boven op de 900 miljoen euro die Nederland vanaf 2025 stopt in klimaatfinanciering
- 12 miljoen euro jaarlijks naar de NAVO voor het lidmaatschap
- 10 miljoen euro naar noodhulp voor hongersnood in Soedan. Het geld is bestemd voor voedselhulp aan de Soedanese bevolking en gaat naar het Wereldvoedselprogramma
- 10 miljoen euro extra naar verhoging subsidie aan Vluchtelingenwerk Nederland
- 10 miljoen euro voor bestrijding en preventie van vogelgriep
- 10 miljoen euro extra voor taalonderwijs voor ontheemden uit Oekraïne
- 10 miljoen euro voor voedselhulp over zee voor Gaza en nog een enkele miljoenen naar de Koninklijke Luchtmacht die een helikopterdetachement en een 120-koppig detachement plus drie Chinook-helikopters plus twee marineschepen (Zr.Ms. Karel Doorman en Zr. Ms. Tromp) stuurt naar de Rode Zee en het Suez kanaal
- 8 miljoen euro naar eenmalige inrichtingskosten voor de nieuwe regeringslocatie in 2024
- 7 miljoen euro structureel voor subsidie aan bedrijven die plastic producten maken en te onderzoeken hoe ze meer circulair plastic kunnen gaan gebruiken
- 6 miljoen euro in 2024 aflopend naar 4 miljoen euro in 2026 naar ICT-project AZ-next en voor beheer en onderhoud van het nieuwe documentmanagementsysteem (DMS), extra voorzieningen bij het datacenter en verdere professionalisering van de ICT-infrastructuur
- 4 miljoen euro naar Moldavië voor de Nederlandse ondersteuning van de European Union Partnership Mission
- 3 miljoen euro naar een verhoogde bijdrage aan de internationale anti-terrorisme-academie in Abidjan (Ivoorkust) voor de komende 3 jaar om hiermee de strijd tegen terrorisme in West-Afrika te ondersteunen.
- 2 miljoen euro per jaar naar de terug verhuizing naar het Binnenhof
- 1,5 miljoen euro naar slachtoffers uit Gaza in Egypte voor het inkopen van medische hulpmiddelen bij leveranciers in de geografische regio van Egypte
- Er moeten miljoenen naar de financiële compensatie van Shell en ExxonMobil vanwege een op handen zijnde arbitragezaak tegen de Nederlandse staat
Omdat door de Corona epidemie de economie wat achter loopt is er voor 2022 ongeveer 215 miljoen teveel afgedragen. Van de 18,9 miljard euro aan Overheidspersoneel ging 2,6 miljard naar freelancers of uitzendkrachten, 700 miljoen meer dan de bedoeling is.
Het UWV heeft tienduizenden mensen al jaren een te hoge of te lage arbeidsongeschiktheidsuitkering berekend. Het herstel en de compensatie gaan vele miljoenen kosten. ook gaat het al jaren mis met de medische beoordelingen en zijn de wachtlijsten voor keuringen enorm.
Greenpeace procedeert tegen de Staat over de stikstofaanpak. De kosten kunnen bij een negatieve uitspraak voor de Staat oplopen tot wel 15 miljard euro.
Voor het permanente noodfonds ESM werd 41 miljard euro aan garanties afgegeven. Dat levert in de toekomst, als het fout gaat, een kostenpost op van minimaal 77,8 miljard euro
In Nederland wonen ruim 17,9 miljoen mensen, waarvan zo’n 13 miljoen van 15 tot 75 jaar. Er wordt ruim 193,5 miljard euro uitgegeven aan sociale uitkeringen en deze zijn dan ook goed voor 48 procent van de overheidsuitgaven. Ruim 7.300 remigranten krijgen een uitkering in het buitenland. Dit kost de Nederlandse Staat jaarlijks structureel 33,9 miljoen euro. Vanuit de EU gaat er 4,5 miljard euro per jaar naar Turkije, Griekenland en de de ander Zuid-Europese landen om daar de toenemende stroom vluchtelingen tegen te houden. Door de Brexit zal Nederland ruim 400 miljoen euro per jaar meer af moeten dragen aan de Europese Unie. De EU kost Nederland toch al zo’n 2,5 miljard euro netto per jaar en de Brexit nog eens een kleine 3 miljard euro. Het onlangs afgesloten pensioenakkoord kost de schatkist ruim een miljard euro. Voor het aanpakken van ondermijnende criminaliteit wordt al vanaf 2021 zo’n 150 miljoen euro per jaar begroot. Het budget voor het ministerie van Justitie en Veiligheid werd in 2021 al verhoogd met 316 miljoen euro. Voor ouders die moeten worden gecompenseerd voor de toeslagenaffaire moet ruim 8,5 miljard euro worden uitgetrokken en 11,5 miljard euro voor de problemen in Groningen. Vooralsnog is er sprake van minimaal 17 miljard euro aan bezuinigingen, maar dat zal bij lange na niet voldoende zijn. De kinderopvangtoeslag werd verlaagd en de accijnzen verhoogd
De Groningse gaswinning is gestopt, maar de gevolgen zijn groot. Om bewoners en bedrijven perspectief voor de toekomst te geven, is een generatielang sociaal en economisch herstel en verduurzaming nodig. Daar heeft het kabinet eerder voor de komende 30 jaar € 250 miljoen per jaar voor beschikbaar gesteld. In de wet wordt behalve deze financiële verbintenis vastgelegd dat IMG schades tot € 60.000 herstelt zonder te kijken waar de schade vandaan komt. Tot slot wordt in de wet vastgelegd dat zolang als nodig is, er voldoende geld zal zijn om de schade ruimhartig te vergoeden en huizen veilig te maken.
De Natuurherstelwet vereist veel aanpassingen en herstel natuur vanwege al geplaatste, maar ook geplande zonneparken en windmolens . Kosten nog onbekend
Het kabinet trekt voor dit jaar nog eens 400 miljoen euro uit voor steun aan Oekraïne. Dat komt bovenop de ruim twee miljard euro die al was gereserveerd voor dit jaar. Ook in 2025 krijgt Oekraïne financiële steun van Nederland. In de Voorjaarsnota zet het demissionaire kabinet hiervoor 1,5 miljard euro apart. Het geld is vooral bedoeld voor militaire steun, maar ook voor waarheidsvinding, herstel en wederopbouw. Er is in totaal ook nog voor ruim 2,8 miljard euro aan militaire goederen gestuurd:
Nederland gaf Oekraïne 24 F-16 straaljagers met lucht-luchtraketten en voor 80 miljoen euro aan onderhoudsmateriaal zoals generatoren, reservedelen, essentiële onderhoudsmaterialen en speciaal gereedschap hiervoor. Eerder kreeg Oekraïne van Nederland: 1 T-72-tank, 1 YPR 765 pantserrupsgevechtsvoertuig, 1 YPR-806 A1 PRB, 1 YPR-bergingsvoertuig, 1 Fennek verkenningsvoertuig, 29 Viking-rupsvoertuigen, 1 Leopard 1 A5-gevechtstank, 1 Leopard 2 A4-tank, 1 Pantserhouwitser, 1 vurend 120mm-mortier, 1 Patriot-lanceerinstallatie, 1 Stinger, 1 MAG-mitrailleur, 1 minimi-mitrailleur, 1 machinegeweer op een MB-terreinwagen, 1 precisiegeweer, 1 Lange-afstandsgeweer, meerdere munitiekisten met patronen kleinkaliber, meerdere drones, 1 Squire-radar, 1 VERA-NG passieve radar, 1 VERA-NG passieve radar, 1 helm met nachtkijker, 1 Baileybrug, 1 Leopard 1-brugleggende tank, 1 DAF YAI-4442, 1 Bushmaster Vrachtwagen, 1 DAF TROPCO 650kN, 1 trekker-opleggercombinatie, 1 M3 brug- en ferrysysteem, 1 Amarok-terreinwagen, 1 ambulance, 1 KTM-motor, 1 Scanjack-mijnruiminstallatie, 1 Bozena-mijnruiminstallatie, 1 EOD-uitrusting, de Zr.Ms. Zierikzee, 1 mijnenjager, reserveonderdelen, 1 hijskraan, 1 shovel, 1 heftruck, kleding, rantsoenpakketten, 14 rigid inflatable boats, 8 gemilitariseerde rivierpatrouilleboten, CB 90 gevechtsboten, medische goederen, 62 gevechtsvoertuigen, YPR, vuursteunsystemen, M109 Houwitsers (donor), individuele wapens, zoals geweren en mitrailleurs, zoals MAG en Minimi mitrailleurs en HK416 geweren, diverse soorten klein kaliber munitie voor individuele wapens en zware munitie voor tanks en artillerie (waaronder 155mm). geweergranaten en (non-)lethale handgranaten, sensoren en waarnemingsmiddelen, diverse (mobiele-)radarsystemen en VERA-NG radarsystemen, 10 trekker oplegger combinaties, 241 vrachtwagens, quads (18), 19 vaartuigen, 6 veldhospitalen, 8506 tenten en toebehoren, aggregaten, reservedelen voor diverse soorten voertuigen en (wapen-)systemen, logistiek materiaal, 16 aanhangwagens, 6 flattrack kranen, 9 shovels, 6.600 veldversterkingen (6.600), persoonlijke uitrusting, waaronder kleding, helmen, scherfvesten, rantsoenen, medische goederen, zoals persoonlijke EHBO-pakketten en medicijnen, en brandstoffen. In april werd nog eens voor 200 miljoen euro aan extra materieel overgedragen. Nederland zakt hiermee zelf onder de minimale eisen van operationele gereedheid en internationale verplichtingen. Een deel van de honderd tanks die het in 2023 van Nederland, Duitsland en Denemarken kreeg heeft Oekraïne geweigerd omdat het materieel zo verouderd was dat ze voor hen onbruikbaar waren. Het waren tanks uit de jaren zestig en zeventig die veel aanpassingen nodig hadden. Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne in 2022 is door Nederland rechtstreeks ook nog eens circa 3,7 miljard euro beschikbaar gesteld, met name voor munitieleveringen en wapensystemen, zoals tanks en Patriot raketten en bijbehorende reserveonderdelen en munitie ter waarde van 150 miljoen euro . Verder maakt het kabinet 200 miljoen euro vrij voor de aanschaf van drones voor verkenningsmissies. Voor de door de geschonken 50 miljard euro voor Oekraïne (NextGenerationEU (NGEU) gaf Nederland een garantstelling af.De EU leende 50 miljard euro aan Oekraïne (NextGenerationEU NGEU) Nederland staat hiervoor garant.
• 58 miljoen euro via het Ukraine Relief, Recovery, Reconstruction and Reform Trust Fund (URTF) van de Wereldbank voor herstelprojecten ten behoeve van het elektriciteitsnet, wegen, bruggen, onderdak, scholen en ziekenhuizen;
• 20 miljoen euro via de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD) voor financiële ondersteuning van de Oekraïense netbeheerder Ukrenergo;
• 15 miljoen euro via het International Committee of the Red Cross (ICRC);
• 10 miljoen euro via de Nederlandse Financierings-maatschappij voor Ontwikkelingslanden (FMO) voor de Oekraïense private sector;
• 32,5 miljoen euro via een tweede ronde van de RVO Ukraine Partnership Facility (UPF) voor samenwerking met het Nederlandse bedrijfsleven ten behoeve van de wederopbouw en duurzaam herstel;
• 2,5 miljoen euro voor ondersteuning van maatschappelijke organisaties actief op het gebied van hulpverlening in Oekraïne
Overheidsinkomsten
In 2024 komt naar verwachting 403 miljard euro binnen. (Loon- en inkomstenbelasting 90,8 miljard, omzetbelasting 79,5 miljard, zorgpremies 56 miljard, vennootschapsbelasting 46,2 miljard, premies volksverzekering 35 miljard, accijnzen 13,9 miljard, milieu belastingen 8,2 miljard, overdracht- en assurantiebelasting 7,6 miljard, dividendbelasting 6,5 miljard, invoerrechten 5 miljard, wegenbelasting 6,8 miljard, schenk en erfbelasting 3 miljard, bpm 1,5 miljard, bankbelasting 0,5 miljard en overig 2,3 miljard). Meerjarig dalen de inkomsten structureel met circa 5 miljard euro. Dit is voornamelijk het gevolg vang minder verwachte loongroei na 2024 met bijbehorende lagere inkomsten voor loon- en inkomstenbelasting
De overheidsinkomsten uit de vennootschapsbelasting lagen in 2023 op 48 miljard euro, een verdubbeling ten opzichte van vijf jaar geleden.
De Overheid haalt steeds meer geld op met de verkoop van CO2 uitstootrechten. In 2022 werd voor het eerst meer dan 1 miljard euro binnengehaald met de verkoop van CO2-rechten. Nederland veilde iets meer dan veertien miljoen zogeheten emissierechten voor ruim 1,13 miljard euro. Aan Co2 heffingen komt over 2024 ruim 1,5 miljard euro binnen (ruim 74 euro per ton) Jetten van D66 wil de heffing voor ondernemingen die meer dan 50 kiloton CO2 per jaar uitstoten verhogen van 145 euro per kiloton naar 185 euro.
De verkoop van de voormalige SNS-vastgoedtak Propertize leverde de Staat ruim 3 miljard euro op. 317 miljoen euro kwam van de verkoop van verwant vastgoed. Een kleine 1 miljard daarvan moet naar gedupeerde beleggers van SNS REAAL.
De verkoop van de aandelen ABN AMRO leverde 900 miljoen op De totale waarde voor de verkoop was circa 8,7 miljard euro waard. De overheid verkleinde het belang tot iets onder de 50 procent
De verkoop van vastgoed leverde tientallen miljoen op. De staat verkocht naast ruim vijftig gebouwen ook Paleis Soestdijk (1,7 miljoen euro), vier gevangenissen, tien kantoren en vier rechtbanken. Voor het verhuren van gebouwen en grond werd 138 miljoen euro ontvangen, onder andere aan 125 plekken voor windmolens. Zo’n 2400 mensen zijn veroordeeld tot celstraffen, maar zitten niet in een cel.
De veiling van huurrechten van tankstations langs snelwegen leverde 27 miljoen euro op en de verkoop van zand, grind en schelpen was goed voor 19 miljoen euro. De megaschikking van ING wegens anti witwas beleid leverde bijna 800 miljoen euro op
De verhoging van de AOW leeftijd lever structureel zo’n 2 miljard per jaar op. In 2011 werd wettelijk bepaald dat de AOW-leeftijd in 2025 naar 67 jaar zou gaan en in 2013 en 2015 werd de verhoging verder naar voren gehaald. Door de verhoging van de AOW-leeftijd van 65 jaar naar 65 en 9 maanden, verdiende de overheid in 2017 1,7 miljard. De AOW-leeftijd ligt in 2024 op 66 jaar en 10 maanden. In 2011 werd wettelijk bepaald dat de AOW-leeftijd in 2025 naar 67 jaar zou gaan en in 2013 en 2015 werd de verhoging verder naar voren gehaald. De AOW-leeftijd ligt in 2024 op 66 jaar en 10 maanden. Ook de kinderopvangtoeslag werd verlaagd en de accijnzen verhoogd. Er komt mogelijk een einde aan de regeling voor kinderopvangtoeslag. Ouders ontvangen straks niet langer meer een voorschot, maar dat wordt direct aan kinderopvangorganisaties betaald. Ouders betalen dan alleen een eigen bijdrage.
Nederland maakt in 2024 tot en met 2026 aanspraak op 5,4 miljard euro uit de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit van de EU. Dit zorgt voor een verlaging van de netto-uitgaven
De belasting- en premieontvangsten groeien in 2024 met 16,5 miljard euro. De btw-verhoging voor onder meer hotels, boeken, sportwedstrijden, festivals en de sportschool moeten de Staat 2,2 miljard euro opleveren. Ondanks protesten vanuit de samenleving, heeft het kabinet-Schoof hiertoe besloten. Het gemiddelde premiepercentage voor de WGA 2025 stijgt van 0,77% naar 0,83%. Het gemiddelde premiepercentage voor de Ziektewet stijgt van 0,45% naar 0,50% in 2025. De kansspelbelasting wordt verhoogd met 1%. Het tarief in de kansspelbelasting wordt verhoogd van 29,5% naar 30,5%. Het kabinet overweegt ook de invoering van een extra schijf in de inkomstenbelasting.
In 2023 stierven er nog 3.000 patiënten aan Covid. In totaal stierven er 169.000 mensen en dat zijn er 12.700 meer dan gemiddeld. Hierdoor houden de Staat, de zorgverzekeraars en de pensioenfondsen veel extra geld over. Dat (premie) geld (zo’n 200 miljoen euro) zou feitelijk moeten worden besteed uit de ouderen die het overleefden door bijvoorbeeld de AOW leeftijd en pensioenpremies te verlagen, maar in de praktijk gaat het geld naar andere doelen. De gemiddelde levensverwachting is daarbij ook nog eens met circa 6 maanden gedaald.
Het minimumloon en uitkeringen, zoals de AOW en de bijstand werden per 1 januari 2023 met 10 procent verhoogd, de verhoging van 2024 werd door de 1e Kamer (BBB) verworpen, hierdoor komt 1,5 miljard euro vrij. In totaal hebben 405.000 mensen een bijstandsuitkering. Gehuwden/samenwonenden krijgen 1.869,21 euro en alleenstaanden: 1.308,45 euro
Gemeenten
Ruim 200 gemeentes (80%) krijgen vanaf 2026 te maken met nog grotere financiële tekorten omdat er 2,5 miljard euro minder van het Rijk naar de gemeenten gaat. De gemeente Arnhem geeft in de voorjaarsnota al aan dat ze minder individuele begeleiding in de jeugdzorg wil geven en meer groepssessies. Ook voor het onderhoud aan wegen en groen komt minder geld beschikbaar. In de gemeente Zaanstad houdt vanaf 2026 rekening met een tekort van gemiddeld 17,5 miljoen euro per jaar en kan nu al geen nieuwe investeringen meer doen in bijvoorbeeld het verduurzamen van schoolgebouwen en verwacht dat het aantal buurthuizen moet afnemen en dat wachtlijsten voor bijvoorbeeld schoolzwemmen langer worden. De gemeente Schiedam heeft een Zomernota vol rode cijfers gepresenteerd. Het voorlopige tekort voor 2025 is 14,4 miljoen euro. In de drie jaren daarna loopt dit op naar meer dan 26 miljoen euro. Gemeentes moeten steeds meer doen met minder middelen. Utrecht kijkt vooral naar de kosten van de eigen ambtenaren en het verhogen van parkeertarieven en de toeristenbelasting. In Enschede gaat waarschijnlijk bezuinigd worden op armoedebestrijding, woningbouw en voorzieningen zoals een zwembad. Zij rekenen op een structureel tekort van 30 miljoen euro per jaar vanaf 2026. Daar spelen ook de al bestaande tekorten in de jeugdzorg mee. In de gemeente Leidschendam-Voorburg verwachten ze tekorten in de aanpak van taalachterstanden bij jonge kinderen. Gemeenten hebben de lokale lasten de laatste jaren harder laten stijgen dan de inflatie. Parkeren kostte de automobilist in 2023 1,2 miljard euro. Daarvan kwam bijna een derde op de conto van de gemeente Amsterdam. De gemeentelijke belastingen werden in 2022 al overal verhoogd. In totaal ging het om 11,5 miljard euro, 180 miljoen euro meer dan in 2021. En voor 2023 werdt maar liefst 12,2 miljard euro begroot. Ook zijn er hogere opbrengsten uit de toeristenbelasting, zo’n 377 miljoen euro waar vooral de gemeente Amsterdam het meest aan verdiend. (135 miljoen euro). Gemiddeld moeten Nederlandse huishoudens jaarlijks zo’n 900 euro afdragen aan afvalstoffenheffing, rioolzuiveringsheffing en de onroerend zaak belasting (OZB). In totaal verwachten de gemeenten dit jaar 14 miljard euro te ontvangen uit de nog op te leggen heffingen OZB. Het leven in Nederland is de laatste twintig jaar maar liefst 32 procent duurder geworden. De OZB, de rioolheffing, de afvalstoffenheffing en de parkeergelden waren in 2023 goed voor 86% van de totale heffingen. Voor 2023 wordt zelfs 5,1 miljard euro begroot en dat is een stijging van 7,4% ten opzichte van 2022. De afvalstoffenheffingen stijgen in 2023 ook nog eens met zo’n 5,3% en de rioolheffingen met 4,5%. Naast de Rijksbijdrage wordt er gemiddeld en structureel ruim 1 miljard euro verwacht voor elke Gemeente. Gemeenten verwachten in 2024 13,3 miljard euro te innen uit heffingen. Dat is 8,5 procent meer dan voor 2023 werd begroot en de grootste toename sinds 2007. Voor de jaren 2025 tot en met 2030 hebben de Gemeenten 5,9 miljard euro nodig en dat is 45 procent meer dan uit een eerdere advies kwam. De gemeente Alphen aan den Rijn heeft het grootste tekort in de begroting van de hele provincie Zuid-Holland met 19,2 miljoen euro voor 2026. Het gaat veel Nederlandse gemeenten de komende jaren niet lukken om de begroting op orde te krijgen.
Het Kabinet van de Koning is een rijksorganisatie die de Koning ondersteunt in de uitoefening van zijn constitutionele werkzaamheden. Dit heeft onder meer betrekking op de contacten tussen de Koning en de overige leden van de regering. Jaarlijks bereidt het Kabinet honderden bezoeken, ontvangsten, gesprekken en beëdigingen door de Koning voor. Ook verwerkt en archiveert het Kabinet van de Koning per jaar ruim 2500 wetten, algemene maatregelen van bestuur (amvb’s) en Koninklijke Besluiten. De organisatie behandelt ieder jaar duizenden brieven van burgers en organisaties die zich met hun vragen richten tot de Koning (verzoekschriften).
Het ministerie van Financiën huurt steeds meer schijnzelfstandigen in, die hetzelfde werk doen als mensen in loondienst. Daarmee gaat het ministerie tegen haar eigen regels in. In 2023 ging het om ruim duizend schijnzelfstandigen die door het ministerie, de Belastingdienst en de dienst Toeslagen werden ingehuurd. De Rekenkamer oordeelde hard over dat beleid en gaf het ministerie en de twee diensten een waarschuwing.
Nadat in juni 2003 haar verloving met de overleden prins (Johan) Friso was aangekondigd, kwam in de openbaarheid dat Wisse Smit in de periode 1989–1990 bevriend was geweest met drugsbaron Klaas Bruinsma. Het zou gaan om een liefdesrelatie. Hoewel het contact werd bevestigd, is een relatie altijd ontkend en had zij volgens de Rijksvoorlichtingsdienst tijdens hun contact geen kennis van Bruinsma’s criminele bezigheden. Op 2 oktober 2003 zond misdaadjournalist Peter R. de Vries in zijn televisieprogramma een interview uit met Charlie da Silva, een voormalige lijfwacht van Bruinsma. Da Silva verklaarde dat Wisse Smit meerdere malen met Bruinsma zou hebben geslapen en dat Wisse Smit diens grote liefde zou zijn geweest. Mabel Wisse Smit werd in 1997 executive director van het Open Society European Policy Institute van George Soros in Brussel. In 2003 werd ze advocacy director bij de vestiging in London. Sinds december 2012 is ze lid van het bestuur van de OSF. De Open Society Foundations (OSF) heeft een noodfinancieringsinitiatief van 3,3 miljoen dollar aangekondigd ter ondersteuning van mensenrechtenorganisaties die schendingen van het internationaal humanitair recht in Gaza, de Westelijke Jordaanoever en Israël documenteren. De Israëlische ambassadeur bij de Verenigde Naties bekritiseert miljardair George Soros voor het doneren van 15 miljoen dollar aan organisaties die Hamas steunen en noemt dit ‘beschamend’. Soros werd beschuldigd van het financieren van groepen die anti-Israël zijn en de BDS-beweging steunen. George Soros (92) droeg de controle over zijn imperium over aan zijn zoon Alexander. Alexander Soros wordt verantwoordelijk voor het beheer van de 25 miljard dollar van Soros Fund Management, waar ook Soros’ Open Society Foundations (OSF) deel van uitmaakt.
Willem van Oranje
Willem (Dillenburg, 24 april 1533 – Delft, 10 juli 1584), Prins van Oranje, graaf van Nassau-Dillenburg, beter bekend als Willem van Oranje of onder zijn postume bijnaam Willem de Zwijger,
Frederik Hendrik van Oranje
Frederik Hendrik werd geboren op 29 januari 1584 in Delft. Zijn vader Willem van Oranje, werd vermoord op 10 juli 1584
Willem I
Willem (Dillenburg, 24 april 1533 – Delft, 10 juli 1584), Prins van Oranje, graaf van Nassau-Dillenburg, beter bekend als Willem van Oranje of onder zijn postume bijnaam Willem de Zwijger, trouwde op 14-jarige leeftijd met de negenjarige Maria Henriëtte Stuart, de oudste dochter van koning Karel I van Engeland.
Willem II
Na de troonsafstand in 1840 werd Willem III de prins van Oranje. Na een jachtpartij op de Veluwe, kreeg de prins koorts. Hij bleek aan pokken te lijden en op 6 november stierf hij op 24-jarige leeftijd. Acht dagen later werd zijn erfgenaam geboren, de latere stadhouder Willem III.
Willem III en Emma
Willem Alexander Paul Frederik Lodewijk (Brussel, 19 februari 1817 – Apeldoorn, 23 november 1890), Prins van Oranje-Nassau, was koning der Nederlanden en groothertog van Luxemburg van 17 maart 1849 tot zijn dood in 1890. Willem was de oudste zoon van koning Willem II der Nederlanden en koningin Anna Paulowna. Willem trouwde in 1839 met zijn volle nicht prinses Sophie van Württemberg. Zij kregen drie zonen, die allemaal eerder stierven dan hun vader: Willem, Maurits en Alexander. Na de dood van zijn vrouw hertrouwde hij in 1879 met de Duitse prinses Emma zu Waldeck und Pyrmont. Zij kregen één dochter, Wilhelmina, die hem opvolgde.
Wilhelmina en Hendrik
Op 10 jarige leeftijd werd prinses Wilhelmina Helena Pauline Maria (1880), door het overlijden van haar vader koning Willem III, koningin der Nederlanden. Koning Willem III zou feitelijk niet de vader van Wilhelmina zijn maar de Duitser Sebastiaan Mattheus Sigismund de Ranitz. Tot haar achttiende verjaardag nam haar moeder Emma als regentes het koningschap waar. Na haar officiële inhuldiging in 1898 huwde ze op 7 februari 1901 met de Duitse hertog Heinrich zu Mecklenburg-Schwerin in Paleis Noordeinde. Heinrich heette vanaf die dag Hendrik. Heinrich waren overigens een achterneef van Wilhelmina. De Russische tsaar Paul I en zijn vrouw Maria Fjodorovna waren zowel Wilhelmina’s overgrootouders als de betovergrootouders van Heinrich. In april 1902 bleek Wilhelmina tyfus te hebben. De twee kregen in 1909 Juliana, die, wellicht door het incest na drie miskramen werd geboren. Het is dan ook allerminst zeker of Juliana wel van Hendrik is. Gedurende hun huwelijk ging het dan ook al snel mis. Het voortdurende geldgebrek van Hendrik en zijn dure hobby’s kosten veel geld en hij voorzag zijn arme Duitse familie van Nederlands geld. Ook gaf hij veel geld uit zijn maîtresses en aan de buitenechtelijke kinderen die hij bij hen verwekte. Het lukte hem niet om zijn uitgaven onder controle te krijgen en hij ging lening na lening aan om aan zijn verplichtingen te kunnen voldoen. Vanaf het einde van de Eerste Wereldoorlog leefden zij dan ook vrijwel gescheiden. Voor het Nederlandse volk werd de schijn opgehouden van een gelukkig huwelijk. Wilhelmina vluchtte bij aanvang van de 2e wereldoorlog met haar gezin in een Engelse torpedojager naar Engeland. Juliana en de kinderen Beatrix en Irene reisden een maand later door naar Canada, teneinde de dynastie veilig te stellen. Wilhelmina hield tijdens haar ballingschap in Londen slechts dertig radiotoespraken voor Radio Oranje. Al die keren noemde ze de Joden slechts driemaal. Na de oorlog kwamen ze terug Wilhelmina kreeg bij de landelijke verkiezingen van 1946 een teleurstelling te verwerken met betrekking tot de vernieuwing die haar voor ogen stond; de oude politieke partijen en hun zuilen kwamen terug. De Nederlanders wilden echter niets van haar vernieuwingsplannen weten en haar gezondheid ging achteruit. Wilhelmina was vijfendertig jaar onder invloed van Sadhoe Sundar Singh, een goeroe uit het toenmalige Brits-Indië, die behoorde tot de sekte van de Sikhs, maar zich tot het christendom bekeerd had. Wilhelmina gebruikte ondertussen pervetine, een middel dat tegenwoordig bekendstaat als crystal meth en vluchtte toen de 2e wereldoorlog uitbrak met een lading goud naar het Verenigd Koninkrijk. Dat meldt rechtshistoricus Marcel Verburg in zijn boek Geschiedenis van het Ministerie van Justitie 1940-1945. Volgens de historicus had het drugsgebruik grote invloed op het handelen van de vorstin. Na een ambtsperiode van bijna 50 jaar deed zij op 4 september 1948 troonsafstand. Twee dagen later vond de inhuldiging van koningin Juliana plaats. In de nacht van 27 op 28 november 1962 overleed zij in Paleis Het Loo aan de gevolgen van een hartaandoening. Zij werd 82 jaar.
Juliana en Bernhard
Prinses Juliana werd op 30 april 1909 te Den Haag geboren als dochter van Koningin Wilhelmina en Prins Hendrik. Juliana en Bernhard werden gekoppeld en ontmoeten elkaar op wintersport. In het najaar van 1936 verloofde, de ook al arme, Bernhard (1911) zich omwille van het geld met prinses Juliana en 7 januari 1937 geven zij elkaar het jawoord in Den Haag. Bernhard was een buitenechtelijk kind met een broze gezondheid en astmatische longproblemen . Samen gingen ze maandenlang op een decadente huwelijksreis terwijl het volk in crisis leefde. Bernhard loog over zijn verleden: “Ik was nooit een nazi”, verklaarde de zelfverklaarde verzetsheld prins Bernhard kort voor zijn dood in 2004. Hij kon dat met zijn hand op de bijbel beloven, zei de prins stellig in een interview met de Volkskrant. Hij zou geen partijcontributie betaald hebben en naar eigen zeggen ook niet in het bezit zijn geweest van een lidmaatschapskaartkaart. Op 11 maart 2005 werd echter al bekend dat Bernhard wel degelijk lid was van de NSDAP en zijn originele lidmaatschapskaart van de NSDAP werd later ook gevonden. Hiermee werd onomstotelijk bewezen dat hij lid was van de nazipartij van Adolf Hitler in de jaren 1930. Hij had veel vergeefse moeite gedaan om zijn naam uit de archieven te laten verwijderen maar bewaarde gek genoeg wel zorgvuldig zijn kaart. Bernhard, die in Duitsland opgroeide, bleef zijn Nazi verleden ontkennen tot zijn dood in 2004. De NSDAP werd in 1920 opgericht en had een ideologie van extreem nationalisme en racisme. Een paar jaar voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in 1936, gaf Bernhard zijn lidmaatschap op. Toen Hitler Nederland binnenviel zou hij de Duitse Luftwaffe hebben beschoten. Juliana vluchtte naar Canada en Wilhelmina en Bernhard vluchtten naar Londen om van daar uit verbindingsman te worden. Ondertussen waren de Joden vogelvrij en op transport gezet, zonder dat Wilhelmina iets kon doen. Ze vertrok naar de VS om daar om hulp te vragen. Bernhard begon in Londen in 1966 ondertussen een affaire en vierde in 1968 als 57 jarige wilde feesten op een landgoed met modellen van 19 jaar oud. Hij schepte hierover op in aanwezigheid van Juliana. Tijdens de bevrijding door de geallieerden manifesteerde Bernhard zich als mede- bevrijder en reed mee met de geallieerden naar bevrijde dorpen en steden. Als dank voor zijn vlucht naar Londen kreeg hij 13 september 1945 de functie van Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht (IGK) en van 1954 tot 1976 werd hij voorzitter van de Bilderbergconferenties. In 1956 werd bekend dat Juliana beïnvloed werd door een gebedsgenezeres Hofmans die zelfs enige jaren in Paleis Soestdijk woonde. Juliana vond steun bij Hofmans toen het huwelijk met Bernhard door zijn vele affaires achteruit ging. Bernhard en Willem Drees vonden echter dat Greet Hofmans met haar pacifistische ideeën te veel invloed had op zijn vrouw en bracht het feit in de publiciteit, in de hoop dat Hofmans het paleis zou verlaten. Greet Hofmans werd notabene in 1948 op initiatief van Prins Bernhard zelf geïntroduceerd aan het koninklijke hof, om de oogziekte van zijn dochter, prinses Christina, te behandelen. Juliana bezocht Hofmans later ook zelf in Amsterdam (Bosboom Toussaintstraat) heimelijk. Er werd ook in het geheim gekeken naar een plek voor Juliana in de psychiatrische Ursula kliniek. In dat jaar trad ze ook af. Bernhard was Juliana ook bepaald nog steeds niet trouw en stal geld van haar en verkocht schilderijen achter haar rug bij Sotheby’s, waarna zij wilde dat hij het paleis zou verlaten. In 1956 kwam uit dat hij bij een Duitse pilote Alicia de Bielefeld had verwekt en Alexia bij zijn Franse maîtresse Hélène Grinda. In 2011 werd bekend dat Bernhard waarschijnlijk een derde buitenechtelijke dochter had, namelijk de Nederlandse Mildred Zijlstra. Slechts met kunst en vliegwerk werd een echtscheiding en een crisis van de monarchie voorkomen. Juliana wilde in de jaren vijftig tot twee keer toe scheiden van Bernhard. Maar Bernhard wilde dat voorkomen en vroeg de regering om hulp. Een echtscheiding zou de monarchie ernstig aan het wankelen brengen, zo vreesde ook minister-president Willem Drees. Op het verlovingsfeest brachten Duitse gasten de Hitlergroet. Er was grote ophef in Nederland in 1976, nadat bekend werd dat prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld begin jaren zestig 1,1 miljoen US-dollar aan steekpenningen ontving van de Amerikaanse vliegtuigbouwer Lockheed op de gefingeerde naam van Victor Baarn in Zwitzerland. Het geld zou naar vrienden zijn gegaan maar met dat geld kocht hij voor zijn zoon ICT bedrijven, Amsterdamse vastgoed en het race circuit van Zandvoort. Ook onderhield hij daarvan zijn vriendinnen en hun buitenechtelijke kinderen. In 1976 kwam ook uit dat Bernhard een deel van de 30 miljoen gulden aan steekpenningen van vliegtuigbouwer Northrop (Cobra/F5) zou hebben gekregen, maar dat werd na het Lockheed schandaal en het afzien van de militaire functies door de prins nooit verder onderzocht. Hij gebruikte het geld ook voor het Wereld Natuur Fonds (Club 1011) om hiermee zijn geweten te schonen. De commissie Donner onderzocht de zaak. Hij ontkende alles en hij noemde het keihard leugens. Biografieschrijvers Withuis/Fasseur/Aalders schreven over prins Bernhard onder andere in een biografie over Juliana dat hij diverse jonge meisjes zou hebben aangerand. Een van hen was een jong lid van Juliana’s toneelclub. Een deel van de vrouwelijke hofhouding bleek ook niet veilig voor de prins. Toen Juliana net zwanger was ging Bernhard al vreemd.
In een uitzending van ‘Ongehoord Nieuws’ op 25 april 2024 herhaalde De Roy van Zuydewijn tal van (eerdere) klachten tegen het Koninklijk Huis en in het bijzonder tegen Prins Bernhard sr. Hij vertelde dat een uitspraak van hem in de Tv-uitzending over zijn afwezigheid bij het huwelijk van Prins Willem Alexander en Maxima hem uiteindelijk de kop kostte en financieel te gronde had gericht. Zuydewijn werd na zijn huwelijk met prinses Margarita de Bourbon de Parme, de oudste dochter van prinses Irene en prins Carlos Hugo van Bourbon-Parma jarenlang, buiten weten van de regering om achtervolgd, afgeluisterd, bankroet en dakloos gemaakt. Zijn succesvolle softwarebedrijf met 13 werknemers werd volgens hem ten gronde gericht. Zelf noemt hij het karaktermoord. Hij werd later volledig van alle beschuldigingen en aanklachten vrijgesproken. Tweederde (63%) van de Nederlanders zijn inmiddels geen voorstander meer van het in stand houden van het Koningshuis. GroenLinks-PvdA ging nog een stap verder en stemde voor afschaffing van het Koningshuis. Sinds de zomer van 2020 gaat het al bergafwaarts nadat de Oranjes fouten maakten tijdens de coronaperiode. Sindsdien is er een neerwaartse spiraal. Ook Van Zuydewijn bevestigde het pedofiele verleden van Bernhard. Wijlen Prins Bernhard had de Nederlandse regering geadviseerd materiaal van de Amerikaanse vliegtuigfabrikant Lockheed aan te schaffen en ontving hiervoor van de vliegtuigbouwer 1,1 miljoen dollar aan steekpenningen.
Het Openbaar Ministerie deed strafonderzoek naar Box Consultants wegens mogelijke miljoenenfraude met verborgen commissiebetalingen. De 55-jarige Remy M. zou als directeur van vermogensbeheerder Box Consultants ruim € 8 miljoen aan provisies niet aan klanten hebben uitgekeerd, maar aan Box en zijn privévennootschap Boulder. Box Consultants heeft miljarden euro’s in beheer van de koninklijke familie. Remy M. heeft eerder in 2015 na Fiod-invallen ook al vier dagen in voorarrest gezeten. Hij is de persoonlijke accountmanager van het Koninklijk Huis. De hele strafzaak werd geseponeerd door malversaties van de Landsadvocaat Pels Rijcken en negen jaar later is nog steeds geen strafzaak begonnen tegen Box of Remy M. waarna de zaak werd geseponeerd. Het OM liet in oktober 2023 nog weten dat het onderzoek nog liep en dat het nog geen beslissing heeft genomen over een eventuele vervolging. Door accountantskantoor Stibbe zijn tuchtklachten ingediend tegen Pels Rijcken, waaronder tegen landsadvocaat Reimer Veldhuis. Pels Rijcken zou onder meer ten onrechte hebben geadviseerd dat het OM het verschoningsrecht mocht schenden. “Waar het OM zijn verantwoordelijkheid heeft genomen voor de begane schendingen, geldt dat (nog) niet voor een aantal individuele betrokkenen buiten het OM,” verklaart Stibbe.
Beatrix en Claus
Toen Beatrix haar moeder Juliana in 1980 opvolgde stond het Koningshuis er dus al niet best voor. Schandalen hadden het imago en de geloofwaardigheid van het koningshuis geschaad. Beatrix nam daarop een zakelijke houding aan, met een zekere afstand tot het volk. Het huwelijk met de Duitse Claus, zo vlak na de oorlog, gaf haar een slecht imago. Nederlanders waren boos over het voorgenomen huwelijk van prinses Beatrix met de Duitse Claus von Amsberg die lid was geweest van de NSDAP-Jungvolk en de Hitlerjugend. Van augustus 1943 tot januari 1944 werd hij door Duitsland ingezet als ‘marinehelper’ in de omgeving van Kiel. In januari 1944 werd hij voor twee maanden opgeroepen voor de Reichsarbeitsdienst en ingedeeld bij een vliegveld in de stad Koningsbergen, thans Kaliningrad in Rusland. Van augustus 1944 tot maart 1945 verbleef hij in Neuruppin bij de reserve-pantserafdeling. In die periode volgde hij drie maanden lang in het door de Duitsers bezette Deense Viborg een opleiding aan de plaatselijke pantserschool. Vervolgens werd hij begin maart als vaandrig ingedeeld bij de negentigste Panzergrenadierdivisie in Italië. Op oudejaarsavond 1962 ontmoette hij Beatrix voor het eerst op een feestje bij vrienden in Bad Driburg. In 1963 ging Claus in Bonn werken op het ministerie van Buitenlandse Zaken, sectie Economische Betrekkingen met Afrika ten zuiden van de Sahara. Verscheidene ontmoetingen eind 1964 en begin 1965, waarbij Richard Prinz zu Sayn-Wittgenstein-Berleburg als rookgordijn fungeerde, verstevigden de relatie tussen Claus en Beatrix. De climax kwam op 10 maart 1966, tijdens het huwelijk in Amsterdam. Beelden van rookbommen tussen de bruiloftsstoet gingen de hele wereld over. Claus kreeg prostaatkanker, leed aan parkinson en later lieten ook zijn nieren het afweten. Op 2 februari 2002 woonde hij, sterk verzwakt, het huwelijk van Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta bij. Enkele maanden later op 6 oktober dat jaar stierf hij aan de gevolgen van Parkinson en een longontsteking.
Willem Alexander en Maxima
Catharina-Amalia Beatrix Carmen Victoria